Featured Article

Από τον Αλέξανδρο Σβώλο στον Αριστόβουλο Μάνεση. Η κοινή θεωρητική θεμελίωση του ελληνικού δημοκρατικού συνταγματισμού. Εκδόσεις Ευρασία/Ομιλος “Αριστόβουλος Μάνεσης”, Αθήνα 2022

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΩΤΗΡΕΛΗΣ:
«Τα κείμενα που περιλαμβάνονται στο ανά χείρας βιβλίο, για την έκδοση του οποίου ευχαριστώ θερμά τις Εκδόσεις Ευρασία, είναι η επεξεργασμένη μορφή εισηγήσεων των συγγραφέων στην Ημερίδα του Επιστημονικού Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης» με τίτλο «Από τον Αλέξανδρο Σβώλο στον Αριστόβουλο Μάνεση. Η θεμελίωση του ελληνικού δημοκρατικού συνταγματισμού», που διεξήχθη στην Λάρισα, στις 20 Απριλίου 2019… Ήταν η πρώτη φορά που εξετάσθηκε συστηματικά και υπό ποικίλες οπτικές γωνίες η στενή θεωρητική και γενικότερα νομικοπολιτική συνάφεια που χαρακτηρίζει το έργο των δύο κορυφαίων Ελλήνων συνταγματολόγων. Η συνάφεια δε αυτή είναι τόσο μεγάλη, που μας επιτρέπει νομίζω να μιλήσουμε για την εν πολλοίς κοινή παρακαταθήκη τους, η οποία είναι υπερπολύτιμη για τον χώρο του Συνταγματικού Δικαίου, όχι μόνο σε θεωρητικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο ακαδημαϊκού ήθους και στάσης ζωής»… Read More

Απόρρητα, εθνική ασφάλεια και Βουλή

Βασιλική Χρήστου, Επίκουρη Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Τον Ιούλιο του 1942, καταμεσής του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, η κυβέρνηση συνεργασίας του Ηνωμένου Βασιλείου υπό τον Γουίνστον Τσώρτσιλ κλήθηκε από το Κοινοβούλιο να αντιμετωπίσει πρόταση δυσπιστίας σχετικά με την κεντρική διεύθυνση του πολέμου υπό το περίφημο War Cabinet. Αιχμή του δόρατος ήταν η ήττα των βρετανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και συγκεκριμένα στο Τομπρούκ… Read More »

Constitution, histoire et mémoire

Constantin Yannakopoulos, Professeur de la Faculté de Droit de l’Université d’Athènes, Professeur invité à l’Université Jean Moulin Lyon 3, Ancien référendaire à la Cour de justice des communautés européennes

 INTRODUCTION Comme toute norme juridique, la Constitution devrait être conçue comme un fait institutionnel qui est créé, soutenu, réalisé et élaboré par un ensemble d’institutions sociales agissant entre elles. En acceptant la complémentarité et l’interdépendance entre le droit et le fait, qui se totalisent dans la praxis humaine, et en érigeant la dimension temporelle en… Read More »

Άρση του απορρήτου και δικαίωμα πληροφόρησης του πολίτη – Αξιολόγηση των κυβερνητικών χειρισμών στην υπόθεση Ανδρουλάκη και σχετικά προβλήματα

Μιχάλης Σταθόπουλος, ομότιμος καθηγητής και πρώην πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην υπουργός Δικαιοσύνης, πρώην πρόεδρος της ΑΠΔΠΧ

Γίνεται πολύς λόγος για την ανάγκη αλλαγής του νομοθετικού πλαισίου σχετικά με την άρση του απορρήτου των επικοινωνιών. Έχουν ήδη ληφθεί κάποια πρώτα νομοθετικά μέτρα. Δεν μπορεί να έχει αντίρρηση κανείς ότι χρειάζεται βελτίωση των σχετικών νομοθετικών ρυθμίσεων, με πρόβλεψη περισσότερων εγγυήσεων και  τρόπων αποτελεσματικότερου ελέγχου. Αλλά η συζήτηση αυτή μπορεί να θέσει σε δεύτερη… Read More »

Υποκλοπές και κοινοβουλευτικός έλεγχος

Παναγιώτης Τσιάλας. LL.M. Harvard

Ι. ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΝΟΜΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΥΠΟΚΛΟΠΩΝ Συζητάμε εδώ και έναν μήνα αν επιτρέπεται και υπό ποιους όρους η άρση του τηλεφωνικού απορρήτου ευρωβουλευτή και προέδρου κοινοβουλευτικού κόμματος από την ΕΥΠ κατ’ επίκληση λόγων εθνικής ασφάλειας. Η κυβέρνηση, προσπερνώντας την συζήτηση για τις ουσιαστικές εγγυήσεις του βουλευτικού απορρήτου, απαντά ότι το τηλεφωνικό απόρρητο του ευρωβουλευτή… Read More »

Η ελληνική επανάσταση στον ευρωπαϊκό αιώνα των επαναστάσεων

Βασιλική Χρήστου, Επίκουρη καθηγήτρια συνταγματικού δικαίου, Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Εισαγωγή: Το momentum της ελληνικής επανάστασης Η ελληνική επανάσταση εκδηλώθηκε σε ένα εκπληκτικό momentum μέσα στην ευρωπαϊκή ιστορία. Τοποθετείται χρονικά ακριβώς στο μέσο της περίφημης εποχής των επαναστάσεων (age of revolution), όπως έχει αποκαλέσει την περίοδο από το 1789 έως το 1848 ο Χομπσμπάουμ.[1] Μάλιστα, αν οι Έλληνες είχαν ακολουθήσει τις παραινέσεις του Αδαμάντιου Κοραή… Read More »

Εκλογικός νόμος, Σύνταγμα και συνταγματική ιστορία

Σπύρος Βλαχόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Μπορεί ο Πρωθυπουργός στη ΔΕΘ να απέκλεισε το ενδεχόμενο αλλαγής του εκλογικού νόμου, ωστόσο το συνταγματικό ερώτημα παραμένει: Απαγορεύεται από το Σύνταγμα η αλλαγή ενός εκλογικού νόμου προτού  αυτός εφαρμοσθεί; Η απάντηση είναι, με βάση το συνταγματικό κείμενο, αρνητική. Το άρθρο 54 παρ. 1 του Συντάγματος, όπως αυτό αναθεωρήθηκε το 2001, προβλέπει μόνο ότι το… Read More »

Άρρητα απόρρητα

 Γιάννης Ζ. Δρόσος, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών 

Κατά την πρόσφατη συνεδρίαση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής για την παρακολούθηση του τηλεφώνου του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ Νίκου Ανδρουλάκη από την ΕΥΠ οι τ. αρχηγός της κ. Κοντολέων και πρώην Διευθυντής του Γραφείου του Πρωθυπουργού κ. Δημητριάδης αρνήθηκαν να απαντήσουν σε ερωτήματα βουλευτών σχετικά με τους λόγους για τους οποίους παρακολουθήθηκε από… Read More »

Υποκλοπές: Συνταγματικες παράμετροι

Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Ομότιμη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών

Παρακολουθώντας μακρόθεν, λόγω προσωρινής διαμονής μου στο Λουξεμβούργο, τις πολυπληθείς συζητήσεις και αντεγκλήσεις μεταξύ των συναδέλφων μου συνταγματολόγων σε σχέση με το διαχρονικό και σε όλα τα καθεστώτα ανακύπτον πρόβλημα των υποκλοπών – άλλως επισυνδέσεων, κατά τη σύγχρονη ορολογία – αναρωτήθηκα αν πράγματι η συνταγματική αξιολόγηση των υποκλοπών και μάλιστα και εις βάρος πολιτικών προσώπων,… Read More »

Τα απόρρητα, το κράτος δικαίου και η Δημοκρατία

Ιφιγένεια Καμτσίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Συνταγματικού δικαίου, Α.Π.Θ.

Η παρακολούθηση πολιτικών προσώπων και δημοσιογράφων από την Ε.Υ.Π. δεν συνιστά απλώς μια πολιτικά αποκρουστική πρακτική, αλλά και μείζον πολιτειακό ζήτημα. Κατά παράβαση του άρθρου 19 Συντ., που εγγυάται για «καθένα» το απαραβίαστο των ανταποκρίσεων με κάθε μέσο, δηλαδή εγγράφως, τηλεφωνικά ή με οποιαδήποτε μέθοδο εξασφαλίζει τον ιδιωτικό χαρακτήρα της επικοινωνίας, πρόσωπα που τυχαίνει (;)… Read More »

Μια δεύτερη αλλαγή του εκλογικού νόμου οδηγεί σε καταστρατήγηση του Συντάγματος

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Α. Το τελευταίο διάστημα εκπορεύονται ξανά από την κυβέρνηση σενάρια αλλαγής του εκλογικού νόμου που ψήφισε η ίδια, προκειμένου να υποβιβασθεί το όριο αυτοδυναμίας σχεδόν στο ένα τρίτο του εκλογικού σώματος (35%). Έχω γράψει επανειλημμένα για το απαράδεκτο παιχνίδι της κολοκυθιάς στο οποίο αρέσκεται η ΝΔ, σταθμίζοντας κάθε φορά τα εκλογικά δεδομένα και προσαρμόζοντας ανάλογα… Read More »

Τα όρια του κοινοβουλευτικού ελέγχου των παρακολουθήσεων

Απόστολος Ι. Παπατόλιας, Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Nanterre – Σύμβουλος ΑΣΕΠ

Στο παρόν σημείωμα θα σκιαγραφήσουμε το «δικαιοκρατικό έλλειμμα» που εντοπίζεται στο πεδίο των παρακολουθήσεων που διενεργεί η ΕΥΠ, επικεντρώνοντας α) στην εξισορρόπηση του ελλείμματος αυτού από το αντίβαρο του αποτελεσματικού κοινοβουλευτικού ελέγχου των μυστικών υπηρεσιών και β) στην κάμψη του «απόρρητου» χαρακτήρα των σχετικών κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων, όταν δεν τεκμηριώνονται συγκεκριμένοι λόγοι «εθνικής ασφάλειας» για την… Read More »

Το απόρρητο της επικοινωνίας του βουλευτή: Μια ερμηνεία των άρθρων 61 παρ. 3 και 62 Σ.

Φίλιππος Κ. Σπυρόπουλος, Ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Υποστηρίζεται ότι η με κάθε τρόπο ελεύθερη ανταπόκριση ή επικοινωνία του βουλευτή είναι απολύτως απαραβίαστη κατά το άρθρο 19 Σ. και ότι το απόρρητο αυτής δεν αίρεται παρά μόνο με άδεια της Βουλής. Ότι αυτό προκύπτει από τα άρθρα 61 παρ. 3 και 62 Σ. που καθιερώνουν το δικαίωμα άρνησης μαρτυρίας του βουλευτή και το… Read More »

Τα συνταγματικά όρια στην άρση του τηλεφωνικού απορρήτου των πολιτών και των  πολιτικών  προσώπων για λόγους εθνικής ασφάλειας – Η υπόθεση Ανδρουλάκη

Ευάγγελος Βενιζέλος, Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ - Πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης , πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Η δημόσια (συνδεόμενη με την κοινοβουλευτική) συζήτηση που διεξήχθη για τη συνταγματική διάσταση της παρακολούθησης των τηλεφωνικών συνομιλιών ευρωβουλευτή / αρχηγού κόμματος (βλ. παράρτημα),  έχει προφανώς πολιτική αλλά και επιστημονική σημασία καθώς αφορά την ερμηνεία και την εφαρμογή του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ ως προς το απόρρητο των επικοινωνιών και τις επιτρεπτές εξαιρέσεις από αυτό… Read More »

Ενα ηχηρό όχι στην δογματική χειραγώγηση της κοσμοθεωρητικής συνείδησης των μαθητών

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η Γνωμοδότηση 2/2022 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα  θέτει το μόνο συμβατό με το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση εγγυητικό πλαίσιο για την απαλλαγή από το κατηχητικό και αναχρονιστικό μάθημα των θρησκευτικών Οι πρόσφατες επιθέσεις φανατικών και σκοταδιστικών κύκλων  στην πρόσφατη γνωμοδότηση 2/2022 της της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), επανέφεραν στο προσκήνιο… Read More »

Έπαινος Γκορμπατσώφ

Αντώνης Μανιτάκης, Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ, Επικεφαλής του επιστημονικού συμβουλίου της Νομικής Σχολής Λευκωσίας

Με την αναγγελία του θανάτου του Μιχαήλ Γκορμπατσωφ,και στη μνήμη του  αναρτώ τον έπαινο που είχα εκφωνήσει   το 1993 στη Νομική Θεσσαλονίκης κατά την ανακύρηξή του σε επίτιμο διδάκτορα. Η ανάμνησh της ιστορικής συμβολής του στην  δημοκρατική μεταρρύθμιση της χώρας του και στην παγκόσμια ειρήνη είναι σήμερα τραγικά επίκαιρη. “…Δέχθηκε την πρόκληση της ιστορίας και… Read More »