Μεθόδευση διάσπασης του κρατικού μονοπωλίου

Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Toν 19o αιώνα, οι Γάλλοι έθεταν τη σφραγίδα «Bon pour l’Orient» (καλό για την Ανατολή) σε διπλώματα φοιτητών που προέρχονταν από οθωμανικές περιοχές και θεωρούνταν χαμηλής ποιότητας για την Ευρώπη αλλά κατάλληλα για τις αποικίες. Δυστυχώς, φτάσαμε στο σημείο να μην είναι υπερβολικό να φανταστεί κανείς, σήμερα, μια ανάλογη σφραγίδα τόσο στο νομοσχέδιο για τα… Read More »

Όταν η πολιτική ατολμία κρύβεται πίσω από τον νομικό σχολαστικισμό

Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, ομότιμος καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Κορυφώνεται αυτές τις μέρες η  οξεία αντιπαράθεση  των νομικών για το αν είναι θεμιτή ή όχι η λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων –ξένων για την ακρίβεια- στη χώρα μας, χωρίς προηγούμενη αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος. Το άρθρο αυτό, θυμίζω, περιλαμβάνει τη γνωστή απαγόρευση των μη κρατικών ΑΕΙ. Αφού συνοψίσω τα εκατέρωθεν επιχειρήματα, θα προσπαθήσω  να… Read More »

Μη κρατικά ΑΕΙ και ενωσιακό δίκαιο: Μεταξύ πραγματικότητας και προσχήματος

Αντώνης Μεταξάς,  Αν. Καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου στο ΕΚΠΑ και επισκ. Καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου (TU Berlin)

                Ήδη πριν από την επίσημη κατάθεση του νομοσχεδίου για τα «μη κρατικά» ΑΕΙ συγκροτήθηκε το πλαίσιο μιας έντονης επιστημονικής συζήτησης για τις νομικές διαστάσεις του θέματος. Αφετηρία υπήρξε το κείμενο της σχετικής γνωμοδότησης των εγκρίτων Καθηγητών Β. Βενιζέλου και Β. Σκουρή[1], αλλά και μια επιστημονική εκδήλωση με ομοτέχνους, την οποία οι συγγραφείς διοργάνωσαν και… Read More »

Τα ιδιωτικά Πανεπιστήμια ως δοκιμασία του κανονιστικού κύρους του Συντάγματος

Γιώργος Ε. Κουβελάκης, Επίτιμος Σύμβουλος Επικρατείας, πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης

Να εξηγούμεθα, Είμαι υπέρ της ίδρυσης και λειτουργίας Ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Είμαι υπέρ της δυναμικής ερμηνείας του Συντάγματος, που ακολουθεί την εξέλιξη της Κοινωνίας και των Ιδεών. Μέχρι του σημείου, όμως, που ο ερμηνευτής αποδίδει, όπως ο μουσικός, τη σύνθεση της παρτιτούρας που έχει μπροστά του και δε συνθέτει δικιά του. Μέχρις εκεί, που η νομική… Read More »

Υπόμνημα Ένωσης Επιστημόνων Ευρωπαϊκών Σπουδών επί του ν/σ «Ενίσχυση του Δημόσιου Πανεπιστημίου–Πλαίσιο λειτουργίας μη κερδοσκοπικών παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων»

Προς την Ολομέλεια των Δικηγορικών Συλλόγων [μέσω του Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, κ. Δ. Βερβεσού – (proedros@dsa.gr) *   Ι. Η φύση του Ενωσιακού Δικαίου και οι σχέσεις του με τις εθνικές έννομες τάξεις των κρατών μελών Οι σχέσεις του Ενωσιακού Δικαίου με τις εθνικές έννομες τάξεις μπορούν να προσδιοριστούν διττώς: αφενός ενωσιακά, αφετέρου… Read More »

Η Κλιματική Δικαιοσύνη μέσα από τη νομολογία του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ

Παναγιώτης Γαλάνης, Δικηγόρος, ΔΝ, Μεταδιδάκτωρ Νομικής ΕΚΠΑ

Η παρούσα σύντομη συνεισφορά επισκοπεί την έννοια της «κλιματικής δικαιοσύνης» ως πρωτίστως νομική έννοια (αν και παραμένει εξόχως «έξω»-νομική έννοια των λοιπών κοινωνικών επιστημών). Ακολούθως, εξετάζει σειρά καίριων αποφάσεων δικαστηρίων, κυρίως του ΔΕΕ και του ΕΔΔΑ σε ζητήματα κλιματικής δικαιοσύνης για να καταλήξει αν η πραγμάτευση των δικαστηρίων έχει ωριμάσει και, αν ναι, σε τι… Read More »

Σύντομες σκέψεις για τη θεσμική ακεραιότητα της δικαιοσύνης

Γιώργος Σταυρόπουλος, Επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, πρώην Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Η θεσμική ακεραιότητα της δικαιοσύνης εξαρτάται κυρίως από τη σημασία που δίνουν σε αυτήν οι άλλες δυο εξουσίες, τα ιδιωτικά συμφέροντα αλλά και οι ίδιοι οι δικαστές και οι εισαγγελείς. Η θεσμική ακεραιότητα της δικαιοσύνης περιγράφεται κολοβή  στο Σύνταγμα και τους νόμους. Τα σχετικά κανονιστικά κείμενα, ανεξάρτητα από την κλίμακα των κανόνων δικαίου στην οποία… Read More »

Το αίτημα «Πανεπιστήμιο»

Βασιλική Χρήστου, Επίκουρη Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΕΚΠΑ

Το δημοκρατικό αίτημα «Πανεπιστήμιο» Είναι γνωστό ότι το αίτημα «Σύνταγμα» υπήρξε θεμέλιο του νέου ελληνικού κράτους. Όχι μόνο προετοιμάστηκε ένα πρωτοποριακό Σύνταγμα από τους πρώτους μήνες της Επανάστασης, αλλά και μετά την ίδρυση του νέου κράτος το Σύνταγμα γινόταν αντιληπτό ως το βασικό μέσο για την οργάνωση μιας καλής πολιτείας, με δικαιοσύνη και ελευθερία. Ο… Read More »

Η Ελληνική δικαιοσύνη σε κρίσιμη καμπή. Παθογένειες, υστερήσεις και σύγχρονες προκλήσεις

Γιώργος Ε. Κουβελάκης, Επίτιμος Σύμβουλος Επικρατείας, πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης

Ι. Zητείται Δικαιοσύνη Έρευνες, μελέτες, καταδίκες, στατιστικές, δείχνουν και αποδεικνύουν: Στη χώρα μας έχουμε 37 δικαστές ανά 100.000 κατοίκους, ενώ ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 17 δικαστές ανά 100.000 κατοίκους, για μια απόφαση δικαστηρίου χρειάζονται 450 ημέρες στην Ε.Ε., στην Ελλάδα πάνω από 1.600 ημέρες. Σύμφωνα με άλλη μελέτη της Παγκόσμιας Τράπεζας, που… Read More »

Ένα ακόμη θεσμικό ολίσθημα του Αρείου Πάγου

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η πρόσφατη πρωτοβουλία της Διοικητικής Ολομέλειας του Αρείου Πάγου να απαντήσει στο ψήφισμα – ράπισμα  του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ως προς τον θλιβερό θεσμικό κατήφορο της χώρας μας, είναι μία σπασμωδική, συνταγματικά προβληματική και πολιτικά επιλήψιμη προσπάθεια να δοθεί χείρα βοηθείας στην εκτελεστική εξουσία, προκειμένου να διασκεδασθούν οι σκαιές εντυπώσεις που προκλήθηκαν σε όλη την Ευρώπη… Read More »

Η προστασία της Ακαδημαϊκής Ελευθερίας κεντρικό ζητούμενο για το μέλλον της Πανεπιστημιακής εκπαίδευσης

Ιωάννης Σαρμάς, πρώην υπηρεσιακός Πρωθυπουργός, επίτιμος Πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Εισαγωγή Το θέμα σε πέντε διαδοχικές ενότητες: Πρώτον, παρουσιάζεται μία πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που αντιμετωπίζει την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση ως ατομικό δικαίωμα του υποψηφίου. Δεύτερον, αναζητείται γιατί το ελληνικό Σύνταγμα απαιτεί η ακαδημαϊκή εκπαίδευση να παρέχεται αποκλειστικά από νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου. Τρίτον, σχολιάζεται μία σχετικώς πρόσφατη απόφαση του… Read More »

Αντισυνταγματική η λειτουργία ιδιωτικών Πανεπιστημίων

Ξενοφών Κοντιάδης, συνταγματολόγος, καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου

Αφετηρία κάθε ερμηνείας είναι το γράμμα του κειμένου. Αυτό μαθαίνουν οι πρωτοετείς φοιτητές, αυτό ακολουθούν όλα τα κρατικά όργανα που καλούνται να εφαρμόσουν κανόνες δικαίου, από εκεί ξεκινάει και ενίοτε τελειώνει η σκέψη του δικαστή. Αρκεί το γράμμα; Πολύ συχνά η απάντηση είναι αρνητική. Αλλά παραμένει η βάση για την κατανόηση κάθε κειμένου, νομικού ή… Read More »

Από την Κλιματική Αλλαγή στην Κλιματική Κρίση: Πρόσφοροι «δείκτες πορείας» για την ερμηνεία του Συντάγματος

Προκόπιος Παυλόπουλος, τέως  Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Πρόλογος* Ολοένα και περισσότερο εδραιώνεται η πεποίθηση ότι στην εποχή μας κυριαρχεί ένα αίσθημα αβεβαιότητας το οποίο καταλήγει, μεταξύ άλλων,  και στην έλλειψη εμπιστοσύνης ως προς την ικανότητα του κρατικού μηχανισμού να διαχειρισθεί «τις τύχες» του κοινωνικού συνόλου μέσα στην δίνη των σύγχρονων μεγάλων και «πολυπρισματικών» προκλήσεων. Επέκεινα δε και στην έλλειψη εμπιστοσύνης ως προς τις… Read More »

Ψευδοερμηνευτική κατάργηση του άρθρου 16

Ακρίτας Καϊδατζής, Αν. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Α.Π.Θ.

Οι ρυθμίσεις του νομοσχεδίου του Υπουργείου Παιδείας για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι, επί της αρχής και στο σύνολό τους, αντισυνταγματικές ως αντίθετες στο άρθρο 16 παράγραφοι 5, 6 και 8 του Συντάγματος. Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα λειτουργίας πανεπιστημίων με τη μορφή νομικών προσώπων του ιδιωτικού δικαίου, τα αποκαλούμενα «νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης» (ν.π.π.ε.). Όμως… Read More »

Restrictions to Private Party Financing: A Matter of Equal Chances Only?

by Nicos C. Alivizatos, Member of the Venice Commission

Παρατίθεται η εισήγηση του Νίκου Κ. Αλιβιζάτου στην διημερίδα με θέμα “Money and Democracy: an Uneasy Relationship” («Χρήμα και πολιτική: μια δύσκολη σχέση»), που διοργάνωσαν η Επιτροπή της Βενετίας και το Ινστιτούτο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Κολωνίας, στην Κολωνία, στις 8-9 Δεκεμβρίου 2023.