Επανειλημμένως έχω επισημάνει, σχολιάζοντας από νομική κυρίως έποψη την τελευταία κυβερνητική πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος μέσα από τις διαδοχικές διακυμάνσεις της, ότι ένας ειλικρινής και συνεπής  πολιτικός δεν υποδύεται, ύστερα μάλιστα από αρκετές σοβαρές παραβιάσεις, τον ευκαιριακό υπερασπιστή του Συντάγματος σχεδιάζοντας επί χάρτου αναθεωρήσεις του.  Ο ειλικρινής και συνεπής πολιτικός αποδεικνύει εμπράκτως τον σεβασμό του… Read More »

Αξιότιμοι προσκεκλημένοι της σημερινής εκδήλωσης, αγαπητοί συνάδελφοι και φίλοι Ο Τόμος που έχουμε την τιμή και την χαρά να σας παρουσιάζουμε σήμερα, αποτελεί μία κορυφαία στιγμή στην μακρόχρονη προσπάθεια για την ανάδειξη της τεράστιας και πολυσήμαντης προσφοράς του μεγάλου Δασκάλου μας. Η προσπάθεια αυτή ξεκίνησε με το Χαρμόσυνο, ένα Συνέδριο και ένα τρίτομο αφιέρωμα στο… Read More »

Είχα την τύχη να παρακολουθήσω το πρώτο μάθημα του Αριστόβουλου Μάνεση στη Νομική Σχολή του ΑΠΘ, μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας, όταν γύρισε από τη Γαλλία, το  1974. Πρωτοετής τότε φοιτήτρια της Νομικής. Μέχρι τις γιορτές των Χριστουγέννων, η Σχολή – όπως και οι περισσότερες σχολές του ΑΠΘ – τελούσε υπό κατάληψη. Το φοιτητικό κίνημα… Read More »

Ο τόμος που παρουσιάζουμε σήμερα[1] συνιστά μια εξαίρεση σε σχέση με τα συνήθως συμβαίνοντα. Δεν είναι συχνό το φαινόμενο πανεπιστημιακοί δάσκαλοι να τιμώνται είκοσι και πλέον χρόνια μετά τον θάνατό τους. Ο Αριστόβουλος Μάνεσης, όμως, δεν υπήρξε μια συνηθισμένη περίπτωση ανθρώπου και πανεπιστημιακού δασκάλου. Αναφορικά με την επιστημοσύνη του, δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά: οι… Read More »

Πρόλογος*  Με αισθήματα εκ βαθέων σεβασμού προς την Ιστορία του Τόπου σας βρίσκομαι σήμερα μαζί σας για να αναδείξουμε, από κοινού, το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση της Ιεράς Μητροπόλεως Σερρών και Νιγρίτης να διεκδικήσει τα κλαπέντα από τους Βουλγάρους Χειρόγραφα και Κειμήλια συγκεκριμένων Ναών και Μονών της.  Ειδικότερα δε της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου… Read More »

Περίληψη Η μελέτη εξετάζει την προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρου 24 του Συντάγματος υπό το πρίσμα της κλιματικής κρίσης, της χωροταξικής ασφάλειας, της προστασίας της ιδιοκτησίας και της ανάγκης διατήρησης του προληπτικού χαρακτήρα του περιβαλλοντικού Συντάγματος. Αφετηρία της ανάλυσης αποτελεί η διαπίστωση ότι το άρθρο 24 δεν είναι απλώς ειδική περιβαλλοντική διάταξη, αλλά θεμελιώδης κανόνας οργάνωσης… Read More »

Στην παρούσα μελέτη, πρώτον, εξετάζεται το προταθέν προσωρινό ασυμβίβαστο υπουργού-βουλευτή, και διερευνάται κριτικά η λειτουργικότητά του· δεύτερον, εξηγείται γιατί ένα αυστηρό ασυμβίβαστο θα επαγόταν δομική αλλοίωση στην οργάνωση του κοινοβουλευτικού συστήματος. Η συζήτηση δίδει ευκαιρία για αναστοχασμό ως προς βαθύτερα χαρακτηριστικά του κοινοβουλευτικού συστήματος, που συχνά παραβλέπουμε, ιδίως ως προς τον συνταγματικό ρόλο της Κυβερνήσεως,… Read More »

Στην ομιλία του στη Βουλή ο Πρωθυπουργός (16/4/2026) έβαλε στο επίκεντρο την συνταγματική αναθεώρηση ως μια «θεσμική φυγή προς τα εμπρός» και παρουσίασε βασικούς άξονες για συνταγματικές αλλαγές, οι οποίες θα συγκεκριμενοποιηθούν ειδικότερα εντός του Μαϊου. Τόσο τα πολιτικά κόμματα όσο και οι ειδικοί συμφωνούν ότι ζητήματα, όπως: η αποσύνδεση της εκλογής της ηγεσίας της… Read More »

Οι όροι που χρησιμοποιούνται στους νόμους πρέπει κατά το δυνατόν να μη διαφοροποιούνται από την έννοια που έχουν στην καθημερινή γλώσσα. Αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο για το σύνταγμα. Το σύνταγμα είναι ο νόμος των πολιτών για να ελέγχουν την κρατική εξουσία. Πρέπει να είναι –ακόμα περισσότερο απ’ όσο οι κοινοί νόμοι– γλωσσικά προσβάσιμο για… Read More »

Ορισμένες προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση μοιάζουν βγαλμένες από το λαϊκιστικό και αντικοινοβουλευτικό κλίμα της πρώτης περιόδου της οικονομικής κρίσης. Τότε, σε μία συγκυρία εξάπλωσης των συναισθημάτων απαξίωσης και περιφρόνησης στο κοινωνικό σώμα έναντι των κοινοβουλευτικών θεσμών και της πολιτικής τάξης, έστω και με σκοπό τον κατευνασμό και την ανακοπή του ρεύματος αυτού, είχαν πέσει… Read More »

Η θέση των διεμφυλικών προσώπων, δηλαδή των transgender persons, στις Ένοπλες Δυνάμεις και στα ένστολα σώματα αναδεικνύει ένα σύνθετο πεδίο συνάντησης του στρατολογικού δικαίου, της υγειονομικής κρίσης, της αρχής της ίσης μεταχείρισης, της προστασίας της προσωπικότητας, της ιδιωτικής ζωής και της σύγχρονης ιατρικής αντίληψης για την ταυτότητα φύλου. Το ζήτημα δεν μπορεί να περιορισθεί στο… Read More »

Το Σύνταγμα του 1975 έχει ισχύσει κατά το τελευταίο τέταρτο του ελεύθερου εθνικού βίου, ταυτίζεται στη συλλογική συνείδηση με λειτουργία πολιτεύματος δημοκρατικού και φιλελεύθερου και έχει υποστεί τέσσερις αναθεωρήσεις. Τι θα γράφουν τάχα για αυτές τα εγχειρίδια συνταγματικού δικαίου το 2226; Τα εγχειρίδια θα μνημονεύουν μόνο τα εξής. Στη αναθεώρηση του 1986 συγκρούστηκαν το ΠΑΣΟΚ,… Read More »

Οι πρόσφατες προτάσεις του Πρωθυπουργού για αναθεώρηση  του Συντάγματος φέρνουν, εκ νέου, στο φως της επικαιρότητας μία χρόνια  θεσμική και πολιτική παθογένεια: Εκείνη της προσφυγής στην διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης όχι τόσο επειδή συντρέχει αδήριτη ανάγκη για τις προτεινόμενες  κανονιστικές αλλαγές του, αλλά περισσότερο διότι έτσι επιτυγχάνεται «φυγή προς τα εμπρός» προκειμένου όμως να εξυπηρετηθούν ορατές πολιτικές… Read More »

Πρόλογος* Εδώ και  πάνω από τρεις δεκαετίες, ιδίως όμως από την έναρξη του Πολέμου στην Ουκρανία στις 24.2.2022 και ύστερα -κατ’ εξοχήν δε αφότου εξελέγη, το 2024, για δεύτερη φορά Πρόεδρος των ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ- πολλαπλές και πολυσήμαντες είναι οι πλανητικώς εκδηλούμενες «διοσημίες» που πιστοποιούν, με ολοένα και πιο  δυσοίωνα τεκμήρια, την παρακμιακή πορεία… Read More »

Το τελευταίο διάστημα όλο και περισσότεροι συνειδητοποιούν ότι ο ορυμαγδός των σκανδάλων που ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια μας, χωρίς να είναι πλέον δυνατή η απόκρυψη ή η υποτίμησή τους, έχει έναν κεντρικό πολιτικό υπεύθυνο, που δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Έχει δηλαδή καταστεί αναμφισβήτητο, για όποιον διαθέτει κοινή λογική, ότι δεν πρόκειται… Read More »