Tag Archives: έλεγχος συνταγματικότητας

Τα συνταγματικά ζητήματα του Μνημονίου

Αντώνης Μανιτάκης, ομ. Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ, πρ. Υπουργός

[Αναδημοσίευση από περιοδικό 'Δικαιώματα του Ανθρώπου' 2011] – H παρούσα μελέτη, που συντάχθηκε και στάλθηκε προς δημοσίευση στο περιοδικό ΔτΑ πριν από την δημοσίευση της απόφασης του ΣτΕ 668/2012, εξετάζει τα συνταγματικά ζητήματα που ανέκυψαν με την υπαγωγή της χώρας μας στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης της Ελλάδος το 2010, και με την δανειοδότησης της ίδιας… Read More »

Απόφαση Συμβουλίου Επικρατείας (Ολομ.) 460/2013

Η απονομή ιθαγένειας σε τέκνα νομίμως διαμενόντων αλλοδαπών λόγω της γέννησής τους ή της φοίτησής τους επί εξαετίας σε σχολείο στην Ελλάδα και το δικαίωμα ψήφου αλλοδαπών νομίμων μεταναστών στις εκλογές για την ανάδειξη των αρχών της τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού έρχονται σε αντίθεση με το Σύνταγμα. Αντίθετη μειοψηφία.   Αριθμός 460/2013  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ… Read More »

ΣτΕ (Ολομ.) 38/2013 [Συνταγματικότητα «Καλλικράτη»]

με σχόλιο Δέσποινας Α. Τζιόλα, Υποψήφιας Διδάκτορα Συγκριτικού Δικαίου Α.Π.Θ., ΜΔΕ Διεθνών Σπουδών Α.Π.Θ.

Ο νόμος, που στο πλαίσιο της συνολικής αναδιοργάνωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης καταργεί ακόμα και σε ευρεία κλίμακα υφιστάμενους ΟΤΑ με συνένωσή τους σε μεγαλύτερους οργανισμούς, δεν αντίκειται στις διατάξεις των άρθρων 101 και 102 Σ. Οριακός ο έλεγχος της συνταγματικότητας των σχετικών διατάξεων από το αρμόδιο δικαστήριο. Η σύσταση νέου ΟΤΑ με τη συνένωση ΟΤΑ που καταργούνται δεν αποτελεί τοπική υπόθεση, αλλά γενικότερης σημασίας θέμα και μπορεί να θεσπίζεται είτε ευθέως με τυπικό νόμο είτε με προεδρικό διάταγμα εκδιδόμενο κατ’ εξουσιοδότηση του νόμου.

ΣτΕ (Ολ.) 142/2012 – Επιλογή προεδρείων ανωτάτων δικαστηρίων

ΣτΕ (Ολ.) 142/2012, με σημείωμα Α. Καϊδατζή

Το άρθρο 90 παρ. 5 Συντ. δεν αποκλείει, η επιλογή προέδρων και αντιπροέδρων των ανώτατων δικαστηρίων να γίνεται σε περισσότερα του ενός στάδια (προεπιλογή – τελική επιλογή). Αλυσιτελώς προβάλλεται ως λόγος ακυρώσεως ότι το άρθρο 1 του ν. 3841/2010, το οποίο προβλέπει γνωμοδότηση της Διάσκεψης των Προέδρων της Βουλής, αντίκειται στην παραπάνω διάταξη, δεδομένου ότι εν προκειμένω δεν υπήρξε τέτοια γνωμοδότηση και, επομένως, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την επιλογή αντιπροέδρων του ΣτΕ χωρίς να λάβει υπόψη τη γνώμη άλλου οργάνου (μειοψ.).

Ο έλεγχος των οικονομικών επιλογών από τον δικαστή: Προβολές του New Deal

Γιώργος Γεραπετρίτης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η μεγάλη συνταγματική στιγμή της σύγκρουσης πολιτικής και δικαστικής εξουσίας στις ΗΠΑ με αφορμή το New Deal, που εφαρμόστηκε για την ανόρθωση της οικονομίας και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής μετά το κραχ του 1929, εισφέρει κρίσιμα συμπεράσματα για την ισορροπία των θεσμών στην παρούσα συγκυρία, ιδίως σε σχέση με το όργανο που τελικά αξιολογεί τη συνδρομή δημοσίου συμφέροντος και τον τρόπο ανάγνωσης του συντάγματος. Ειδικώς ως προς το ζήτημα της ερμηνείας του οικονομικού συντάγματος, που ανάγεται στη συνολική κοσμοθεωρία κάθε συνταγματικής τάξης, η πρόταση που αναδεικνύεται είναι ότι η συμβολή του δικαστή καθίσταται ζωτικής σημασίας, θα πρέπει όμως να λαμβάνεται υπ’ όψιν ότι ο καταστατικός χάρτης δεν αποτελεί συνθήκη ευτυχίας αλλά κώδικα συνύπαρξης. Στο Δικαστήριο του New Deal, η λύση που δόθηκε υπό το βάρος της δημοκρατικής νομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας προβάλλει σήμερα επιτακτικά το αίτημα για μια διαυγή και ειλικρινή προσέγγιση σε σχέση με τον ρόλο του δικαστή και τις δικανικές άμυνες για τη λειτουργία των θεσμών, κατεξοχήν τις (τυπικού χαρακτήρα) συνταγματικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας του δικαστή και την (ουσιαστικού χαρακτήρα) υποχρέωση συλλογικής και ατομικής αιτιολόγησης των δικαστικών αποφάσεων.

Η σχέση εθνικού Συντάγματος και κοινοτικού δικαίου υπό το πρίσμα του διαλόγου των δικαστών. Πρακτική απάντηση σε ένα δογματικό ζήτημα

Ευγενία Β. Πρεβεδούρου, Επίκουρη Καθηγήτρια Νομική Α.Π.Θ.

Με αφορμή το βιβλίο της Λίνας Παπαδοπούλου: Εθνικό Σύνταγμα και Κοινοτικό Δίκαιο: Το ζήτημα της «υπεροχής», Εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα 2009.Αναδημοσιεύεται από την «Επιθεώρηση Δικαίου Κοινωνικής Ασφαλίσεως» ΕΔΚΑ, έτος ΝΒ΄, τεύχος 4-5, Απρίλιος-Μάιος Νο 2010.

Από τον έλεγχο της νομιμότητας στον έλεγχο της συνταγματικότητας των κρατικών πράξεων: Όψεις του κράτους δικαίου στο έργο του Γ. Παπαδημητρίου

Ιφιγένεια Καμτσίδου, επίκ. Καθηγήτρια στο Τμήμα Νομικής Α.Π.Θ.

Ο Γ. Παπαδημητρίου, με μια πρόδρομη μελέτη του στο περιοδικό Το Σύνταγμα (1979), έδειξε ότι η αναγωγή στο Σύνταγμα, ιδίως σε ζητήματα για τα οποία η διοίκηση διαθέτει εκτεταμένη διακριτική ευχέρεια όπως αυτό της αποβολής της ιθαγένειας, συμβάλλει στην ενδυνάμωση του κράτους δικαίου και στην ομαλή συνάρθρωσή του με την δημοκρατική αρχή. Η σημερινή σημασία της θεώρησής του αναδεικνύεται, αν κανείς αναζητήσει το περιεχόμενο του Συντάγματος, ενόψει της διεκδίκησης της ιθαγένειας είτε από άτομα που την έχουν απολέσει είτε από μετανάστες που έχουν αναπτύξει δεσμούς με την χώρα. Ο δικαστής ως «φύλακας» του Συντάγματος οφείλει να εξασφαλίσει την πραγμάτωση των σχετικών επιταγών του, που επιβάλλουν η ιθαγένεια να μην αντιμετωπίζεται μόνον με όρους κυριαρχίας, έστω λαϊκής κυριαρχίας, αλλά και ως βάση για την απόλαυση των ευχερειών που το δικαίωμα στην προσωπικότητα αναγνωρίζει σε καθένα μέλος το κοινωνικού συνόλου. Θεμέλιο και όριο του έργου δικαστή αποτελούν οι μέθοδοι και οι τεχνικές του ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων και των κρατικών πράξεων. Η παραμέλησή τους καθιστά την δικαστική εξουσία «κυρία» του καταστατικού χάρτη και την αποστερεί από την νομιμοποίησή της.

Ο αυτεπάγγελτος δικαστικός έλεγχος της συμβατικότητας των νόμων και οι όροι του παραδεκτού ενόψει του παρεμπίπτοντος χαρακτήρα του

Αντώνης Μανιτάκης

Οι δικονομικοί καταναγκασμοί που διέπουν μια διαφορά επιβάλλονται τόσο στον έλεγχο της συνταγματικότητας του νόμου όσο και στον έλεγχο της συμβατότητάς του με το ενωσιακό δίκαιο, επειδή ο δικαστής κρίνει και τα δύο ζητήματα παρεμπιπτόντως. Η εφαρμογή τους είναι άρα λογική συνέπεια του παρεπόμενου χαρακτήρα του ελέγχου που ασκείται και στις δύο περιπτώσεις.

Άδεια λειτουργίας ευκτηρίου οίκου

ΣτΕ 2188/2010 Τμ. Δ΄

Το ισχύον σύστημα προηγουμένης διοικητικής αδείας για την ανέγερση και λειτουργία ναού ή την εγκατάσταση και λειτουργία ευκτηρίου οίκου αντιβαίνει στο άρθρο 13 παρ. 2 Συντ., διότι είναι ασυμβίβαστο προς την συνταγματική επιταγή της ανεμπόδιστης ασκήσεως λατρείας, πολύ δε περισσότερο που η χορήγηση της εν λόγω διοικητικής αδείας συναρτάται προς την εκ εκτίμηση, με βάση τα δεδομένα της συγκεκριμένης περιπτώσεως, της υπάρξεως πραγματικής ανάγκης προς λειτουργία ναού ή ευκτηρίου οίκου για την άσκηση λατρείας εκ μέρους των ανηκόντων στην τοπική θρησκευτική κοινότητα που υπέβαλαν τη σχετική αίτηση (μειοψ.). Αντίθετη νομολογία του Αρείου Πάγου (ΑΠ 20/2001). Το ζήτημα παραπέμπεται στην Ολομέλεια κατ’ άρθρο 100 παρ. 5 Συντ.

Αυτεπάγγελτος έλεγχος της συμβατικότητας

ΣτΕ 1386/2010 Τμ. Α΄

Το διοικητικό δικαστήριο δύναται μεν να προβεί και αυτεπαγγέλτως σε έλεγχο της συνταγματικότητας ή της συμφωνίας προς το κοινοτικό δίκαιο των διατάξεων, κατ’ επίκληση των οποίων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη πράξη, υποχρεούται όμως να περιορίσει τον έλεγχο αυτό επί του κεφαλαίου της πράξεως που αμφισβητήθηκε με την προσφυγή και εντός των ορίων του αιτήματος της τελευταίας (μειοψ.). Το ζήτημα παραπέμπεται στην επταμελή σύνθεση του Τμήματος.