Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

Η ανάθεση εξωδικαστικών καθηκόντων στους δικαστικούς λειτουργούς υπό την αναζήτηση του προσήκοντος μέτρου

Βαρβάρα Μπουκουβάλα, Εφέτης Δ.Δ.-Δ.Ν.

Ι. Ασυμβίβαστες ιδιότητες και εξωδικαστικά καθήκοντα των δικαστικών λειτουργών: εννοιολογικές οριοθετήσεις   Σημασιολογικά, η έννοια του ασυμβιβάστου ορίζεται ως αδυναμία να συνυπάρξουν στο ίδιο πρόσωπο δύο ιδιότητες ή αξιώματα[1]. Εξάλλου, στη νομική θεωρία, ως ασυμβίβαστο ορίζεται η κανονιστική απαγόρευση ν’ αναληφθεί μια άλλη θέση ή να αποκτηθεί μια ακόμη ιδιότητα ή να ασκηθεί έτερο έργο,… Read More: Η ανάθεση εξωδικαστικών καθηκόντων στους δικαστικούς λειτουργούς υπό την αναζήτηση… »

Επίλυση του Κυπριακού Ζητήματος νοείται μόνο με πλήρη εφαρμογή του συνόλου του Διεθνούς και του Ευρωπαϊκού Δικαίου: Η καταλυτική επιρροή της εφαρμογής του άρ. 42  παρ. 7 της ΣΕΕ («ρήτρα αλληλεγγύης») υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας

Προκόπιος Παυλόπουλος πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Πρόλογος* Τους τελευταίους ιδίως μήνες, και παρά την συνεχιζόμενη  -ή και εντεινόμενη ενίοτε-  προκλητική αδιαλλαξία της Τουρκίας, γίνεται και πάλι λόγος για την ανάγκη της όσο το δυνατό ταχύτερης επίλυσης του Κυπριακού Ζητήματος.  Κάτι το οποίο, όπως προκύπτει και από σχετικές πρόσφατες δηλώσεις, αποδέχονται οι Κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου  -αποφασισμένες μάλιστα να κινηθούν εν προκειμένω… Read More: Επίλυση του Κυπριακού Ζητήματος νοείται μόνο με πλήρη εφαρμογή του… »

Η  πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης ανάμεσα στους συνταγματικούς κανόνες και την πολιτική πραγματικότητα

Ιφιγένεια Καμτσίδου, ομότ. καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου Α.Π.Θ.

Ι. Το Σύνταγμα, οι πολιτικοί δρώντες και η εγκατάσταση μιας σχέσης πολιτικής ευθύνης στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία Η αναζήτηση της πολιτικής ευθύνης των υπουργών στην Ελλάδα (1975-2025) γέννησε πολιτικές αντιπαραθέσεις, κοινοβουλευτικές συγκρούσεις[1]  και, στην αρχή τον θυμό, μετέπειτα την αδιαφορία των πολιτών. Σε ό,τι αφορά το συνταγματικό δίκαιο, αποτελεί ένα από τα πεδία όπου τίθεται σε… Read More: Η  πολιτική ευθύνη της κυβέρνησης ανάμεσα στους συνταγματικούς κανόνες και… »

Μεταβίβαση της αναθεωρητικής λειτουργίας στη μεθεπόμενη Βουλή;

Λίνα Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Έδρα Jean Monnet, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Το πρώτο ερώτημα που τίθεται σε κάθε, σχεδόν, συζήτηση σχετικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος είναι αν η αναθεώρηση θα μπορέσει να ολοκληρωθεί από την επόμενη Βουλή, που είναι κατ’ άρθρο 110 §3 Συντ. η αρμόδια να το πράξει. Και αυτό, επειδή –από τις τρέχουσες δημοσκοπήσεις σε συνάρτηση με τις σχετικές δηλώσεις των κομμάτων (και… Read More: Μεταβίβαση της αναθεωρητικής λειτουργίας στη μεθεπόμενη Βουλή; »

Τα Θεμελιώδη Δικαιώματα του Ανθρώπου στα Συντάγματα της περιόδου της Εθνεγερσίας του 1821

Προκόπιος Παυλόπουλος, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Πρόλογος Η περίοδος μετά την Εθνεγερσία της 25ης Μαρτίου 1821 και έως την ίδρυση του Νεότερου Ελληνικού Κράτους με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου του 1830 χαρακτηρίζεται, τουλάχιστον υπό θεσμικοπολιτική έποψη, ιδίως από τον αποκαλούμενο «συνταγματισμό»  των Ελλήνων και την συνακόλουθη τάση κατοχύρωσης, προεχόντως μέσω των Συνταγμάτων της περιόδου αυτής, των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Βεβαίως,… Read More: Τα Θεμελιώδη Δικαιώματα του Ανθρώπου στα Συντάγματα της περιόδου της… »

Αναθεωρητική είναι η επόμενη των εκλογών Βουλή *

Βασιλική Χρήστου, επίκουρη καθηγήτρια συνταγματικού δικαίου, Νομική Σχολή ΕΚΠΑ    

Ι. Ποια είναι η αναθεωρητική Βουλή; Έχει συζητηθεί το ερώτημα, εάν η παρούσα Βουλή προτείνει την αναθεώρηση του Συντάγματος και η επόμενη Βουλή, η Βουλή δηλαδή που θα προκύψει μετά τις εκλογές, διαλυθεί αμέσως, σε μία ή δύο μέρες, λόγω της αδυναμίας της να αναδείξει κυβέρνηση, ποια θα είναι η αναθεωρητική Βουλή. Θα είναι η… Read More: Αναθεωρητική είναι η επόμενη των εκλογών Βουλή * »

Αναθεώρηση ή… «Επιθεώρηση»;

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Είναι φανερό ότι η συνταγματική αναθεώρηση, που εξαγγέλθηκε πρόσφατα από την κυβέρνηση, έχει πάρει εξ αρχής μια παράξενη πορεία, με κύριο χαρακτηριστικό την θεσμική ελαφρότητα της σχετικής συζήτησης και με πιθανότερη κατάληξη τον εκτροχιασμό της. Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι το τελευταίο διάστημα υπάρχουν όλο και περισσότερα δημοσιεύματα και σκίτσα που παρωδούν την όλη διαδικασία,… Read More: Αναθεώρηση ή… «Επιθεώρηση»; »

Αποφασιστικά βήματα της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας [ΣτΕ (Ολ.) 1169, 1432/2025] στο πεδίο της αστικής ευθύνης του Δημοσίου και των ΝΠΔΔ: Ευθύνη λόγω μη άσκησης ή πλημμελούς άσκησης εποπτείας εκ μέρους της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς – Ευθύνη Κράτους-Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για παραβίαση, εκ μέρους των οργάνων του, κανόνων του Ευρωπαϊκού Δικαίου

Προκόπιος Παυλόπουλος, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Πρόλογος Σε μία εποχή, κατά την οποία οι εκ μέρους των κρατικών οργάνων παραβιάσεις των αρχών του Κράτους Δικαίου και, επέκεινα, της Αρχής της Νομιμότητας διευρύνονται και επιδεινώνονται, τόσο λόγω του όγκου όσο και λόγω του πολλαπλασιασμού της κατά κανόνα οιονεί υποδόριας εμφάνισης των ως άνω παραβιάσεων, η πρόσφατη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας φαίνεται… Read More: Αποφασιστικά βήματα της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας [ΣτΕ (Ολ.)… »

Η αναθεωρητική διαδικασία και η διάλυση της Βουλής*

Θανάσης Γ. Ξηρός, Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΣΕΙ-ΣΣΕ 

Ι  Το Σύνταγμα της Ελλάδας είναι αυστηρό. Για την αναθεώρησή του απαιτείται η πλήρωση συγκεκριμένων τυπικών, ιδίως χρονικών και αριθμητικών, και ουσιαστικών, η εξαίρεση όσων διατάξεών του αναφέρονται ρητά ή εκείνων που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος ως προεδρευόμενης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας και, προϋποθέσεων. Η αναθεωρητική διαδικασία μπορεί να εκκινήσει με πρόταση πενήντα… Read More: Η αναθεωρητική διαδικασία και η διάλυση της Βουλής* »

Κινδυνεύει να «καεί» η αναθεώρηση του Συντάγματος που εκκολάπτεται;

Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Ομοτ. Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Πριν καν ξεκινήσει επισήμως, δηλαδή σύμφωνα με το Σύνταγμα (άρθρο 110 παρ. 2), η αναθεωρητική διαδικασία, ξεκίνησαν ήδη να συζητούνται τα διάφορα σενάρια για την τύχη αυτής της αναθεώρησης. Τα σενάρια αυτά είναι αφενός νομικά και αφετέρου πολιτικά. Ξεκινάω με τα νομικά ζητήματα. Στην υποθετική περίπτωση, κατά την οποία στην επόμενη Βουλή δεν προκύψει Κυβέρνηση,… Read More: Κινδυνεύει να «καεί» η αναθεώρηση του Συντάγματος που εκκολάπτεται; »

Ως δεύτερη, αναθεωρητική, Βουλή νοείται μόνον εκείνη που μετά τις εκλογές έχει τον αναγκαίο χρόνο και την πλήρη δυνατότητα ολοκλήρωσης του αναθεωρητικού έργου, την πρωτοβουλία εκκίνησης του οποίου είχε αναλάβει η προηγούμενη Βουλή*

Προκόπιος Παυλόπουλος, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας,  Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Ι. Αρχίζω με μία στοιχειώδη, νομικώς, ερμηνευτική παρατήρηση: Κάθε κανόνας δικαίου -πολλώ μάλλον κάθε κανόνας δικαίου του Συντάγματος, καθ’ ό μέτρο αυτό έχει υπέρτερη τυπική ισχύ ως βάση και κορυφή της όλης Έννομης Τάξης-  ερμηνεύεται κατ’ εξοχήν με βάση την τελεολογική ερμηνευτική μέθοδο.  Ήτοι την μέθοδο, στο πλαίσιο της οποίας ο κανόνας δικαίου ερμηνεύεται προεχόντως… Read More: Ως δεύτερη, αναθεωρητική, Βουλή νοείται μόνον εκείνη που μετά τις… »

Η αναγκαία και θεμιτή εξισορρόπηση ισοδυναμίας της ψήφου και κυβερνητικής σταθερότητας μέσω της συνταγματικής αναθεώρησης*

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

 Ένα από τα πρώτα ζητήματα που θα έπρεπε κατά την άποψή μου να συζητηθούν, στην υποθετική περίπτωση που θα εκδηλωνόταν μία σοβαρή και αξιόπιστη αναθεωρητική πρωτοβουλία για συνταγματική αναθεώρηση[1], θα ήταν αναμφισβήτητα η προσθήκη μίας συγκεκριμένης συνταγματικής δέσμευσης που θα επιβάλλει στον νομοθέτη την αναγκαία εξισορρόπηση μεταξύ αφ’ενός της ισοδυναμίας της ψήφου και της ευρύτερης… Read More: Η αναγκαία και θεμιτή εξισορρόπηση ισοδυναμίας της ψήφου και κυβερνητικής… »

Ο χορός των ελληνικών εκλογικών συστημάτων*

Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Ι. Εισαγωγή H ανάδειξη των προσώπων που καλούνται να ασκήσουν πολιτική εξουσία μέσω ανταγωνιστικών και περιοδικά επαναλαμβανόμενων εκλογών είναι γενικά μια απαιτητική διαδικασία, πρόσφορη να οδηγήσει σε διαφόρων ειδών στρεβλώσεις αν η κοινωνία δεν έχει κατακτήσει έναν σχετικά υψηλό βαθμό θεσμικής ωριμότητας. Γι’αυτό άλλωστε στην παγκόσμια πολιτική ιστορία ο κανόνας δεν είναι η εκλογή αλλά… Read More: Ο χορός των ελληνικών εκλογικών συστημάτων* »

Κρίση εμπιστοσύνης και σύστημα κυρίαρχου κόμματος: Πλευρές του πολιτικού ανταγωνισμού από τις εκλογές του 2023 έως σήμερα*

Κώστας Ελευθερίου, Επίκουρος καθηγητής τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και συντονιστής κύκλου πολιτικής ανάλυσης Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ

Η δημόσια συζήτηση που έχει ανακύψει γύρω από το ενδεχόμενο αλλαγής του εκλογικού νόμου έρχεται, εκ των πραγμάτων, να αντιμετωπίσει ζητήματα που απορρέουν από την τρέχουσα κρίση εμπιστοσύνης και εκπροσώπησης. Μια κρίση που έχει υπονομεύσει σε σημαντικό βαθμό την κυρίαρχη θέση του κυβερνώντος κόμματος στον πολιτικό ανταγωνισμό. Το τρίπτυχο «κυβερνησιμότητα – σταθερότητα – υπευθυνότητα» προβάλλεται… Read More: Κρίση εμπιστοσύνης και σύστημα κυρίαρχου κόμματος: Πλευρές του πολιτικού ανταγωνισμού… »

Εξέλιξη και μετεξέλιξη του εκλογικού συστήματος στην σύγχρονη Ελλάδα: Απο την προκρούστια κλίνη στο φάσμα του γόρδιου δεσμού*

Παναγιώτης Κουστένης, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης

Το εκλογικό σύστημα αποτέλεσε για πολλά χρόνια τον πλέον ασταθή παράγοντα του εκλογικού ανταγωνισμού στην Ελλάδα, καθώς από το 1926 μέχρι και το 1990 σπάνιο ήταν δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις να διεξαχθούν με τους ίδιους ακριβώς κανόνες για την κατανομή των εδρών. Η διαπίστωση αυτή εδράζεται αρχικά στην εμπειρία του Μεσοπολέμου όπου η εναλλάξ εφαρμογή… Read More: Εξέλιξη και μετεξέλιξη του εκλογικού συστήματος στην σύγχρονη Ελλάδα: Απο… »