Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

Ανιχνεύοντας και επανανοηματοδοτώντας τη «θεωρία των πολιτικών ζητημάτων» στην ελληνική έννομη τάξη. Απόπειρα οριοθέτησης της δικαστικής εξουσίας σε σχέση με τις «πολιτικές» εξουσίες

Άκης Ψύγκας, Υποψ. Δρ. Νομικής

Η μελέτη επιχειρεί, αρχικά, να εντοπίσει εκφάνσεις της θεωρίας των πολιτικών ζητημάτων στην ελληνική έννομη τάξη, σε συνάρτηση με την ανάπτυξη και εξέλιξη του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας. Στη συνέχεια, τις αξιολογεί και αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας της θεωρίας ως αυτοτελούς τεχνικής αυστηρής οριοθέτησης (ή αυτοπεριορισμού) της δικαστικής εξουσίας σε σχέση με τις «πολιτικές» εξουσίες. Τέλος, αναζητά τη λειτουργία της στο σύγχρονο σύστημα δικαστικού ελέγχου των κρατικών πράξεων προτείνοντας μία νέα πρόσληψη της θεωρίας η οποία επιτελεί πλέον μία τριπλή αποστολή: συνιστά υπόμνηση της συνταγματικής κατανομής αρμοδιοτήτων, η οποία επιβάλλεται από την αναγωγή στο ίδιο το Σύνταγμα, αναδεικνύει και επιβεβαιώνει την ανάγκη αναγνώρισης ενός κοινού χώρου αρμοδιότητας πολλαπλών φορέων συνταγματικής ερμηνείας και οργανώνει τη θεσμική επικοινωνία των φορέων αυτών.Αναδημοσιεύεται από την επιθεώρηση «Δικαιώματα του Ανθρώπου» ΔτΑ Νο 47/2010, σ. 743-806.

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Το προσχέδιο νόμου για τα ΑΕΙ και η συνταγματική νομιμότητα

Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Τμήματος Νομικής Α.Π.Θ.

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Το προσχέδιο νόμου για τα ΑΕΙ και η συνταγματική νομιμότητα

Μετασχηματισμοί του ταμειακού συμφέροντος του Δημοσίου σε περίοδο έντονης οικονομικής κρίσης. Με αφορμή τις πρόσφατες αποφάσεις 693/2011 (κατά μειοψ.) και 1620/2011 (κατά πλειοψ.) του ΣΤ΄ Τμ. του ΣτΕ

Ιάκωβος Γ. Μαθιουδάκης, Λέκτορας Τμήματος Νομικής Α.Π.Θ.

Οι έννοιες του «πλήρους δημοσιονομικού εκτροχιασμού» και της «δημοσιονομικής και εθνικής κρίσης» της χώρας χρησιμοποιήθηκαν από την πρόσφατη νομολογία του ΣτΕ ως μορφές σιωπηρής γενικής ρήτρας διασταλτικής ερμηνείας (έτσι η μειοψ. ΣΕ 693/2011) και μεταβολής πάγιας μέχρι τότε νομολογίας (έτσι η ΣΕ 1620/2011). Το ενδιαφέρον της παρούσας μελέτης εντοπίζεται στον θεμιτό ή μη χαρακτήρα του δικανικού συλλογισμού σε μία τέτοια κατεύθυνση. Ερευνάται διαδοχικά ο ρόλος του ταμειακού συμφέροντος του Δημοσίου στον δικανικό συλλογισμό, διαστέλλεται το ταμειακό συμφέρον προς το σοβαρό δημοσιονομικό συμφέρον του Δημοσίου και, εν τέλει, αξιολογείται το διάβημα της πρόσφατης νομολογίας, να μεταχειρισθεί την δημοσιονομική κρίση ως ερμηνευτικό κριτήριο διατάξεων, που συνεπάγονται οικονομικές αξιώσεις ή υποχρεώσεις του κράτους.

Ο έλεγχος των οικονομικών επιλογών από τον δικαστή: Προβολές του New Deal

Γιώργος Γεραπετρίτης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η μεγάλη συνταγματική στιγμή της σύγκρουσης πολιτικής και δικαστικής εξουσίας στις ΗΠΑ με αφορμή το New Deal, που εφαρμόστηκε για την ανόρθωση της οικονομίας και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής μετά το κραχ του 1929, εισφέρει κρίσιμα συμπεράσματα για την ισορροπία των θεσμών στην παρούσα συγκυρία, ιδίως σε σχέση με το όργανο που τελικά αξιολογεί τη συνδρομή δημοσίου συμφέροντος και τον τρόπο ανάγνωσης του συντάγματος. Ειδικώς ως προς το ζήτημα της ερμηνείας του οικονομικού συντάγματος, που ανάγεται στη συνολική κοσμοθεωρία κάθε συνταγματικής τάξης, η πρόταση που αναδεικνύεται είναι ότι η συμβολή του δικαστή καθίσταται ζωτικής σημασίας, θα πρέπει όμως να λαμβάνεται υπ’ όψιν ότι ο καταστατικός χάρτης δεν αποτελεί συνθήκη ευτυχίας αλλά κώδικα συνύπαρξης. Στο Δικαστήριο του New Deal, η λύση που δόθηκε υπό το βάρος της δημοκρατικής νομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας προβάλλει σήμερα επιτακτικά το αίτημα για μια διαυγή και ειλικρινή προσέγγιση σε σχέση με τον ρόλο του δικαστή και τις δικανικές άμυνες για τη λειτουργία των θεσμών, κατεξοχήν τις (τυπικού χαρακτήρα) συνταγματικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας του δικαστή και την (ουσιαστικού χαρακτήρα) υποχρέωση συλλογικής και ατομικής αιτιολόγησης των δικαστικών αποφάσεων.

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων σχετικά με τη συνταγματικότητα ορισμένων ρυθμίσεων του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου ΕΑΠ

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων σχετικά με τη συνταγματικότητα ορισμένων ρυθμίσεων του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ 1. Εισαγωγή Ο συνταγματικός νομοθέτης του 1975, με νωπή την εμπειρία των αυταρχικών επεμβάσεων στο Πανεπιστήμιο κατά τη διάρκεια της επταετίας, απέδωσε ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα στο ζήτημα της ανώτατης εκπαίδευσης και της δημοκρατικής οργάνωσής της. Κατοχύρωσε… Read More: Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων σχετικά με τη συνταγματικότητα… »

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Tα προβλήματα συνταγματικότητας του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ

Γεώργιος Γεραπετρίτης και Σπυρίδων Βλαχόπουλος, Επίκουροι Καθηγητές του Τμήματος Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Tα προβλήματα συνταγματικότητας του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ Με την από 6.7.2011 επιστολή του και εξ ονόματοςτου Προεδρείου της Συνόδου των Πρυτάνεων, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Καθηγητής Θεόδωρος Παπαθεοδώρου, ζήτησε τη γνώμη μας για τις διατάξεις του πρόσφατου προσχεδίου νόμου για την ανώτατη εκπαίδευση. Λόγω του επείγοντος… Read More: Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Tα προβλήματα συνταγματικότητας του… »

Η αποδόμηση των πανεπιστημίων και η επιλεκτική χρεοκοπία του Συντάγματος

Κωνσταντίνος Θ. Γιαννακόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Η αποδόμηση των πανεπιστημίων και η επιλεκτική χρεοκοπία του Συντάγματος Πριν από λίγους μήνες, αναλύοντας το «Μνημόνιο» ως μηχανισμό αναπαραγωγής της κρίσης του Κράτους Δικαίου, είχα επισημάνει ότι «η σισύφεια προσπάθεια συντονισμού με τους μη γραμμικούς ρυθμούς μεταβολής των πλασματικών οικονομικών αξιών που παράγει το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα όχι μόνο συρρικνώνει δραματικά –αν δεν αναιρεί… Read More: Η αποδόμηση των πανεπιστημίων και η επιλεκτική χρεοκοπία του Συντάγματος »

Πανεπιστήμια: Ας κατεβάσουμε λίγο τους τόνους

Ν. Κ. Αλιβιζάτος και Αντ. Μανιτάκης, Καθηγητές του Συνταγματικού Δικαίου

Πανεπιστήμια: Ας κατεβάσουμε λίγο τους τόνους «Ελλείψει ρητών εγγυήσεων και περιορισμών, η αξιολόγηση (των καθηγητών) μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε δίωξη ιδεολογικά και επιστημονικά διαφωνούντων (…)». Η φράση αυτή δεν διατυπώθηκε στη δεκαετία του 1950, ούτε καν επί χούντας, όταν ο έλεγχος του φρονήματος των καθηγητών πανεπιστημίου ήταν στην ημερήσια διάταξη. Περιλαμβάνεται σε υπόμνημα συναδέλφου… Read More: Πανεπιστήμια: Ας κατεβάσουμε λίγο τους τόνους »

Εξουσία, κοινωνικό κράτος και εκπαίδευση στο έργο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά

Ξενοφών Κοντιάδης, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, Κοσμήτορας Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Δημόσιος έπαινος του Κωνσταντίνου Τσουκαλά κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου.

Η γαλλική επιρροή στο έργο του Σβώλου: η περίπτωση του Λεόν Ντυγκύ

Δημήτρης Τσαραπατσάνης, Δικηγόρος, Δ.Ν., Ειδικός επιστήμονας στο Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η εξέταση της δανειακής σύμβασης με νομικά και όχι πολιτικά κριτήρια συνηγορεί υπέρ του ότι δεν υπάρχει πλήρης «παράδοση κυριαρχίας» της Ελλάδας στους δανειστές της και πάντως όχι δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης επί παντός στοιχείου της δημόσιας περιουσίας του Δημοσίου, όπως έχουν ισχυρισθεί ορισμένοι συνάδελφοι.

Όταν συνταγματολόγοι πλέουν σε διεθνή ύδατα

Παναγιώτης Γκλαβίνης, Αν. Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου Νομικής Σχολής Α.Π.Θ.

Στο άρθρο του ο αν. καθηγητής Π. Γκλαβίνης υπεραμύνεται της άποψης, αντικρούοντας σχετικές θέσεις των καθηγητών Γ. Κασιμάτη και Γ. Κατρούγκαλου –που έχουν αναρτηθεί στον ιστότοπό μας– ότι η ρήτρα του άρθρου 14 παρ. 5 της δανειακής σύμβασης δεν περιέχει ούτε συνεπάγεται παραίτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελληνικής Δημοκρατίας ούτε επιφέρει αθέμιτο περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας της. Υπενθυμίζει ότι εφαρμοστέο δίκαιο στην αναγκαστική εκτέλεση κατά του Δημοσίου είναι το δίκαιο της χώρας εκτέλεσης, δηλαδή εν προκειμένω της Ελλάδας.

Περί δανειστικής κυριαρχίας και πραγματικού διαλόγου

Κώστας Μποτόπουλος, Δρ.Ν., Συνταγματολόγος, Διδάσκων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Το Πρόσωπο και ο Nόμος. H απαγόρευση της απόκρυψης του προσώπου στον δημόσιο χώρο

Γιώργος Καραβοκύρης, Δικηγόρος, Δ.Ν., Ειδικός Επιστήμονας στο Τμήμα Νομικής Δ.Π.Θ.

Η πρόσφατη απόφαση του Conseil Constitutionnel για την απαγόρευση της απόκρυψης του προσώπου στον δημόσιο χώρο υπονοεί μια σύμφωνη με το νόμο αντίληψη του προσώπου και υπηρετεί μια νέα εκδοχή της δημόσιας τάξης. Παράλληλα, παραπέμπει στις βασικές αρχές του γαλλικού νομοκεντρισμού.

In dubio pro libertate

Φίλιππος Κ. Σπυρόπουλος, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

Η αρχή in dubio pro libertate εντάσσεται στην ερμηνεία των ατομικών δικαιωμάτων (όχι όμως και των πολιτικών ή κοινωνικών δικαιωμάτων) και στη σχέση των κατοχυρουσών αυτά συνταγματικών διατάξεων με τις υποδεέστερου τυπικού κύρους διατάξεις των νόμων που τα περιορίζουν. Σημαίνει δε ότι εν αμφιβολία περί τη συνταγματικότητα του νόμου που περιορίζει ατομικό δικαίωμα ο νόμος πρέπει να κρίνεται αντισυνταγματικός.

Τυπική παρανομία και αποκαθιστάμενη ζημία στην κρατική ευθύνη

Ιάκωβος Γ. Μαθιουδάκης, Λέκτορας Τμήματος Νομικής Α.Π.Θ.

Αντικείμενο της μελέτης αποτελεί η κρατική ευθύνη από τυπικά παράνομες πράξεις ή παραλείψεις της διοίκησης, ιδίως μετά την ακύρωσή τους από την δικαιοσύνη. Ερευνώνται διαδοχικά, σε ένα πρώτο μέρος: Η έννοια της τυπικής παρανομίας της διοίκησης, η έκταση, αφενός, του ακυρωτικού δεδικασμένου επί ακύρωσης τυπικά παράνομης πράξης της διοίκησης και, αφετέρου, της ανάκλησης της τυπικά παράνομης διοικητικής πράξης από την διοίκηση. Η εξέταση του ίδιου θέματος προσεγγίζεται, στο δεύτερο μέρος, κατ’ αρχήν με γνώμονα την έκδοση από την διοίκηση θετικής ή αρνητικής πράξης και, στη συνέχεια, με βάση την φύση της ασκούμενης διοικητικής αρμοδιότητας ως δέσμιας ή διακριτικής.