Θ. Ξηρός: H ελεύθερη διαµόρφωση και η ανόθευτη έκφραση της λαϊκής θέλησης. Εκδόσεις Σάκκουλα,2026
Στο Σύνταγμα του 1975 κατοχυρώνεται νέα εκλογική αρχή, η ελεύθερη και η ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής θέλησης ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας. Η ρητή σύνδεσή της με τη δημοκρατική αρχή την καθιστά θεμελιώδη και η εισαγωγή της στο άρθρο 52 Συντ. της προσδίδει συστηματική αυτονομία. Ωστόσο, δεν διαθέτει κανονιστική αυτοτέλεια, αφού επενεργεί, κατά βάση, παραπληρωματικά προς τις λοιπές, τις κλασικές, εκλογικές αρχές, τους ορισμούς των οποίων ενισχύει, εμπλουτίζει και, εν γένει, θωρακίζει. Η νέα εκλογική αρχή καταλαμβάνει, καταρχήν, στο σύνολό της την ενέργεια των εκλογών. Οι επιμέρους πράξεις που τη συνθέτουν, προπαρασκευαστικές και άλλες, υπόκεινται στις επιταγές των δύο διακριτών και ισότιμων συνιστωσών της (αρχής), κατά περίπτωση αυτοτελώς και σε ορισμένες περιπτώσεις συνδυασμένα.
Η πρώτη, η ελεύθερη διαμόρφωση της λαϊκής θέλησης, αναπτύσσει την κανονιστική της ισχύ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου. Δηλαδή, όταν σχηματίζεται η προτίμηση κάθε ψηφοφόρου σε συνδυασμό ή/και υποψηφίους του. Προνομιακό χώρο υποδοχής της δεύτερης συνιστώσας αποτελεί η διεξαγωγή της ψηφοφορίας, τότε η λαϊκή θέληση πρέπει να εκφράζεται ανόθευτα, δηλαδή γνήσια. Η απαίτηση του ανόθευτου καταλαμβάνει, επίσης, την εκφρασμένη, πλέον, λαϊκή θέληση. Δηλαδή, τις πράξεις της διαλογής των ψήφων, της καταγραφής του αποτελέσματός της και του μετασχηματισμού του σε εκπροσώπηση στα αντιπροσωπευτικά σώματα. Η συγκρότησή τους σηματοδοτεί, καταρχήν, το χρονικό πέρας της κανονιστικής εμβέλειας της νέας εκλογικής αρχής. Η ισχύς της επεκτείνεται πάντως και πέραν αυτής της βραχείας περιόδου, μη επιτρέποντας η σύνθεσή τους να μεταβληθεί στη διάρκεια της θητείας των αιρετών, εκτός και εάν τούτο αποτελεί επιλογή τους ή είναι το αποτέλεσμα του δικαστικού ελέγχου του κύρους της εκλογής.
Η μελέτη φιλοξενείται στη σειρά «Δίκαιο και κοινωνία στον 21ο αιώνα», την οποία ίδρυσε στις αρχές του αιώνα ο Γ. Παπαδημητρίου. Η θεματολογία που φιλοξένησε προσέφερε στην επιστημονική, και όχι μόνον, κοινότητα μια νέα, ελκυστική από κάθε άποψη για τον αναγνώστη, έκδοση. Πριν συμπληρωθούν επτά έτη από τον πρώτο τόμο είχαν ήδη κυκλοφορήσει δέκα έξι μελέτες καθιερωμένων και εκκολαπτόμενων εκπροσώπων της επιστήμης, όχι μόνον της νομικής, και εντοπισμένων, προνομιακά, στα νέα δικαιώματα και, σπανιότερα, στο οργανωτικό μέρος του Συντάγματος ή στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η αιφνίδια, πρόωρη και αδόκητη εκδημία του ιδρυτή της σειράς τον Φεβρουάριο του 2009 δεν θα αφήσει ανέγγιχτη την ανοδική πορεία και την πλούσια παραγωγή της. Ο τελευταίος τόμος, ο εικοστός ένατος, κυκλοφόρησε το 2017. Η «αποχή» μιας σχεδόν δεκαετίας μπορεί να υποδεικνύει το τέλος της σειράς. Ωστόσο, δεν περικλείει τιμή για τον ιδρυτή και τον εκδότη της αυτό να δηλωθεί διά της σιωπής. Ως ελάχιστη αναγνώριση στο πρωτοποριακό τους εγχείρημα πρέπει ο τυπικός τερματισμός της να προσλάβει μια περισσότερο επίσημη μορφή και να αναγνωριστεί η προσφορά τους. Αμφότερα επιχειρούνται με τον ανά χείρας τόμο. Και μπορεί το ενδιαφέρον του να εντοπίζεται στις εκλογές και την ετυμηγορία του εκλογικού σώματος, η εξεταζόμενη ύλη δεν είναι όμως ξένη στον δηλωμένο σκοπό της σειράς και στις θεματικές που φιλοξένησε κατά το πλείστον. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας και η αξιοποίηση των εφαρμογών της θα μας φέρει, ενδεχομένως πολύ πιο σύντομα του αναμενομένου, αντιμέτωπους με την εξ αποστάσεως ψηφοφορία ηλεκτρονικά. Η διασφάλιση της μυστικότητας δεν αρκεί για την εισαγωγή της, σε πρώτη φάση ως εναλλακτικού μέσου ή τρόπου για την άσκηση του δικαιώματος της ψήφου. Επιβάλλεται, επίσης, η οργάνωσή της να εγγυάται την ανόθευτη έκφραση της λαϊκής θέλησης. Δηλαδή, την πραγμάτωση της νέας εκλογικής αρχής.
