Category Archives: Ευρωπαϊκό Σύνταγμα

Το ευρωπαϊκό δίκαιο των δικαιωμάτων του Ανθρώπου

του Πέτρου Παραρά, Ομ. Καθ., Επιτ. Αντιπροέδρου ΣτΕ, (δημοσιευμένο σε ΔτΑ 56/2012, σ. 1131-1190)

  Το κείμενο που ακολουθεί αναλύει τη σχέση που ο Έλληνας δικαστής αναπτύσσει προς την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ΕΣΔΑ) όταν καλείται να επιλύσει διαφορές που αναφέρονται σε κανόνες προστασίας ατομικών δικαιωμάτων. Στις περιπτώσεις αυτές, ο Έλληνας δικαστής είναι υποχρεωμένος, ενόψει της αρχής της επικουρικότητας, να εφαρμόζει, ακόμη και αυτεπαγγέλτως, τους αντίστοιχους κανόνες και τη… Read More: Το ευρωπαϊκό δίκαιο των δικαιωμάτων του Ανθρώπου »

Μακροχρόνια διαμένοντες χωρίς χαρτιά: Το «καταραμένο απόθεμα» των ευρωπαϊκών πολιτικών μετανάστευσης και ασύλου

του Ανδρέα Χ. Τάκη, Επικ. Καθηγητή στον Τομέα Ιστορίας, Φιλοσοφίας & Κοινωνιολογίας του Δικαίου της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ

Οι κυοφορούμενες εξελίξεις στο εσωτερικό των πολιτικών οργάνων της ΕΕ όσον αφορά τις πολιτικές της Ένωσης για τη μετανάστευση καταδεικνύουν για άλλη μια φορά την απροθυμία των ισχυρότερων κρατών του ευρωπαϊκού βορρά να δώσουν έστω μεσοπρόθεσμες λύσεις στα συσσωρευόμενα προβλήματα. Η απογοήτευση από την απουσία μιας ειλικρινούς αποδοχής των προβλημάτων διασκεδάζεται συνήθως με την ανθρωπιστική… Read More: Μακροχρόνια διαμένοντες χωρίς χαρτιά: Το «καταραμένο απόθεμα» των ευρωπαϊκών πολιτικών… »

Άρθρο 9 της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: Δικαίωμα γάμου και δημιουργίας οικογένειας

Λίνα Παπαδοπούλου, Αν Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Ερμηνεία του άρθρου 9 της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων ύστερα από τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβόνας

Βασίλης Χατζόπουλος Αν. Καθηγητής στο ΔΠΘ, Επισκ. Καθηγητής στο Κολλέγιο της Ευρώπης, Μπρυζ, Επί τιμή Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Νόττιγχαμ, Δικηγόρος Αθηνών

Ύστερα από περιπέτειες μιας δεκαετίας, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (ο Χάρτης) κατέστη εν τέλει υποχρεωτικός με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβόνας, με ισχύ από το 2009. Τίθεται το ερώτημα τι σηματοδοτεί η αίσια αυτή κατάληξη του Χάρτη για την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια, δεδομένου ότι α) ο… Read More: Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων ύστερα από τη θέση σε… »

Το Ευρωπαϊκό συλλογικό εργατικό δίκαιο στη μετά Viking και Laval εποχή – Θεσμικές και νομολογιακές εξελίξεις

Κωνσταντίνος Δ. Βουλγαράκης, Δικηγόρος, ΜΔΕ Αστικού, Αστικού Δικονομικού και Εργατικού Δικαίου

Η συμβατότητα των τεσσάρων οικονομικών ελευθεριών με τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα θέματα για τον προσδιορισμό της ταυτότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ιδιαίτερα αποφασιστικό ρόλο για τον προσδιορισμό αυτής της σχέσης διαδραμάτισε πρόσφατα το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο με αφορμή τη γνωστή πλέον νομολογία Viking/Laval, κατέληξε μάλλον σε μια υποταγή των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, και συγκεκριμένα των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, στις οικονομικές ελευθερίες. Δεδομένου ότι τα βασικότερα ζητήματα που σχετίζονται με τη νομολογία Viking/Laval καθαυτή έχουν αποτελέσει αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης στην υπάρχουσα βιβλιογραφία, σκοπός της μελέτης είναι η παρουσίαση των εξελίξεων του ευρωπαϊκού συλλογικού εργατικού δικαίου μετά την έκδοση των παραπάνω αποφάσεων. Αναλύονται έτσι οι εξελίξεις σε θεσμικό επίπεδο μετά τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επιρροή που ενδεχομένως να έχει στην εξέλιξη του ευρωπαϊκού συλλογικού εργατικού δικαίου ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επίσης αναλύεται η Πρόταση Κανονισμού Monti II, με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεδίωξε να συμφιλιώσει τις θεμελιώδεις οικονομικές ελευθερίες με τα συνδικαλιστικά δικαιώματα. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται οι σχετικές εξελίξεις σε νομολογιακό επίπεδο, οι οποίες προέρχονται τόσο από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η νομολογία του τελευταίου θα αποτελέσει άλλωστε χρήσιμο εργαλείο για την μελλοντική ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου, ενόψει της επικείμενης προσχώρησης της Ένωσης στην ΕΣΔΑ, αλλά και ενόψει των σχετικών παραπομπών του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στην ΕΣΔΑ.

O “επαπειλούμενος” δικανικός και κοινοβουλευτικός λόγος – Σκέψεις για την ανάγκη συγκρότησης μιας ευρωπαϊκής “συνταγματικής ταυτότητας”

Δρ. Αντώνης Μεταξάς Λέκτορας Ευρωπαϊκού Δικαίου, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, ΕΚΠΑ

Στο παρόν κείμενο αποτυπώνονται σκέψεις του συγγραφέα για την ανάγκη προσδιορισμού αυτού που θα μπορούσε να συγκροτεί σήμερα μια ευρωπαϊκή “συνταγματική ταυτότητα”, αλλά και κάποια ερεθίσματα για την ανίχνευση της κανονιστικής λειτουργίας που μια τέτοια ταυτότητα μπορεί (και θα έπρεπε) να αναπτύξει.Οι σκέψεις που διατυπώνονται επικεντρώνονται στην ανάδειξη της προαναφερθείσας αναγκαιότητας, αλλά και της σημασίας της για τη θεσμική και πολιτική ωρίμανση της ενοποιητικής διαδικασίας. Κριτικά, υπό το πρίσμα του ενωσιακού δικαίου, αξιολογείται η απόφαση 668/2012 του ΣτΕ για τη συμβατότητα του “Μνημονίου” με την ελληνική συνταγματική τάξη, όπως επίσης προσεγγίζεται το ίδιο το “Μνημόνιο” κριτικά υπό το πρίσμα της λειτουργικής του ένθεσης στο ενωσιακό θεσμικό και κανονιστικό σύστημα.Τέλος, καταγράφεται η άποψη του συγγραφέα επί του αποπροσανατολιστικού και σχηματικού χαρακτήρα του διλήμματος “υπέρ ή κατά” του Μνημονίου, το οποίο διέπει σε μεγάλη έκταση και την εγχώρια επιστημονική συζήτηση. Αυτό που προέχει είναι ο αναγκαίος επαναπροσδιορισμός των εθνικών μας ιεραρχήσεων και προτεραιοτήτων. Τούτο προϋποθέτει συγκροτημένο ρεαλιστικό σχεδιασμό αναφορικά με τις συγκεκριμένες μεταρρυθμιστικές τομές που θα βοηθήσουν το πλαδαρό και αποσαθρωμένο εθνικό μας θεσμικό και παραγωγικό οικοδόμημα να ανακάμψει. Αν κάτι τέτοιο δεν υφίσταται, είναι σχεδόν ανέφικτη η συστράτευση σ’ ένα, βραχυπρόθεσμα σίγουρα επώδυνο, μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα ευρύτερων κοινωνικών στρωμάτων που είχαν σε μεγάλο βαθμό εθιστεί να διαβιούν στη φενάκη των “εύκολων λύσεων“ και της δανειοδίαιτης ευμάρειας.

Η αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας

Λίνα Παπαδοπούλου, Επ Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

Στη μελέτη παρατίθενται ευσύνοπτα και σχλιάζονται κριτικά οι νέες ρυθμίσεις του δεύτερου τίτλου της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση που αφορούν στις «Διατάξεις περί δημοκρατικών αρχών». Ο τίτλος αυτός περιλαμβάνει μια σειρά διαφορετικών μεταξύ τους διατάξεων, κοινός άξονας των οποίων είναι η δημοκρατική νομιμοποίηση και ο έλεγχος της ευρωπαϊκής εξουσίας, εξού και χαρακτηρίστηκε ως «ανομοιογενής… Read More: Η αρχιτεκτονική της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, σύμφωνα με τη Συνθήκη της… »

Η δίκαιη ισορροπία κατά τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Ιωάννης Δ. Σαρμάς, Αντιπρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου

Η δίκαιη ισορροπία είναι η αρχή με βάση την οποία ρυθμίζονται, κατά τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι συγκρούσεις μεταξύ συμφερόντων τα οποία υπάγονται στον μηχανισμό προστασίας της ΕΣΔΑ. Το Δικαστήριο έχει αναπτύξει μια συγκεκριμένη μέθοδο διαπίστωσης της βασιμότητας των επιχειρημάτων του διαδίκου που ισχυρίζεται ότι παραβιάστηκε, εκ μέρους του αντιδίκου του Κράτους μέλους, διάταξη της Σύμβασης με την οποία κατοχυρώνεται ανθρώπινο δικαίωμα ή θεμελιώδης ελευθερία. Η μέθοδος αυτή χαρακτηρίζεται από τη διαδοχή, κατά λογική τάξη, διαφόρων φάσεων ερεύνης, το επιστέγασμα της οποίας, αποτελεί, η κρίση περί του αν όντως έτυχε σεβασμού, στη δικαζόμενη υπόθεση, η αρχή της δίκαιης ισορροπίας.