Category Archives: ΑΡΧΙΚΗ

Ο χορός των ελληνικών εκλογικών συστημάτων*

Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Ι. Εισαγωγή H ανάδειξη των προσώπων που καλούνται να ασκήσουν πολιτική εξουσία μέσω ανταγωνιστικών και περιοδικά επαναλαμβανόμενων εκλογών είναι γενικά μια απαιτητική διαδικασία, πρόσφορη να οδηγήσει σε διαφόρων ειδών στρεβλώσεις αν η κοινωνία δεν έχει κατακτήσει έναν σχετικά υψηλό βαθμό θεσμικής ωριμότητας. Γι’αυτό άλλωστε στην παγκόσμια πολιτική ιστορία ο κανόνας δεν είναι η εκλογή αλλά… Read More: Ο χορός των ελληνικών εκλογικών συστημάτων* »

Κρίση εμπιστοσύνης και σύστημα κυρίαρχου κόμματος: Πλευρές του πολιτικού ανταγωνισμού από τις εκλογές του 2023 έως σήμερα*

Κώστας Ελευθερίου, Επίκουρος καθηγητής τμήματος Πολιτικής Επιστήμης Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και συντονιστής κύκλου πολιτικής ανάλυσης Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ

Η δημόσια συζήτηση που έχει ανακύψει γύρω από το ενδεχόμενο αλλαγής του εκλογικού νόμου έρχεται, εκ των πραγμάτων, να αντιμετωπίσει ζητήματα που απορρέουν από την τρέχουσα κρίση εμπιστοσύνης και εκπροσώπησης. Μια κρίση που έχει υπονομεύσει σε σημαντικό βαθμό την κυρίαρχη θέση του κυβερνώντος κόμματος στον πολιτικό ανταγωνισμό. Το τρίπτυχο «κυβερνησιμότητα – σταθερότητα – υπευθυνότητα» προβάλλεται… Read More: Κρίση εμπιστοσύνης και σύστημα κυρίαρχου κόμματος: Πλευρές του πολιτικού ανταγωνισμού… »

Εξέλιξη και μετεξέλιξη του εκλογικού συστήματος στην σύγχρονη Ελλάδα: Απο την προκρούστια κλίνη στο φάσμα του γόρδιου δεσμού*

Παναγιώτης Κουστένης, Επίκουρος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης

Το εκλογικό σύστημα αποτέλεσε για πολλά χρόνια τον πλέον ασταθή παράγοντα του εκλογικού ανταγωνισμού στην Ελλάδα, καθώς από το 1926 μέχρι και το 1990 σπάνιο ήταν δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις να διεξαχθούν με τους ίδιους ακριβώς κανόνες για την κατανομή των εδρών. Η διαπίστωση αυτή εδράζεται αρχικά στην εμπειρία του Μεσοπολέμου όπου η εναλλάξ εφαρμογή… Read More: Εξέλιξη και μετεξέλιξη του εκλογικού συστήματος στην σύγχρονη Ελλάδα: Απο… »

Οι προσχηματικές αναθεωρήσεις ως «εστίες» καθ’ υποτροπήν υπονόμευσης του θεσμικού κύρους του Συντάγματος*

Προκόπιος Παυλόπουλος, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Κατά γενική πλέον παραδοχή και ομολογία, και δη τόσο στο πλαίσιο της Νομικής Επιστήμης όσο και στο πεδίο του Πολιτικού Συστήματος στην Χώρα μας, το Σύνταγμα του 1975, ως θεσμικοπολιτική sedes materiae της Μεταπολίτευσης, είναι ο μακροβιότερος αλλά και ο πιο ολοκληρωμένος Θεμελιώδης Νόμος στην συνταγματική διαδρομή του Νεώτερου Ελληνικού Κράτους, από την σύστασή του… Read More: Οι προσχηματικές αναθεωρήσεις ως «εστίες» καθ’ υποτροπήν υπονόμευσης του θεσμικού… »

Ο εκσυγχρονισμός της διαδικασίας αναθεώρησης

Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Ομοτ. Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Ελληνική πρωτοτυπία σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο γίνεται χρήση της αναθεώρησης του Συντάγματος στην ελληνική πολιτική σκακιέρα. Η αναθεώρηση χρησιμοποιείται στη χώρα μας λιγότερο για την προσαρμογή του Συντάγματος σε πολιτικοοικονομικές, κοινωνικές και διεθνείς εξελίξεις που έχουν αντίκτυπο και στη Χώρα ή για την επίλυση αμφισβητούμενων σοβαρών συνταγματικών ζητημάτων, τα οποία… Read More: Ο εκσυγχρονισμός της διαδικασίας αναθεώρησης »

Η επιστολική ψήφος στις γενικές βουλευτικές εκλογές και ο ορισμός εκλογικής περιφέρειας απόδημου Ελληνισμού. Το σχέδιο νόμου στη δημόσια διαβούλευση

Θανάσης Γ. Ξηρός, Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΣΕΙ-ΣΣΕ

Δύο ακριβώς έτη μετά την ανάληψη της κυβερνητικής δέσμευσης για την οργάνωση εξ αποστάσεως, επιστολικά, της άσκησης του δικαιώματος της ψήφου των εκτός Επικρατείας πολιτών στις γενικές βουλευτικές εκλογές, η εκδήλωση της σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας ανακοινώθηκε από τον Πρωθυπουργό κατά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου την 26η Ιανουαρίου 2026 και το σχέδιο νόμου βρίσκεται ήδη… Read More: Η επιστολική ψήφος στις γενικές βουλευτικές εκλογές και ο ορισμός… »

Το παν εγγίζον το μηδέν – Ερμηνευτική ευκαιριακότητα ως κανονιστική άμβλυνση του ενωσιακού Δικαίου. Σκέψεις με αφορμή την απόφαση ΣτΕ (Ολ.) 1918/2025 για τα μη κρατικά ΑΕΙ

Αντώνης Μεταξάς, Καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Εισαγωγική επισήμανση[1] Οι κάτωθι αναπτύξεις απηχούν τη μείζονα περίσκεψή μου για μια προϊούσα αποκανονι-στικοποίηση του ενωσιακού δικαίου με όχημα την ευκαιριακή πρόσληψη της κανονιστικής του εμβέλειας. Ένα φαινόμενο, το οποίο ενδεχομένως σχετίζεται με μια ευρύτερη, δομική και βαθύτερη παθογένεια: την ιστορικά αμφιλεγόμενη, ενίοτε ωφελιμιστική και επιλεκτική στάση του ελληνικού πολιτικού συστήματος και τμημάτων της ελληνικής… Read More: Το παν εγγίζον το μηδέν – Ερμηνευτική ευκαιριακότητα ως κανονιστική… »

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που χρειαζόμαστε

Λίνα Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Έδρα Jean Monnet, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Πολλή συζήτηση γίνεται στη δημόσια σφαίρα για τον νόμο που επέτρεψε την αναγνώριση των ιδιωτικών Πανεπιστημίων και τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που επικύρωσαν τη συνταγματικότητά του. Η κριτική, συχνά περισσότερο οξεία από όσο δικαιολογεί η περίσταση, στοχεύει το Δικαστήριο, με την κατηγορία ότι αυτό υποκατέστησε τον αναθεωρητικό νομοθέτη, παρότι δεν ήταν, βέβαια,… Read More: Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που χρειαζόμαστε »

Τα δύο άρθρα 86

Νίκος Παπασπύρου, Αναπλ. καθηγητής συνταγματικού δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ

Το άρθρο 86 του Συντάγματος ορίζει ότι αρμόδιος εισαγγελέας για την προκαταρκτική διερεύνηση και δίωξη υπουργικών αδικημάτων Υπουργών είναι η Βουλή. Το άρθρο 86 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεμελιώνει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία, δυνάμει του Κανονισμού 2017/1939, είναι αρμόδια για την έρευνα, δίωξη και παραπομπή ενώπιον της δικαιοσύνης των δραστών… Read More: Τα δύο άρθρα 86 »

Λιγότερη πολιτική, περισσότερο δίκαιο

Γιώργος Καραβοκύρης, Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή ΑΠΘ

Το άρθρο 86 του Συντάγματος και η κατοχύρωση της ποινικής ευθύνης των υπουργών, με την έννοια μιας εξαιρετικής ρύθμισης, ανατρέχει στις ρίζες του βρετανικού κοινοβουλευτισμού και τον θεσμό του impeachment. Στη σύγχρονη συνταγματική παράδοση λειτουργεί εγγυητικά για το υπουργικό αξίωμα, με γνώμονα την προστασία και αποτροπή της εκνομίκευσης της πολιτικής ζωής. Ιστορικά και δογματικά, συνεπώς,… Read More: Λιγότερη πολιτική, περισσότερο δίκαιο »

Συνταγματική Αναθεώρηση και Αρχή Μονιμότητας των Δημοσίων Υπαλλήλων

Ιωάννης Συμεωνίδης, Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων, Καθηγητής Νομικής ΑΠΘ

Η κατοχύρωση στη χώρα μας του θεσμού της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων στο ίδιο το Σύνταγμα, αποτελούσε, την εποχή του εμπνευστή του θεσμού Ελευθερίου Βενιζέλου, τη μόνη λύση για την προστασία του προσωπικού της Διοίκησης απέναντι στην εκτελεστική εξουσία. Απώτερος στόχος, όχι η θέσπιση ενός προνομίου υπέρ των υπαλλήλων, αλλά η δημιουργία, με την καθιέρωση… Read More: Συνταγματική Αναθεώρηση και Αρχή Μονιμότητας των Δημοσίων Υπαλλήλων »

Ποινική ευθύνη υπουργών και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία

Λίνα Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Έδρα Jean Monnet, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), που θεσπίστηκε με τον Κανονισμό 2017/1939, έχουσα νομική προσωπικότητα και ανεξαρτησία, είναι αρμόδια να διερευνά, να διώκει και να παραπέμπει ενώπιον της δικαιοσύνης υπόπτους για ποινικά κολάσιμες πράξεις, που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ (διαφθορά, απάτη και δη διασυνοριακή και στον τομέα του ΦΠΑ, νομιμοποίηση εσόδων).… Read More: Ποινική ευθύνη υπουργών και Ευρωπαϊκή Εισαγγελία »

Η παρακμιακή πορεία του Διεθνούς Δικαίου και της Κυριαρχίας: Στον αστερισμό της προ της Συνθήκης της Βεστφαλίας (1648) εποχής;

Πρόλογος Εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες, ιδίως όμως από την έναρξη του Πολέμου στην Ουκρανία στις 24.2.2022 και ύστερα -κατ’ εξοχήν δε αφότου εξελέγη, το 2024, για δεύτερη φορά Πρόεδρος των ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ- πολλαπλές και πολυσήμαντες είναι οι πλανητικώς εκδηλούμενες «διοσημίες» που πιστοποιούν, με ολοένα και πιο δυσοίωνα τεκμήρια, την παρακμιακή πορεία… Read More: Η παρακμιακή πορεία του Διεθνούς Δικαίου και της Κυριαρχίας: Στον… »

Πρόγραμμα της εκδήλωσης του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης»: «Ανεξάρτητες αρχές και πολιτικό σύστημα. Τάσεις και εντάσεις». Πέμπτη 15.1.2026

Ανεξάρτητες αρχές και πολιτικό σύστημα. Τάσεις και εντάσεις Πέμπτη, 15 Ιανουαρίου 2026, Ώρα 17:30 Αίθουσα Μανώλης Αναγνωστάκης, Δημαρχιακό Μέγαρο Θεσσαλονίκης Ομιλητές K. Παπανικολάου,επ. καθηγητής, ΔΠΘ «Έναντι και εκτός της πολιτικής εξουσίας: Οι Ανεξάρτητες Αρχές ως αρμός της συνταγματικής δημοκρατίας» Κ. Μενουδάκος, επίτιμος Πρόεδρος ΣτΕ, τ. Πρόεδρος ΑΠΔΠΧ «Είναι αποτελεσματικά θεσμικά αντίβαρα οι Ανεξάρτητες Αρχές;» Χ. Ράμμος, επίτιμος… Read More: Πρόγραμμα της εκδήλωσης του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης»: «Ανεξάρτητες αρχές και… »

Η εγγυητική τομή της αναθεώρησης του 2001 απέναντι στις σύγχρονες διακινδυνεύσεις και οι διατάξεις που απαιτούν αναθεώρηση.

Παναγιώτης Μαντζούφας, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στην Νομική Σχολή του ΑΠΘ

Εισαγωγή [1] Στο κείμενο μου θα αναφερθώ σε μια από τις βασικές αρχές που διέπουν την αναθεώρηση του 2001 στην αρχή της ασφάλειας η οποία εκδηλώθηκε με την απάλειψη συνταγματικών αναχρονισμών, με την προσθήκη νέων δικαιωμάτων και την ενίσχυση των εγγυήσεων σε ήδη κατοχυρωμένα δικαιώματα. Οι παρατηρήσεις μου θα είναι θεωρητικού χαρακτήρα και θα καταλήξω… Read More: Η εγγυητική τομή της αναθεώρησης του 2001 απέναντι στις σύγχρονες… »