«Δίκαιο έκτακτης ανάγκης αποτελούν οι νόμοι που επικύρωσαν το Μνημόνιο με στόχο την προστασία του εθνικού συμφέροντος και ειδικότερα την προστασία της ελληνικής οικονομίας από την κατάρρευση και τη διασφάλιση της χρηματοδότησης των δημοσίων πολιτικών στους τομείς της εθνικής ασφάλειας, της παιδείας, της υγείας και της κοινωνικής ασφάλισης»
Ήταν ή όχι μονόδρομος το Μνημόνιο; Το ερώτημα αυτό εξαρτάται από το κατά πόσον είχαμε ανάγκη από δανεικά ή όχι. Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα είχαμε ανάγκη. Με δεδομένο ότι οι αγορές δεν µας δάνειζαν, έπρεπε να αναζητήσουμε νέες μορφές δανεισμού µε νέους όρους αποπληρωμής. Το Μνημόνιο µάς εξασφάλισε ένα τεράστιο δάνειο 110 δισ. ευρώ για τα επόμενα τρία χρόνια και φαίνεται να ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσαμε να ελπίζουμε και να πετύχουμε.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Λεττονίας έκρινε ότι οι δραστικές περικοπές συντάξεων, προκειμένου να εξασφαλιστεί δάνειο από το ΔΝΤ και την ΕΕ παραβιάζουν το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση και την αρχή του κράτους δικαίου. Από τη στάση αυτή του Συνταγματικού Δικαστηρίου μπορούν να συναχθούν τρία πολύ χρήσιμα συμπεράσματα για την προάσπιση του κράτους δικαίου σε περιόδους σοβαρής οικονομικής κρίσης.
Η εφαρμογή του προγράμματος σταθεροποίησης που περιλαμβάνεται στα μνημόνια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θέτει πολυεπίπεδα θέματα συνταγματικότητας. Αφενός η σχετική δανειακή σύμβαση ουδέποτε κυρώθηκε με νόμο (δεδομένου ότι συνάφθηκε τρεις μέρες μετά την ψήφιση του ν. 3845/2010), ενώ αντισυνταγματική είναι και η πρόβλεψη του νόμου για μη κύρωση των μελλοντικών συμφωνιών τροποποίησης του μνημονίου. Αφετέρου, και σε επίπεδο ουσιαστικής αντισυνταγματικότητας οι συμφωνίες είναι προβληματικές, ως αντίθετες στα συνταγματικά δικαιώματα της συλλογικής αυτονομίας, της εργασίας, της προστασίας της κοινωνικής ασφάλισης, αλλά και στο πρώτο πρόσθετο πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ. Το σημαντικότερο είναι ότι η εφαρμογή τους δεν θα δώσει λύσεις στα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, εφόσον θα επιβαρύνει το δημόσιο χρέος, διαλύοντας ταυτόχρονα τις προστατευτικές εγγυήσεις του κοινωνικού κράτους.
Πρακτικά εκδήλωσης του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Πέμπτη 15 Ιουλίου 2010
Πρακτικά εκδήλωσης του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Τρίτη 15 Ιουνίου 2010