Ζούμε σε μια χώρα με στρεβλές ιεραρχήσεις και πρόδηλη έλλειψη στρατηγικού προσανατολισμού σε σημαντικότατα θέματα. Τούτο συνιστά μια μείζονα παθογένεια σ’ ένα σύνθετο διεθνές περιβάλλον με λίγες πλέον σταθερές που αλλάζει δομικά σε όλα τα επίπεδα, κυριολεκτικώς από τη μια ημέρα στην άλλη. Η έλλειψη σαφούς προσανατολισμού και συγκρότησης ενός στοιχειωδώς σοβαρού πλάνου για την εκπαίδευση στον τόπο μας σε όλες της τις βαθμίδες είναι ένα χαρακτηριστικό αλλά και καίριας σημασίας παράδειγμα. Σε αυτό το πλαίσιο μιας δομικής προχειρότητας ενετέθη και το θέμα της ίδρυσης των ιδιωτικών ΑΕΙ. Μια καθοδηγούμενη στην υλοποίησή της από μάλλον εξωεκπαιδευτικές σταθμίσεις πολιτική πρωτοβουλία, η οποία καθεαυτή δεν θα ήταν διόλου αποδοκιμαστέα, ελήφθη στο «πόδι». Εν συνεχεία, επιχειρηματικοί όμιλοι «σαν έτοιμοι από καιρό» κινήθηκαν σε χρόνους αναντίστοιχους του κόπου και της προσπάθειας που συνεπάγεται η οργάνωση ενός σοβαρού πανεπιστημιακού ιδρύματος, δήλωσαν την παρουσία τους προσελκύοντας φοιτητές χωρίς να έχουν, ως δικαστικώς πλέον απεδείχθη στην πράξη, προετοιμαστεί αντίστοιχα. Δεν είναι τόσο ευχερής η εκ του μηδενός συγκρότηση πανεπιστημιακών σχολών. Κάποια γνώση και άποψη για το θέμα με προσλαμβάνουσες παραστάσεις από ξένα πανεπιστημιακά ιδρύματα έχουμε ένιοι εξ ημών, συνεπώς μια τέτοια φοβερή ευχέρεια, τυχόν υφισταμένη, θα είχε υποπέσει στην αντίληψή μας.
Σε σχέση με τη νομική διάσταση του θέματος που εκ νέου έχει έλθει στην επικαιρότητα με αφορμή προσφάτως εκδοθείσες αποφάσεις του ΣτΕ, όσοι τοποθετούμεθα επί του θέματος μόνο για λόγους αρχής, ήτοι μη έχοντες καμία επαγγελματική συμμετοχή στις εν λόγω δίκες, ούτε ανταγωνιστικά κολλέγια εκπροσωπούντες ούτε Υπουργεία και Κυβερνήσεις υποστηρίζοντες ως συνήγοροι ή γνωμοδοτούντες, δεν παρίσταται λόγος να επανερχόμεθα συνεχώς: το πρόβλημα, ως εισαγωγικώς αναδεικνύω, είναι εξάλλου δομικότερο.
Προσωπικά, έχω τοποθετηθεί για τη νομική διάσταση του θέματος των ιδιωτικών ΑΕΙ, ένεκα του ότι το γνωστικό αντικείμενο που υπηρετώ, το ευρωπαϊκό Δίκαιο, έτυχε ενθουσιώδους (επιλεκτικής) αξιοποίησης στη συγκεκριμένη υπόθεση με σκοπό να υπαχθεί σε μια καινοφανή εξαλειπτική «ερμηνεία» η σαφής και απόλυτη (αν και δικαιοπολιτικά πλέον ανεπίκαιρη, φρονώ) συνταγματική απαγόρευση του άρθρου 16 Σ. Το ευρωπαϊκό δίκαιο και την κανονιστικότητά του βεβαίως μετά σε άλλες περιστάσεις που δεν «συμφέρει», το εγχώριο πολιτικό σύστημα αλλά και τμήμα των ανωτάτων μας Δικαστηρίων ευχερώς τα υποτιμά à volonté. Γενικά το ευρωπαϊκό δίκαιο προσεγγίζεται συχνά, οβιδιακώς μεταμορφωνόμενο, είτε ως «λυτρωτής» είτε ως «αποδιοπομπαίος τράγος» που υπονομεύει την “πλέρια μας εθνική κυριαρχία” και άλλα τέτοια τινά επιστημονικώς ελαφρά (χαρακτηριστικό παράδειγμα η πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου για διετή και όχι πενταετή, όπως σε όλα τα λοιπά συμμετέχοντα κράτη μέλη, παράταση της θητείας των εντεταλμένων εθνικών εισαγγελέων στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, αλλά και πολλές άλλες περιπτώσεις που δικηγόροι της πράξης συναντούν καθημερινά).
Για τη νομική διάσταση αρχής σε σχέση με την ίδρυση ιδιωτικών ΑΕΙ έχω τοποθετηθεί σε επιστημονικά περιοδικά. Συνοπτικά θεωρώ: α) τη συγκροτημένη και συνταγματικά σύννομη αναθεώρηση της υφιστάμενης συνταγματικής απαγόρευσης επιβεβλημένη αλλά και ευκταία, στο μέτρο βέβαια που θα συνοδευθεί με αυστηρή και σοβαρή νομοθετική και διοικητική εποπτεία της λειτουργίας των ιδιωτικών ΑΕΙ, β) το ενωσιακό Δίκαιο μη δυνάμενο να τύχει ad hoc εφαρμογής ως “χρηστικό” εργαλείο δια της “αξιοποίησης” του οποίου το “απαγορεύεται” της συνταγματικής διάταξης θα …ερμηνευθεί (sic!) ως “επιτρέπεται”, καθότι contra legem “σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία” δεν χωρεί σύμφωνα με το ίδιο το Δικαστήριο της Ε.Ε. και την πάγιά του νομολογία και γ) την εν γένει εκπαιδευτική πολιτική άκρως κομβικό ζήτημα για τον τόπο, για να αντιμετωπίζεται με αυτή την προσέγγιση ενός οπορτουνιστικού “άρπα κόλλα”.
_______
Το παρόν δημοσιεύθηκε στο ΒΗΜΑ της Κυριακής, 06.09.26
