Category Archives: Πολίτευμα

Αναζητώντας τις άμυνες της δημοκρατίας απέναντι στους εχθρούς της

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία μας δεν είναι τα κόμματα της ριζοσπαστικής Αριστεράς, παρά τις όποιες τυχόν επιμέρους παρεκτροπές τους, αλλά η Χρυσή Αυγή. Η απάντηση δε σε αυτό δυστυχώς δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι μόνο πολιτική, όπως υποστηρίζεται κατά κόρον. Και τούτο διότι οι κοινωνικές συνθήκες στην χώρα μας, που έχουν… Read More: Αναζητώντας τις άμυνες της δημοκρατίας απέναντι στους εχθρούς της »

Η κατάρρευση του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος, με επίκεντρο την κρίση αξιοπιστίας της πολιτικής, την εποχή της αλληλο-εξαρτώμενης, παγκόσμιας και επιμερισμένης, ευρωπαϊκά, κυριαρχίας

του Αντώνη Μανιτάκη, Ομότιμου Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ, πρ Υπουργού

Στη μελέτη αυτή, που συντάχθηκε στις αρχές του 2012, με αφορμή συνέδριο αφιερωμένο στη μνήμη του Δημήτρη Τσάτσο, ο συγγραφέας επανερχόμενος ουσιαστικά σε προγενέστερες, δημοσιευμένες θέσεις του, υποστηρίζει ότι από το «Μνημόνιο» του 2010, ήδη, σηματοδοτείται το τέλος του μεταπολιτευτικού πολιτικού παραδείγματος με χαρακτηριστικά συμπτώματα την κατάρρευση του πολιτικού και κομματικού συστήματος, κυρίως του δικομματισμού,… Read More: Η κατάρρευση του μεταπολιτευτικού πολιτικού συστήματος, με επίκεντρο την κρίση… »

The Fixed-term Parliaments Act of 2011: a model for reform of Greek parliamentarism?

Apostolos Vlachogiannis, Ph.D. in Law – Université Panthéon-Assas Paris II

(under publication in 'European Review of Public Law'). The power of dissolution has undoubtedly evolved over the past century. Through its tactical use, it has nowadays become an important party weapon leading to a great concentration of power in the hands of the Prime Minister both in the UK and in Greece. The present article,… Read More: The Fixed-term Parliaments Act of 2011: a model for reform… »

Βουλευτική ασυλία και δικαστική ευθύνη

Αντώνης Μανιτάκης, πρ Υπουργός, Ομότιμος Καθηγητής ΑΠΘ

Άρθρο στο Βήμα ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  06/10/2013     Χρειάζεται, πιστεύω, μέσα σε αυτόν τον ορυμαγδό αποφάσεων, ειδήσεων και σχολίων, και των συγχύσεων που αναγκαστικά δημιουργούνται στην κοινή γνώμη, να γίνει μια προσπάθεια αποσαφήνισης της καλούμενης «ποινικής ασυλίας» που απολαμβάνουν οι βουλευτές. Διότι εκεί ελλοχεύουν, κατά τη γνώμη μου, σοβαρές παρανοήσεις και βρίσκουν έρεισμα συμπεριφορές υβριστικές ως… Read More: Βουλευτική ασυλία και δικαστική ευθύνη »

Η καθιέρωση ανώτατου ορίου συνολικής βουλευτικής θητείας και η ενίσχυση της δημοκρατικής αρχής

Ιφιγένεια Καμτσίδου, Αν Καθ, Νομική Σχολή ΑΠΘ

(αναδημοσίευση από ΕΔΔΔ, Σεπτέμβριος 2013) Κατά τη συγγραφέα, η τροποποίηση του άρθρου 56 Συντ. και η θέσπιση κωλύματος που θα αποτρέπει την μακρόχρονη παραμονή ορισμένων προσώπων στην εξουσία, που θα διευκολύνει την ανανέωση του αντιπροσωπευτικού σώματος και τον αποτελεσματικότερο έλεγχο των μελών του από το εκλογικό σώμα, αποβάλλει υπό τις σημερινές συνθήκες τον περιοριστικό της… Read More: Η καθιέρωση ανώτατου ορίου συνολικής βουλευτικής θητείας και η ενίσχυση… »

Ήρθε η ώρα των δικαστών

Ν. Κ. Αλιβιζάτος, Kαθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η αποτρόπαια δολοφονία της Αμφιάλης μάς θέτει όλους προ των ευθυνών μας. Η Χρυσή Αυγή δεν είναι απλώς το αυγό του φιδιού, που περιμένει την κατάλληλη στιγμή να εκκολαφθεί για να οδηγήσει τη χώρα στον ζόφο. Είναι η ίδια ο ζόφος, που από τώρα ωθεί τους οπαδούς του σε δολοφονίες και σε πράξεις ωμής και… Read More: Ήρθε η ώρα των δικαστών »

Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών

Ανδρέας Γ. Δημητρόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

(αναδημοσίευση από ΕΔΔΔ 2013) Σε μια διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος περιλαμβάνονται περισσότερα σημαντικά θέματα, διαφοροποιούμενα ως προς τη σημασία τους. Οι περισσότερες προτάσεις αναθεώρησης χρειάζονται αξιολόγηση και αναγκαία είναι η επισήμανση της βασικότερης αναθεώρησης. Το βασικότερο μειονέκτημα του σύγχρονου πολιτεύματος είναι το δημοκρατικό έλλειμμα. Ενώ οι πραγματικές συνθήκες έχουν προχωρήσει σημαντικά και ωθούν σε όλο… Read More: Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών »

Μορφές ‘άμεσης νομοθεσίας’: Δημοψήφισμα και λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία

Λίνα Παπαδοπούλου, Επ. Καθ. Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ,
(Αναδημοσίευση από το συλλογικό τόμο ΙΣΤΑΜΕ «Ανδρέας Παπανδρέου», «Η πρόκληση της Αναθεώρησης του Συντάγματος», εκδ. Σάκκουλα 2013)

H αναθεώρηση της συνταγματικής κατάστρωσης του δημοψηφίσματος και η εισαγωγή της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας μπορούν να συμβάλουν στην αναζωογόνηση της αντιπροσώπευσης, όχι όμως και στην αντικατάστασή της και δεν θα μπορούσαν να άρουν τα εγγενή αλλά και επίκτητα μειονεκτήματά της που πρέπει να αντιμετωπιστούν αυτόνομα. Επιπλέον, πρέπει να σχεδιαστούν με ασφαλιστικές δικλείδες έναντι πιθανών καταχρήσεων… Read More: Μορφές ‘άμεσης νομοθεσίας’: Δημοψήφισμα και λαϊκή νομοθετική πρωτοβουλία »

Η ψήφος εμπιστοσύνης και η νομιμοποίηση της νέας Κυβέρνησης

της Νέδας Αθ. Κανελλοπούλου – Μαλούχου, Αν. Καθηγήτριας Συνταγματικού Δικαίου
αναδημοσίευση από το ΤΟ ΒΗΜΑ http://www.tovima.gr/opinions/article/?cid=767&aid=520350

Το κοινοβουλευτικό πολίτευμα, όπως είναι το ελληνικό υπό το ισχύον Σύνταγμα, θεμελιώνεται  στη διάκριση εκτελεστικής και νομοθετικής λειτουργίας κατά τρόπο τέτοιο ώστε να διασφαλίζονται τόσο η συνεργασία, όσο και ο αμοιβαίος έλεγχος μεταξύ των δύο αυτών λειτουργιών. Στο πλαίσιο αυτό, θεμελιώδης αρχή του πολιτεύματος είναι η κοινοβουλευτική αρχή, σύμφωνα με την οποία η Κυβέρνηση οφείλει… Read More: Η ψήφος εμπιστοσύνης και η νομιμοποίηση της νέας Κυβέρνησης »

«Λιγότερη Βουλή!»: η προοπτική της προεδρικής δημοκρατίας

Τάκης Βιδάλης, Δρ Νομικής

Στο κείμενο που ακολουθεί υποστηρίζεται ότι η ενίσχυση της διακυβέρνησης και η απελευθέρωση της λήψης αποφάσεων δεν μπορεί να επιδιωχθεί, παρά με τον θεσμικό περιορισμό της Βουλής και την καθιέρωση της μεγαλύτερης δυνατής διάκρισης των λειτουργιών. Η άμεση ανάδειξη από το εκλογικό σώμα ενός δεύτερου πόλου διακυβέρνησης, από τον οποίον θα εξαρτάται αποκλειστικά η κυβέρνηση και η διοίκηση, θα είχε δύο συνέπειες α) την ισότιμη με τη Βουλή νομιμοποίηση ενός κέντρου διακυβέρνησης, κατ’ αρχήν θεσμικά προστατευμένου από την επιρροή πελατειακών συμφερόντων, και γι’ αυτό περισσότερο ευαίσθητου σε αυθεντικές κοινωνικές πρωτοβουλίες υπεράσπισης του δημόσιου συμφέροντος και β) την απαλλαγή της ίδιας της Βουλής από ένα υπέρμετρο βάρος διακυβέρνησης, μια απαλλαγή που θα της επιτρέψει να αντιμετωπίσει και η ίδια τις πελατειακές πιέσεις. Αυτό θα ήταν ένα μοντέλο προεδρικής δημοκρατίας για την Ελλάδα, με κάποιες πιθανότητες επιτυχίας αρκεί να απαντώνται τα δυο ακόλουθα ερωτήματα: α) μπορεί να επιδιωχθεί θεσμικά, εν όψει του ισχύοντος Συντάγματος; και β) υπάρχουν δυνάμεις πρόθυμες και ικανές να αναλάβουν ένα τέτοιο εγχείρημα;

Το εκλογικό σύστημα de constitutione ferenda. Σχεδίασμα συνταγματικής πολιτικής σε περιβάλλον συναινετικού κοινοβουλευτισμού*

Θανάσης Γ. Ξηρός ΔΝ-Δικηγόρος

*Εμπλουτισμένη εισήγηση στο συνέδριο με τον τίτλο: «Η πρόκληση της αναθεώρηση του Συντάγματος που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών Ανδρέας Παπανδρέου το διήμερο 25 και 26 Φεβρουαρίου 2013 στο Αμφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά. Προδημοσίευση από τον τόμο που θα περιληφθούν τα πρακτικά των εργασιών του συνεδρίου και πρόκειται να κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Σάκκουλα.… Read More: Το εκλογικό σύστημα de constitutione ferenda. Σχεδίασμα συνταγματικής πολιτικής σε… »

Το κατ’ άρθρο 62 του Συντάγματος ακαταδίωκτο του βουλευτή υπό το πρίσμα του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ

Ιωάννης Π. Παραράς, Δικηγόρος, DEA de Droit public interne (Paris II), ΠΜΣ Δημοσίου Δικαίου Νομικής Αθηνών

Ο συγγραφέας εξετάζει τη σχετική με το ακαταδίωκτο (άρθρο 62 Συντ.) νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και υποστηρίζει την άποψη ότι η νομολογία αυτή αποτυπώνει και την πραγματική βούληση του έλληνα συντακτικού νομοθέτη, ο οποίος, θεσπίζοντας το θεσμό της βουλευτικής ασυλίας, απέβλεπε στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας του βουλευτή, στην ακώλυτη άσκηση των… Read More: Το κατ’ άρθρο 62 του Συντάγματος ακαταδίωκτο του βουλευτή υπό… »

Το ερμηνευτικό ζήτημα του άρθρου 86 παρ.3 του Συντάγματος: ποινική ευθύνη υπουργών και αποσβεστική προθεσμία

του Γιώργου Ν. Καραβοκύρη, Δικηγόρου, Δ.Ν. Αναδημοσίευση από την Εφημερίδα Διοικητικού Δικαίου, τ. 6/2012, σελ.733-738.

Με αφορμή την υπόθεση της λίστας Λαγκάρντ και την αποσβεστική προθεσμία του άρθρου 86 παρ.3 Σ. έχουν διατυπωθεί δύο ερμηνευτικές εκδοχές.Η θέση της παρέλευσης της προθεσμίας επικαλείται το γράμμα του Συντάγματος και την ασφάλεια του δικαίου ενώ η αντίθετη προσέγγιση εστιάζει στηratio και την πολιτική ανάγνωση του συνταγματικού κειμένου. Στη σύγκρουση των παραπάνω θέσεων, οι οποίες εκκινούν από διαφορετικέςεπιστημολογικές και μεθοδολογικές παραδοχές, διαγράφονται τα ερμηνευτικά όρια της επίμαχης διάταξης.

Επανεξετάζοντας την αμεσότητα του δημοψηφίσματος στη θεωρία και την πράξη

Χριστίνα Ακριβοπούλου, Δ.Ν. Δικηγόρος, Ειδική Επιστήμονας ΔΠΘ, ΣΕΠ ΕΑΠ. Νίκος Γαρυπίδης, Δ.Μ.Ε. Ιστορίας και Φιλοσοφίας του Δικαίου ΑΠΘ, EALT Brussels

Στο πρώτο μέρος της μελέτης, εξετάζεται η ‘αρχιτεκτονική’ των δημοψηφισμάτων με αφορμή τον ‘Κώδικα Βέλτιστης Πρακτικής για τα Δημοψηφίσματα’ της Επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ειδικότερα, οι επιμέρους ρυθμίσεις του διεθνούς σημασίας αυτού κειμένου αναλύονται μέσα από την προοπτική των δυο βασικών δημοκρατικών συνιστωσών, της προστασίας της ισότητας και της αυτονομίας κατά την ενάσκηση των πολιτικών ελευθεριών και της δημοκρατικής συμμετοχής. Στο πλαίσιο του πρώτου αυτού μέρους, τα συμπεράσματα και οι αρχές που απορρέουν από τον ‘Κώδικα’ της Επιτροπής της Βενετίας συνιστούν τη βάση για μια κριτική προσέγγιση των ρυθμίσεων του Ν. 4023/2011 για τη ‘Διεύρυνση της άμεσης και συμμετοχικής δημοκρατίας με τη διενέργεια δημοψηφίσματος’. Στο δεύτερο μέρος, αναλύεται ο θεσμός των δημοψηφισμάτων από μια θεωρητική σκοπιά. Έτσι, καταρχήν τα δημοψηφίσματα εξετάζονται στην ιστορική τους διαδρομή και σε συγκριτικό πλαίσιο, ενώ σε ένα δεύτερο επίπεδο επιχειρείται μια ταξινόμησή τους με άξονα τη δεσμευτικότητα, τη στόχευση και τη θεματολογία τους. Περαιτέρω, υποστηρίζεται η άποψη ότι τα δημοψηφίσματα συνιστούν στην πραγματικότητα θεσμό άμεσης συμμετοχής και όχι άμεσης δημοκρατίας, ενώ τέλος γίνεται μια κριτική ανάλυση της λειτουργίας των δημοψηφισμάτων στη δημοκρατική λήψη αποφάσεων από τη σκοπιά της αυτοκυβέρνησης και της διαβούλευσης. Κεντρικό συμπέρασμα της ανάλυσης που επιχειρείται είναι ότι τα δημοψηφίσματα είναι δυνατόν να αποτελέσουν τη βάση για μια αναζωογόνηση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, εφόσον λειτουργήσουν σε ένα πλαίσιο διαλόγου, πληροφόρησης, ελέγχου, ανταλλαγής ιδεών, ενεργητικής και ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στη λήψη των πολιτικών αποφάσεων.

Κριθέντα και ανοικτά ζητήματα στην κρατική χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων. Υπό το φως των πρόσφατων νομολογιακών εξελίξεων.

Θανάσης Γ. Ξηρός, Δικηγόρος-ΔΝ Προδημοσίευση από τον τιμητικό τόμο στη μνήμη Γ. Παπαδημητρίου II Καταχώρηση: 02/01/2013

Το Συμβούλιο της Επικρατείας απασχόλησε επανειλημμένα ο καθορισμός των δικαιούχων της τακτικής κρατικής χρηματοδότησης. Η συνταγματικότητα των νομοθετημένων προϋποθέσεων αμφισβητήθηκε, αλλά η πάγια νομολογία του, δεν καταλείπει, υπό τα επικρατούντα νομικά δεδομένα, κανένα ουσιαστικά περιθώριο για νέες, σοβαρές, αμφισβητήσεις. Αντίθετα, ο σκοπός και οι ανάγκες που αντιμετωπίζονται με τη διάθεσης της εκλογικής χρηματοδότησης, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορετική κατεύθυνση τη δικαστική κρίση για τους δικαιούχους της. Την εκτίμηση ενισχύουν οι σκέψεις που επικράτησαν στην απόφαση 3427/2010 της Ολομέλειας. Τέλος, δεν έχει ακόμη ανοίξει δικαστικά το ζήτημα της κατανομής της, εν γένει, κρατικής χρηματοδότησης, αν και οι σχετικές ρυθμίσεις παραβιάζουν τους συνταγματικούς καθορισμούς του.