Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

To Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων

του καθηγητή Βασίλειου Σκουρή Προέδρου Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αντικείμενο της αντιφώνησης είναι εξέταση της δεσμευτικής ισχύος του Χάρτη των Θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ με την αναγωγή του σε κείμενο του πρωτογενούς δικαίου. Το πεδίο της ισχύος του καθώς και η σχέση του με την ΕΣΔΑ.Διάκριση των δικαιωμάτων από τι αρχές. Η αρμονική ανάπτυξη της ευρωπαϊκής έννομης τάξης επιτάσσει την εξασφάλιση της συνοχής κατά την ταυτόχρονη εφαρμογή του Χάρτη και των άλλων πηγών προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως η ΕΣΔΑ και οι κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών.

Δημόσιος Ακαδημαϊκός έπαινος Βασίλειου Σκουρή

Από την καθ. Τζούλια Ηλιουπούλου- Στράγγα

Περίληψη: Δημόσιος ακαδημαϊκός έπαινος, εκφωνηθείς από την καθηγήτρια Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα κατά την ανακήρυξη σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Νομικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών του Προέδρου του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και καθηγητή της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Βασίλη Σκουρή την 10η Ιουνίου 2011

Το ΕΔΔΑ στη Δίνη της Ευρωπαϊκής Κρίσης Ταυτότητας

Χρήστος Ροζάκης, πρώην Αντιπρόεδρος του ΕΔΔΑ

Η Σύμβαση έρχεται στον κόσμο όχι μόνον για να προστατεύσει ατομικά πολίτες απέναντι σε συγκεκριμένες συμπεριφορές κρατών-μερών, αλλά για να οικοδομήσει, βαθμιαία, μια εναρμονισμένη προστασία για το σύνολο των ατόμων που βρίσκονται μέσα στη δικαιοδοσία τους. Το Δικαστήριο εξειδικεύει το γράμμα των διατάξεων της Σύμβασης, δίνοντας σάρκα σε ένα εξαιρετικά στοιχειώδες και γενικόλογο κείμενο, που ακριβώς συντάχτηκε με τον τρόπο αυτόν, ώστε να αφήσει περιθώρια στο δικαιοδοτικό όργανο να το αναπτύξει με γνώμονες τον χρόνο και τις εξελίξεις. Η ερμηνεία της Σύμβασης πρέπει ωστόσο να λαμβάνει υπόψη της έναν ελάχιστο κοινό παρανομαστή που προσδιορίζεται όχι από τους νόμους και τις πρακτικές του εμπλεκόμενου σε μια παραβίαση κράτους, αλλά από τις συνιστώσες των νόμων και των πρακτικών που τη δεδομένη στιγμή ισχύουν στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο.

Laudatio Χρήστου Ροζάκη

Νίκος Κ. Αλιβιζάτος

Στις 10 Ιουνίου 2011, στη μεγάλη αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών, το Τμήμα Νομικής απένειμε τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα σε δύο διακεκριμένους Έλληνες νομικούς: τον Χρήστο Ροζάκη, Αντιπρόεδρο έως πρόσφατα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και τον Βασίλη Σκουρή, Πρόεδρο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τα ειωθότα, το έργο και την προσωπικότητα των τιμωμένων παρουσίασαν δύο καθηγητές της Σχολής, οι κκ. Ν.Κ. Αλιβιζάτος και Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, αντιστοίχως. Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδ. Πελεγρίνης και ο Πρόεδρος του Τμήματος Νομικής Θεοδ. Φορτσάκης απηύθυναν προσφωνήσεις, ενώ ο καθηγητής Ν. Κλαμαρής μίλησε για τη συμβολή των δύο ευρωπαϊκών δικαστηρίων στη νομική επιστήμη.

Οι αμεσοδημοκρατικοί θεσμοί στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία: σύζευξη ή σύγκρουση;

Οζενί Αθανασιάδου - ΔΜΣ Δημοσίου Δικαίου ΑΠΘ-Υποψήφιας διδάκτορα

Η προσφυγή στην αδιαμεσολάβητη έκφραση της λαϊκής βούλησης μέσω θεσμών άμεσης δημοκρατίας έχει συνδεθεί ιστορικά με έντονους πολιτειακούς τριγμούς. Η δε πρόσφατη εξαγγελία ενός δημοψηφίσματος από τον πρωθυπουργό με θέμα την ευρωπαϊκή συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου πυροδότησε σενάρια κατάρρευσης της ένταξης της Ελλάδος στην ΟΝΕ. Κατά τη συζήτηση για το δημοψήφισμα αναδύθηκαν αστραπιαία τα σημαντικότερα προβλήματα, που φαίνεται να συνοδεύουν τη χρήση του θεσμού: η άμεση έκφραση της λαϊκής βούλησης φάνηκε να υποσκάπτει με αναίδεια τις επιλογές της διαμεσολαβημένης εκφρασής της (αμεσότητα εναντίον αντιπροσώπευσης της κατά τα άλλα μιας και μόνης λαϊκής βούλησης) ενώ το ίδιο το ερώτημα “δανειακή σύμβαση, ναι ή όχι” αντικαταστάθηκε αυθωρεί στο δημόσιο διάλογο από το “ευρώ ή δραχμή”, η επιθημητή απάντηση στο οποίο θα ήταν πιο εύκολο να εξαχθεί (εκφοβισμός μέσω δημαγωγικής “μετάφρασης” του ερωτήματος). Επιπλέον, ο λαός δεν επρόκειτο να ερωτηθεί για να δώσει μια απάντηση, αλλά για να δώσει την ήδη ειλημμένη από τους κυβερνώντες σωστή απάντηση. Είναι πράγματι όλα αυτά αναγκαία κακά του δημοψηφίσματος; Και πόση σχέση έχει αυτό με τη λαϊκή βούληση και την αντιπροσωπευτική και άμεση δημοκρατία; Στα ερωτήματα αυτά επιχειρεί να απαντήσει η μελέτη.

Το δικαίωμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων μέσα από το φακό του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή.

Χριστίνα Μ. Ακριβοπούλου

Το κείμενο που ακολουθεί συνιστά μια ερμηνευτική προσέγγιση του άρθρου 9 Σ στο οποίο κατοχυρώνεται το δικαίωμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων μέσα από το φακό της συνταγματικής προστασίας του δικαιώματος. Ειδικότερα, αναζητείται η ιδιαίτερη φύση του δικαιώματος, η κανονιστική θεμελίωση αλλά και το ουσιαστικό του περιεχόμενο. Όπως υποστηρίζεται, το δικαίωμα αυτό διαθέτει σύνθετη κανονιστικότητα, την οποία αντλεί από άλλα επιμέρους συνταγματικά δικαιώματα και ιδίως από το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, όπως αυτό αναγνωρίζεται στο άρθρο 9 §1 Σ.

Νόμοι διά πάσαν νόσον…

Παναγιώτης Μαντζούφας

Στις συνθήκες της ακραίας κοινωνικής και ψυχολογικής έντασης που βιώνει η χώρα, χρόνος για επιστάμενο προγραμματισμό και ψύχραιμη αποτίμηση των δεδομένων δεν υπάρχει.

Κυριαρχία κι ερμηνεία: αναζητώντας τον “κυρίαρχο λαό”

Γιώργος Καραβοκύρης - Δικηγόρος, Δ.Ν.

Η μελέτη διερευνά τη σχέση της κυριαρχίας με την ερμηνεία. Με αφετηρία τις σύγχρονες ερμηνευτικές θεωρίες, εξετάζουμε το πως γίνεται αντιληπτή στη συνταγματική πράξη και θεωρία η σχέση μεταξύ του συγγραφέα και του αναγνώστη του Συντάγματος. Η ελευθερία της ερμηνείας του συνταγματικού κανόνα προσδιορίζει τελικά τόσο την κανονιστικότητα του Συντάγματος όσο και την ταυτότητα του κυρίαρχου.

Η οικονομική κρίση ως ευκαιρία για την επαναθεμελίωση του κράτους

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

Ειδικότερα η μελέτη προσεγγίζει την πρόσφατη οικονομική κρίση αφ’ενός ως επιβεβαίωση της κρίσης του σύγχρονου κράτους και αφ’ετέρου ως ευκαιρία για την επαναθεμελίωσή του, με ιδιαίτερη έμφαση στις ιδιαιτερότητες αυτής της κρίσης στην ελληνική περίπτωση και στην διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων για την υπέρβασή της, τόσο στο επίπεδο του πολιτικού όσο και στο επίπεδο του διοικητικού συστήματος

GREECE. THE SOVEREIGNTY OF THE DEBT, THE SOVEREIGNS OVER THE DEBTS AND SOME REFLECTIONS ON LAW

Yiannis Z. Drossos

” Το κείμενο, (στην παρούσα μορφή του ακόμη κείμενο εργασίας και συζήτησης) επιχειρεί να περιγράψει με διαγραμματικό τρόπο στιγμές και πτυχές της διαμορφωμένης και διαμορφωνόμενης πραγματικότητας της ελληνικής συμμετοχής στην διεθνή χρηματοπιστωτική κυρίως αλλά και γενικότερη κρίση. Περιγράφει συνοπτικά την πορεία -κυρίως μέσω των διαδοχικών κοινοτικών αποφάσεων και ιδρυομένων μηχανισμών στήριξης- προς τις δέσμες των μέτρων που έγιναν γνωστές ως ‘Μνημόνιο’ και ‘Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα’, δίνει παραδείγματα χαρακτηριστικά του περιεχομένου των μέτρων αυτών και αποπειράται μία σύντομη κριτική θεώρηση της λειτουργίας του ελληνικού συνταγματικού πολιτεύματος μετά την στιγμή της αποκάλυψης ότι δεν μπορεί να συνεχισθεί ως είχε η οικονομική λειτουργία του ελληνικού κράτους. Επιχειρεί επίσης μερικές επισημάνσεις σχετικά τα κρατικής υφής και μορφής κέντρα εξουσίας και τις λεγόμενες “αγορές” ως συγκρουόμενα σε οικουμενικό επίπεδο κέντρα ισχύος. Παρουσιάζει ακόμη μία τροπή που λαμβάνει η θεωρητική νομική και δικαιική μελέτη μέσα στις διαφορετικές από εκείνες των ανθρωπιστικών πολέμων και του πολέμου κατά της διεθνούς ισλαμιστικής τρομοκρατίας συνθήκες της οικονομικής κρίσης και των εξελισσομένων περιστατικών που την αποτυπώνουν .”

Πρόσβαση στα έγγραφα και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με αφορμή πρόσφατες νομολογιακές εξελίξεις και νομοθετικές πρωτοβουλίες στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ευγενία Β. Πρεβεδούρου Επίκουρη καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ

Οι αλληλεπιδράσεις και τριβές μεταξύ των δικαιωμάτων της πρόσβασης στα έγγραφα, αφενός, και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, αφετέρου, των οποίων οι λεπτομέρειες εφαρμογής ρυθμίζονται από διαφορετικές νομοθετικές πράξεις, αποτέλεσαν αντικείμενο πρόσφατων αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο φαίνεται να δίδει το προβάδισμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Την ίδια γραμμή ακολουθούν και οι σχετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την τροποποίηση του νομικού πλαισίου της πρόσβασης, ενώ ο Ευρωπαίος Επόπτης Προσωπικών Δεδομένων τονίζει την ανάγκη ισόρροπης στάθμισης, προς αποτροπή του κινδύνου υποβάθμισης της διαφάνειας της δημόσιας δράσης, και προτείνει την προληπτική προσέγγιση (proactive approach) που καθορίζει την έκταση πρόσβασης στα προσωπικά δεδομένα ήδη κατά τον χρόνο της συλλογής τους.

Ο λόγος περί διαφθοράς και η ποινική ευθύνη των υπουργών

Παναγιώτης Μαντζούφας, Επίκ. Καθηγητής Νομικής στο Α.Π.Θ.

Η συχνή επίκληση της διαφθοράς ως μόνιμου στοιχείου του πολιτικού βίου και οι συνεχείς αναφορές στους διεφθαρμένους πολιτικούς αποτελούν τα τελευταία χρόνια σταθερό στοιχείο του πολιτικού λόγου. Ωστόσο, ο λόγος περί διαφθοράς και η κατακραυγή που συνοδεύει τους «διεφθαρμένους» λειτουργεί ως εκτονωτικός μηχανισμός για τους πολίτες, ως ένα ξόρκι που περισσότερο συσκοτίζει παρά διαφωτίζει το θέμα. Στην δίνη αυτού του ισοπεδωτικού λόγου έχει περιπέσει και η ποινική ευθύνη των Υπουργών. Στο κείμενο που ακολουθεί γίνεται προσπάθεια να αποσαφηνιστεί η επιρροή που ασκεί ο κυρίαρχος λόγος περί διαφθοράς στην ερμηνεία του θεσμού της ποινικής ευθύνης των Υπουργών.