Με το ψηφισμένο πλέον νομοθέτημα “Παρεμβάσεις για ένα Κράτος πιο φιλικό στον πολίτη”, άνοιξε διάπλατα η είσοδος των δημόσιων υπηρεσιών στους ιδιώτες “πιστοποιημένους επαγγελματίες”. Η θεσμοθέτηση της γενικευμένης πλέον σύμπραξης ιδιωτών με το Δημόσιο συνιστά μία μεγάλη αλλά και εξόχως αμφιλεγόμενη τομή στην ελληνική διοικητική πραγματικότητα. Ενόψει των πολλαπλών ενστάσεων που εγείρει αυτή η εξέλιξη, το μόνο ίσως θετικό στοιχείο είναι ότι προβλέφθηκε ως διακριτική ευχέρεια της διοίκησης (“δύναται”) και όχι ως δέσμια αρμοδιότητα. Και έτσι, όμως, η παντελώς απροϋπόθετη θέσπιση της δυνατότητας μιας κυβέρνησης να ενεργοποιεί το νέο πλαίσιο γεννά πολλά ερωτηματικά. Ποιος μπορεί να εγγυηθεί πχ. ότι δεν θα αξιοποιηθούν οι ρυθμίσεις για να μοιραστούν αυθαίρετα διάφορες «δουλειές» σε επαγγελματίες του χώρου (δικηγόρους, λογιστές, μηχανικούς, συμβούλους), που θα πιστοποιούνται με ευκολία είτε στο ΕΚΔΔΑ (με μεθόδους και διαδικασίες πλήρως ελεγχόμενες) είτε στους συλλογικούς φορείς τους (ΔΣΑ για δικηγόρους, ΤΕΕ για μηχανικούς ή ΟΕΕ για οικονομολόγους-λογιστές). Δεδομένης, μάλιστα, της υποστελέχωσης στις περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες, προσφέρεται μια πρώτης τάξης δικαιολογία στις ηγεσίες των δημόσιων φορέων να επιλέγουν συστηματικά, αντί για τις αναγκαίες προσλήψεις, τις αναθέσεις σε “πιστοποιημένους επαγγελματίες”. Η δημόσια υπηρεσία δεν αποτελεί, όμως, άθροισμα ατομικών ενεργειών διάφορων υπαλλήλων, που ανά πάσα στιγμή μπορούν να υποκατασταθούν από την εργασία κάποιων “επαγγελματιών”, αλλά ενιαίο λειτουργικό και συνεκτικό σώμα στην υπηρεσία του δημοσίου συμφέροντος. Η παραδοχή αυτή ανατρέπεται πλήρως όταν το καθήκον των υπαλλήλων εξαντλείται στη χορήγηση στοιχείων σε ιδιώτες για την προετοιμασία του διοικητικού έργου. Τούτο διότι δεν νοείται δημόσια υπηρεσία με αποστολή να εξυπηρετεί “επαγγελματίες” που έχουν αναλάβει έναντι αμοιβής το έργο της προώθησης του δημοσίου συμφέροντος.
Η απροϋπόθετη και ανεξέλεγκτη είσοδος ιδιωτών στις δημόσιες λειτουργίες αντιβαίνει και στο Σύνταγμα, που διακρίνει σαφώς τον δημόσιο από τον ιδιωτικό τομέα, κατοχυρώνει το πρότυπο της λεγόμενης «γραφειοκρατικής» οργάνωσης των υπηρεσιών και μόνο κατ’ εξαίρεση και σε αυστηρά οριοθετημένο πλαίσιο δέχεται την εμπλοκή ιδιωτών στο Δημόσιο (103 παρ. 5 και 8 Σ). Επιπλέον, ο νέος νόμος εισάγει πρακτικά το ανεύθυνο των ενεργειών της Διοίκησης, καταστρατηγώντας την αρχή της νομιμότητας (82παρ.2 Σ), θεμέλιο όλων των κρατικών λειτουργιών. O “επαγγελματίας” διακινδυνεύει να χρεωθεί ευθύνες μόνο εάν βρεθεί στο δειγματοληπτικώς ελεγχόμενο 5% των αναθέσεων, ενώ ο δημόσιος υπάλληλος που εκδίδει μια πράξη βάσει εσφαλμένης εισήγησης “επαγγελματία”, δεν φέρει καμία ευθύνη και μετατρέπεται σε απλό σφραγιδοφύλακα. Ο εγγυητικός ρόλος του υπαλλήλου υπέρ του δημοσίου συμφέροντος, που θωρακίζεται με τον θεσμό της μονιμότητας, κλονίζεται έτσι ουσιωδώς.
Last but not least: το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ δείχνει ότι η εμπλοκή ιδιωτών σε δημόσιες λειτουργίες, χωρίς σαφή όρια και επαρκείς εγγυήσεις, γεννά εστίες διαφθοράς και συναλλαγής.
