Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

Το δικαίωμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων μέσα από το φακό του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή.

Χριστίνα Μ. Ακριβοπούλου

Το κείμενο που ακολουθεί συνιστά μια ερμηνευτική προσέγγιση του άρθρου 9 Σ στο οποίο κατοχυρώνεται το δικαίωμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων μέσα από το φακό της συνταγματικής προστασίας του δικαιώματος. Ειδικότερα, αναζητείται η ιδιαίτερη φύση του δικαιώματος, η κανονιστική θεμελίωση αλλά και το ουσιαστικό του περιεχόμενο. Όπως υποστηρίζεται, το δικαίωμα αυτό διαθέτει σύνθετη κανονιστικότητα, την οποία αντλεί από άλλα επιμέρους συνταγματικά δικαιώματα και ιδίως από το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, όπως αυτό αναγνωρίζεται στο άρθρο 9 §1 Σ.

Νόμοι διά πάσαν νόσον…

Παναγιώτης Μαντζούφας

Στις συνθήκες της ακραίας κοινωνικής και ψυχολογικής έντασης που βιώνει η χώρα, χρόνος για επιστάμενο προγραμματισμό και ψύχραιμη αποτίμηση των δεδομένων δεν υπάρχει.

Η οικονομική κρίση ως ευκαιρία για την επαναθεμελίωση του κράτους

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

Ειδικότερα η μελέτη προσεγγίζει την πρόσφατη οικονομική κρίση αφ’ενός ως επιβεβαίωση της κρίσης του σύγχρονου κράτους και αφ’ετέρου ως ευκαιρία για την επαναθεμελίωσή του, με ιδιαίτερη έμφαση στις ιδιαιτερότητες αυτής της κρίσης στην ελληνική περίπτωση και στην διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων για την υπέρβασή της, τόσο στο επίπεδο του πολιτικού όσο και στο επίπεδο του διοικητικού συστήματος

Κυριαρχία κι ερμηνεία: αναζητώντας τον “κυρίαρχο λαό”

Γιώργος Καραβοκύρης - Δικηγόρος, Δ.Ν.

Η μελέτη διερευνά τη σχέση της κυριαρχίας με την ερμηνεία. Με αφετηρία τις σύγχρονες ερμηνευτικές θεωρίες, εξετάζουμε το πως γίνεται αντιληπτή στη συνταγματική πράξη και θεωρία η σχέση μεταξύ του συγγραφέα και του αναγνώστη του Συντάγματος. Η ελευθερία της ερμηνείας του συνταγματικού κανόνα προσδιορίζει τελικά τόσο την κανονιστικότητα του Συντάγματος όσο και την ταυτότητα του κυρίαρχου.

GREECE. THE SOVEREIGNTY OF THE DEBT, THE SOVEREIGNS OVER THE DEBTS AND SOME REFLECTIONS ON LAW

Yiannis Z. Drossos

” Το κείμενο, (στην παρούσα μορφή του ακόμη κείμενο εργασίας και συζήτησης) επιχειρεί να περιγράψει με διαγραμματικό τρόπο στιγμές και πτυχές της διαμορφωμένης και διαμορφωνόμενης πραγματικότητας της ελληνικής συμμετοχής στην διεθνή χρηματοπιστωτική κυρίως αλλά και γενικότερη κρίση. Περιγράφει συνοπτικά την πορεία -κυρίως μέσω των διαδοχικών κοινοτικών αποφάσεων και ιδρυομένων μηχανισμών στήριξης- προς τις δέσμες των μέτρων που έγιναν γνωστές ως ‘Μνημόνιο’ και ‘Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα’, δίνει παραδείγματα χαρακτηριστικά του περιεχομένου των μέτρων αυτών και αποπειράται μία σύντομη κριτική θεώρηση της λειτουργίας του ελληνικού συνταγματικού πολιτεύματος μετά την στιγμή της αποκάλυψης ότι δεν μπορεί να συνεχισθεί ως είχε η οικονομική λειτουργία του ελληνικού κράτους. Επιχειρεί επίσης μερικές επισημάνσεις σχετικά τα κρατικής υφής και μορφής κέντρα εξουσίας και τις λεγόμενες “αγορές” ως συγκρουόμενα σε οικουμενικό επίπεδο κέντρα ισχύος. Παρουσιάζει ακόμη μία τροπή που λαμβάνει η θεωρητική νομική και δικαιική μελέτη μέσα στις διαφορετικές από εκείνες των ανθρωπιστικών πολέμων και του πολέμου κατά της διεθνούς ισλαμιστικής τρομοκρατίας συνθήκες της οικονομικής κρίσης και των εξελισσομένων περιστατικών που την αποτυπώνουν .”

Πρόσβαση στα έγγραφα και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, με αφορμή πρόσφατες νομολογιακές εξελίξεις και νομοθετικές πρωτοβουλίες στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ευγενία Β. Πρεβεδούρου Επίκουρη καθηγήτρια Νομικής ΑΠΘ

Οι αλληλεπιδράσεις και τριβές μεταξύ των δικαιωμάτων της πρόσβασης στα έγγραφα, αφενός, και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, αφετέρου, των οποίων οι λεπτομέρειες εφαρμογής ρυθμίζονται από διαφορετικές νομοθετικές πράξεις, αποτέλεσαν αντικείμενο πρόσφατων αποφάσεων του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο φαίνεται να δίδει το προβάδισμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων. Την ίδια γραμμή ακολουθούν και οι σχετικές νομοθετικές πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την τροποποίηση του νομικού πλαισίου της πρόσβασης, ενώ ο Ευρωπαίος Επόπτης Προσωπικών Δεδομένων τονίζει την ανάγκη ισόρροπης στάθμισης, προς αποτροπή του κινδύνου υποβάθμισης της διαφάνειας της δημόσιας δράσης, και προτείνει την προληπτική προσέγγιση (proactive approach) που καθορίζει την έκταση πρόσβασης στα προσωπικά δεδομένα ήδη κατά τον χρόνο της συλλογής τους.

Ο λόγος περί διαφθοράς και η ποινική ευθύνη των υπουργών

Παναγιώτης Μαντζούφας, Επίκ. Καθηγητής Νομικής στο Α.Π.Θ.

Η συχνή επίκληση της διαφθοράς ως μόνιμου στοιχείου του πολιτικού βίου και οι συνεχείς αναφορές στους διεφθαρμένους πολιτικούς αποτελούν τα τελευταία χρόνια σταθερό στοιχείο του πολιτικού λόγου. Ωστόσο, ο λόγος περί διαφθοράς και η κατακραυγή που συνοδεύει τους «διεφθαρμένους» λειτουργεί ως εκτονωτικός μηχανισμός για τους πολίτες, ως ένα ξόρκι που περισσότερο συσκοτίζει παρά διαφωτίζει το θέμα. Στην δίνη αυτού του ισοπεδωτικού λόγου έχει περιπέσει και η ποινική ευθύνη των Υπουργών. Στο κείμενο που ακολουθεί γίνεται προσπάθεια να αποσαφηνιστεί η επιρροή που ασκεί ο κυρίαρχος λόγος περί διαφθοράς στην ερμηνεία του θεσμού της ποινικής ευθύνης των Υπουργών.

Ανιχνεύοντας και επανανοηματοδοτώντας τη «θεωρία των πολιτικών ζητημάτων» στην ελληνική έννομη τάξη. Απόπειρα οριοθέτησης της δικαστικής εξουσίας σε σχέση με τις «πολιτικές» εξουσίες

Άκης Ψύγκας, Υποψ. Δρ. Νομικής

Η μελέτη επιχειρεί, αρχικά, να εντοπίσει εκφάνσεις της θεωρίας των πολιτικών ζητημάτων στην ελληνική έννομη τάξη, σε συνάρτηση με την ανάπτυξη και εξέλιξη του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας. Στη συνέχεια, τις αξιολογεί και αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα της λειτουργίας της θεωρίας ως αυτοτελούς τεχνικής αυστηρής οριοθέτησης (ή αυτοπεριορισμού) της δικαστικής εξουσίας σε σχέση με τις «πολιτικές» εξουσίες. Τέλος, αναζητά τη λειτουργία της στο σύγχρονο σύστημα δικαστικού ελέγχου των κρατικών πράξεων προτείνοντας μία νέα πρόσληψη της θεωρίας η οποία επιτελεί πλέον μία τριπλή αποστολή: συνιστά υπόμνηση της συνταγματικής κατανομής αρμοδιοτήτων, η οποία επιβάλλεται από την αναγωγή στο ίδιο το Σύνταγμα, αναδεικνύει και επιβεβαιώνει την ανάγκη αναγνώρισης ενός κοινού χώρου αρμοδιότητας πολλαπλών φορέων συνταγματικής ερμηνείας και οργανώνει τη θεσμική επικοινωνία των φορέων αυτών.Αναδημοσιεύεται από την επιθεώρηση «Δικαιώματα του Ανθρώπου» ΔτΑ Νο 47/2010, σ. 743-806.

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Το προσχέδιο νόμου για τα ΑΕΙ και η συνταγματική νομιμότητα

Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Τμήματος Νομικής Α.Π.Θ.

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Το προσχέδιο νόμου για τα ΑΕΙ και η συνταγματική νομιμότητα

Μετασχηματισμοί του ταμειακού συμφέροντος του Δημοσίου σε περίοδο έντονης οικονομικής κρίσης. Με αφορμή τις πρόσφατες αποφάσεις 693/2011 (κατά μειοψ.) και 1620/2011 (κατά πλειοψ.) του ΣΤ΄ Τμ. του ΣτΕ

Ιάκωβος Γ. Μαθιουδάκης, Λέκτορας Τμήματος Νομικής Α.Π.Θ.

Οι έννοιες του «πλήρους δημοσιονομικού εκτροχιασμού» και της «δημοσιονομικής και εθνικής κρίσης» της χώρας χρησιμοποιήθηκαν από την πρόσφατη νομολογία του ΣτΕ ως μορφές σιωπηρής γενικής ρήτρας διασταλτικής ερμηνείας (έτσι η μειοψ. ΣΕ 693/2011) και μεταβολής πάγιας μέχρι τότε νομολογίας (έτσι η ΣΕ 1620/2011). Το ενδιαφέρον της παρούσας μελέτης εντοπίζεται στον θεμιτό ή μη χαρακτήρα του δικανικού συλλογισμού σε μία τέτοια κατεύθυνση. Ερευνάται διαδοχικά ο ρόλος του ταμειακού συμφέροντος του Δημοσίου στον δικανικό συλλογισμό, διαστέλλεται το ταμειακό συμφέρον προς το σοβαρό δημοσιονομικό συμφέρον του Δημοσίου και, εν τέλει, αξιολογείται το διάβημα της πρόσφατης νομολογίας, να μεταχειρισθεί την δημοσιονομική κρίση ως ερμηνευτικό κριτήριο διατάξεων, που συνεπάγονται οικονομικές αξιώσεις ή υποχρεώσεις του κράτους.

Ο έλεγχος των οικονομικών επιλογών από τον δικαστή: Προβολές του New Deal

Γιώργος Γεραπετρίτης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η μεγάλη συνταγματική στιγμή της σύγκρουσης πολιτικής και δικαστικής εξουσίας στις ΗΠΑ με αφορμή το New Deal, που εφαρμόστηκε για την ανόρθωση της οικονομίας και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής μετά το κραχ του 1929, εισφέρει κρίσιμα συμπεράσματα για την ισορροπία των θεσμών στην παρούσα συγκυρία, ιδίως σε σχέση με το όργανο που τελικά αξιολογεί τη συνδρομή δημοσίου συμφέροντος και τον τρόπο ανάγνωσης του συντάγματος. Ειδικώς ως προς το ζήτημα της ερμηνείας του οικονομικού συντάγματος, που ανάγεται στη συνολική κοσμοθεωρία κάθε συνταγματικής τάξης, η πρόταση που αναδεικνύεται είναι ότι η συμβολή του δικαστή καθίσταται ζωτικής σημασίας, θα πρέπει όμως να λαμβάνεται υπ’ όψιν ότι ο καταστατικός χάρτης δεν αποτελεί συνθήκη ευτυχίας αλλά κώδικα συνύπαρξης. Στο Δικαστήριο του New Deal, η λύση που δόθηκε υπό το βάρος της δημοκρατικής νομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας προβάλλει σήμερα επιτακτικά το αίτημα για μια διαυγή και ειλικρινή προσέγγιση σε σχέση με τον ρόλο του δικαστή και τις δικανικές άμυνες για τη λειτουργία των θεσμών, κατεξοχήν τις (τυπικού χαρακτήρα) συνταγματικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας του δικαστή και την (ουσιαστικού χαρακτήρα) υποχρέωση συλλογικής και ατομικής αιτιολόγησης των δικαστικών αποφάσεων.

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων σχετικά με τη συνταγματικότητα ορισμένων ρυθμίσεων του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου ΕΑΠ

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων σχετικά με τη συνταγματικότητα ορισμένων ρυθμίσεων του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ 1. Εισαγωγή Ο συνταγματικός νομοθέτης του 1975, με νωπή την εμπειρία των αυταρχικών επεμβάσεων στο Πανεπιστήμιο κατά τη διάρκεια της επταετίας, απέδωσε ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα στο ζήτημα της ανώτατης εκπαίδευσης και της δημοκρατικής οργάνωσής της. Κατοχύρωσε… Read More »