Εκκινώντας από τη θέση ότι οι γενικές αρχές που διέπουν την ελευθερία της έκφρασης, όπως και οι προστατευτικές για τον τύπο συνταγματικές διατάξεις καλύπτουν και το διαδίκτυο, ο Π. Μαντζούφας εξετάζει τη δυνατότητα αναλογικής εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου για τον τύπο και τη ραδιοτηλεόραση στο διαδίκτυο και ιδίως στα ιστολόγια.
Εκτός από το θέμα της αντίθεσης εθνικής διάταξης προς την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας ως γενική αρχή του κοινοτικού Δικαίου, με την απόφαση τίθενται ακόμη το ζήτημα της εφαρμογής της αρχής της εμπιστοσύνης των πολιτών στην τήρηση των νόμων, το ζήτημα της σύμφωνης με το κοινοτικό δίκαιο ερμηνείας των εθνικών διατάξεων και επίσης, έμμεσα, το κρίσιμο θέμα της εξουσίας του εθνικού δικαστή όταν ενεργεί ως κοινοτικός δικαστής.
Οι συνθήκες ευνοούν σήμερα μεταρρυθμίσεις που έως χθές φαίνονταν αδιανόητες. Όπως έδειξε η υποδοχή του σχεδίου «Καλλικράτης», κοινωνία και πολίτες είναι έτοιμοι να αγκαλιάσουν σοβαρές προσπάθειες, ακόμη και όταν αυτές ανατρέπουν στερεότυπα δεκαετιών.
Η μελέτη, που ακολουθεί, επιχειρεί να συμβάλει στον προβληματισμό σχετικά με τη νομική δυνατότητα των διοικητικών οργάνων να ελέγχουν τη συνταγματικότητα των νόμων κατασταλτικά, να προβαίνουν επομένως και αυτά πέραν των δικαστηρίων σε έλεγχο συνταγματικότητας και πιθανόν να μην εφαρμόζουν διάταξη νόμου την οποία κρινουν ως αντίθετη προς το Σύνταγμα.
Ζητούμενο είναι πάντοτε η ανάληψη συλλογικής και ατομικής πολιτικής ευθύνης από τις τοπικές κοινωνίες αλλά και τις πολιτικές ηγεσίες και τους πολίτες αντίστοιχα, και η ανάδειξη εκείνων των δυνάμεων που μπορούν να στηρίξουν την ανασύνταξη της χώρας μέσω των Περιφερειών της.
Οι ιδέες που ανακοίνωσε η κυβέρνηση για τη μεταρρύθμιση του νομικού πλαισίου λειτουργίας των ΑΕΙ εμπεριέχουν τόση αοριστία, ώστε να είναι ανέφικτη προς το παρόν η εξέταση της συνταγματικότητάς τους με αξιώσεις πληρότητας. Σε μια πρώτη εκτίμηση θα μπορούσε πάντως να επισημανθεί ότι η κυβέρνηση αυτή φαίνεται μάλλον να αγνοεί (ή να θέλει να ξεχάσει) το κανονιστικό περιεχόμενο του άρθρου 16 του Συντάγματος.
Το «Οικονομικό Σύνταγμα» συνάγεται, κατά βάση, από τα άρθρα 5 και 106 του Συντάγματος, με τα οποία κατοχυρώνεται η οικονομική ελευθερία και η κρατική παρέμβαση στην οικονομία. Η σύγκρουση μεταξύ τους επιλύεται με βάση την έννοια του δημοσίου συμφέροντος, που αποτελεί όριο της οικονομικής ελευθερίας, αλλά και κριτήριο της συνταγματικότητας των περιορισμών της. Ο περιορισμός, όμως, της οικονομικής ελευθερίας πρέπει, επίσης, να σέβεται και την αρχή της αναλογικότητας και να μην θίγει την οικονομική ελευθερία στον πυρήνα της. Η νομολογία ελέγχει και διαπιστώνει τη συνδρομή του δημοσίου συμφέροντος. Λίγες φορές κρίθηκε ότι οι περιορισμοί της οικονομικής ελευθερίας δεν υπηρετούν σκοπό δημοσίου συμφέροντος. Ο «πραγματικός» έλεγχος των μέτρων παρέμβασης στην οικονομία ασκείται όταν η ρύθμιση που επελέγη τίθεται υπό την βάσανο της αρχής της αναλογικότητας. Ο δικαστής προβαίνει, πλέον, σε όλο και περισσότερο αναλυτικό και λεπτομερή έλεγχο της αναλογικότητας. Τα τελευταία χρόνια, και προφανώς υπό την πίεση του κοινοτικού δικαίου, αναπτύσσεται στα θέματα ελέγχου των μέτρων οικονομικής πολιτικής μια νομολογιακή τάση η οποία προτάσσει την
Ήταν ή όχι μονόδρομος το Μνημόνιο; Το ερώτημα αυτό εξαρτάται από το κατά πόσον είχαμε ανάγκη από δανεικά ή όχι. Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα είχαμε ανάγκη. Με δεδομένο ότι οι αγορές δεν µας δάνειζαν, έπρεπε να αναζητήσουμε νέες μορφές δανεισμού µε νέους όρους αποπληρωμής. Το Μνημόνιο µάς εξασφάλισε ένα τεράστιο δάνειο 110 δισ. ευρώ για τα επόμενα τρία χρόνια και φαίνεται να ήταν ό,τι καλύτερο μπορούσαμε να ελπίζουμε και να πετύχουμε.
Η εφαρμογή του προγράμματος σταθεροποίησης που περιλαμβάνεται στα μνημόνια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θέτει πολυεπίπεδα θέματα συνταγματικότητας. Αφενός η σχετική δανειακή σύμβαση ουδέποτε κυρώθηκε με νόμο (δεδομένου ότι συνάφθηκε τρεις μέρες μετά την ψήφιση του ν. 3845/2010), ενώ αντισυνταγματική είναι και η πρόβλεψη του νόμου για μη κύρωση των μελλοντικών συμφωνιών τροποποίησης του μνημονίου. Αφετέρου, και σε επίπεδο ουσιαστικής αντισυνταγματικότητας οι συμφωνίες είναι προβληματικές, ως αντίθετες στα συνταγματικά δικαιώματα της συλλογικής αυτονομίας, της εργασίας, της προστασίας της κοινωνικής ασφάλισης, αλλά και στο πρώτο πρόσθετο πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ. Το σημαντικότερο είναι ότι η εφαρμογή τους δεν θα δώσει λύσεις στα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας, εφόσον θα επιβαρύνει το δημόσιο χρέος, διαλύοντας ταυτόχρονα τις προστατευτικές εγγυήσεις του κοινωνικού κράτους.
Πρακτικά εκδήλωσης του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Πέμπτη 15 Ιουλίου 2010
Στη μελέτη του αυτή ο Κ. Γιαννόπουλος αναπλάθει με κριτική διάθεση και κίνητρο ιστοριοδίφη την ιδεολογική και πολιτική διαμάχη που είχε ο Κ. Τσάτσος, τις πρώτες δεκαετίας μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, με τρείς κεντρώους, όπως τους αποκαλεί διανοούμενους, τον Θεοτοκά, τον Ευ. Παπανούτσο και τον Φ. Βεγλερή. Με αφορμή την σκληρή διαμάχη τους μας θυμίζει τα ιστορικά γεγονότα της εποχής παραθέτοντας λεπτομέρειες και εξαντλητική τεκμηρίωση για πρόσωπα και πράγματα που διαδραμάτισαν σχετικό ρόλο.
Η απαγόρευση της παράστασης των Ορνίθων του Αριστοφάνη από τον τότε Υπουργό Προεδρίας Κ. Τσάτσο ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών το 1959 και έγινε αφορμή για οξύτατες αντικρουόμενες κρίσεις και επικρίσεις με άξονα την σχέση Εξουσίας και Τέχνης. Το ιστορικό αυτό γεγονός αναπλάθει ο Κ. Γιαννόπουλος, παραθέτοντας και σχολιάζοντας κριτικά υλικό της εποχής.
Πρακτικά εκδήλωσης του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών, Τρίτη 15 Ιουνίου 2010
Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση παρατηρείται την τελευταία εικοσαετία μια ισχυρή τάση συνταγματικής μεταρρύθμισης, με σκοπό την ενίσχυση της αποκέντρωσης και της τοπικής αυτοδιοίκησης, τόσο σε ενιαία, παραδοσιακά, κράτη (Γαλλία) όσο και σε άλλα που μέχρι τώρα ανέπτυσσαν κεντρομόλες δυνάμεις (Βρετανία).
Aπό την αρμοδιότητα του δικαστή να προβαίνει σε έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων δεν συνάγεται και υποχρέωση αυτεπάγγελτου ελέγχου της συνταγματικότητας, όταν δεν συντρέχουν οι όροι του παραδεκτού μιας δικονομικής ενέργειας. Το αυτεπάγγελτο του ελέγχου είναι όρος δικονομικός και στοιχείο εσωτερικό του παρεμπίπτοντος ελέγχου.