Ο Τομέας Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ αποχαιρετά με βαθιά θλίψη τον Ομότιμο Καθηγητή Αντώνη Μανιτάκη. Αγαπημένος και φωτεινός δάσκαλος, εμπνευσμένος και αφοσιωμένος επιστήμονας, καίριος και επιδραστικός στον δημόσιο λόγο, ο Αντώνης Μανιτάκης συμβολίζει μια ολόκληρη εποχή για το συνταγματικό δίκαιο στη Μεταπολίτευση. Ενσάρκωσε και μετέδωσε, με το έργο και… Read More »
Ι. Αρχίζω με μία στοιχειώδη, νομικώς, ερμηνευτική παρατήρηση: Κάθε κανόνας δικαίου -πολλώ μάλλον κάθε κανόνας δικαίου του Συντάγματος, καθ’ ό μέτρο αυτό έχει υπέρτερη τυπική ισχύ ως βάση και κορυφή της όλης Έννομης Τάξης- ερμηνεύεται κατ’ εξοχήν με βάση την τελεολογική ερμηνευτική μέθοδο. Ήτοι την μέθοδο, στο πλαίσιο της οποίας ο κανόνας δικαίου ερμηνεύεται προεχόντως… Read More »
Ένα από τα πρώτα ζητήματα που θα έπρεπε κατά την άποψή μου να συζητηθούν, στην υποθετική περίπτωση που θα εκδηλωνόταν μία σοβαρή και αξιόπιστη αναθεωρητική πρωτοβουλία για συνταγματική αναθεώρηση[1], θα ήταν αναμφισβήτητα η προσθήκη μίας συγκεκριμένης συνταγματικής δέσμευσης που θα επιβάλλει στον νομοθέτη την αναγκαία εξισορρόπηση μεταξύ αφ’ενός της ισοδυναμίας της ψήφου και της ευρύτερης… Read More »
Ι. Εισαγωγή H ανάδειξη των προσώπων που καλούνται να ασκήσουν πολιτική εξουσία μέσω ανταγωνιστικών και περιοδικά επαναλαμβανόμενων εκλογών είναι γενικά μια απαιτητική διαδικασία, πρόσφορη να οδηγήσει σε διαφόρων ειδών στρεβλώσεις αν η κοινωνία δεν έχει κατακτήσει έναν σχετικά υψηλό βαθμό θεσμικής ωριμότητας. Γι’αυτό άλλωστε στην παγκόσμια πολιτική ιστορία ο κανόνας δεν είναι η εκλογή αλλά… Read More »
Η δημόσια συζήτηση που έχει ανακύψει γύρω από το ενδεχόμενο αλλαγής του εκλογικού νόμου έρχεται, εκ των πραγμάτων, να αντιμετωπίσει ζητήματα που απορρέουν από την τρέχουσα κρίση εμπιστοσύνης και εκπροσώπησης. Μια κρίση που έχει υπονομεύσει σε σημαντικό βαθμό την κυρίαρχη θέση του κυβερνώντος κόμματος στον πολιτικό ανταγωνισμό. Το τρίπτυχο «κυβερνησιμότητα – σταθερότητα – υπευθυνότητα» προβάλλεται… Read More »
Το εκλογικό σύστημα αποτέλεσε για πολλά χρόνια τον πλέον ασταθή παράγοντα του εκλογικού ανταγωνισμού στην Ελλάδα, καθώς από το 1926 μέχρι και το 1990 σπάνιο ήταν δύο διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις να διεξαχθούν με τους ίδιους ακριβώς κανόνες για την κατανομή των εδρών. Η διαπίστωση αυτή εδράζεται αρχικά στην εμπειρία του Μεσοπολέμου όπου η εναλλάξ εφαρμογή… Read More »
Κατά γενική πλέον παραδοχή και ομολογία, και δη τόσο στο πλαίσιο της Νομικής Επιστήμης όσο και στο πεδίο του Πολιτικού Συστήματος στην Χώρα μας, το Σύνταγμα του 1975, ως θεσμικοπολιτική sedes materiae της Μεταπολίτευσης, είναι ο μακροβιότερος αλλά και ο πιο ολοκληρωμένος Θεμελιώδης Νόμος στην συνταγματική διαδρομή του Νεώτερου Ελληνικού Κράτους, από την σύστασή του… Read More »
Ελληνική πρωτοτυπία σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αποτελεί ο τρόπος με τον οποίο γίνεται χρήση της αναθεώρησης του Συντάγματος στην ελληνική πολιτική σκακιέρα. Η αναθεώρηση χρησιμοποιείται στη χώρα μας λιγότερο για την προσαρμογή του Συντάγματος σε πολιτικοοικονομικές, κοινωνικές και διεθνείς εξελίξεις που έχουν αντίκτυπο και στη Χώρα ή για την επίλυση αμφισβητούμενων σοβαρών συνταγματικών ζητημάτων, τα οποία… Read More »
Δύο ακριβώς έτη μετά την ανάληψη της κυβερνητικής δέσμευσης για την οργάνωση εξ αποστάσεως, επιστολικά, της άσκησης του δικαιώματος της ψήφου των εκτός Επικρατείας πολιτών στις γενικές βουλευτικές εκλογές, η εκδήλωση της σχετικής νομοθετικής πρωτοβουλίας ανακοινώθηκε από τον Πρωθυπουργό κατά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου την 26η Ιανουαρίου 2026 και το σχέδιο νόμου βρίσκεται ήδη… Read More »
Εισαγωγική επισήμανση[1] Οι κάτωθι αναπτύξεις απηχούν τη μείζονα περίσκεψή μου για μια προϊούσα αποκανονι-στικοποίηση του ενωσιακού δικαίου με όχημα την ευκαιριακή πρόσληψη της κανονιστικής του εμβέλειας. Ένα φαινόμενο, το οποίο ενδεχομένως σχετίζεται με μια ευρύτερη, δομική και βαθύτερη παθογένεια: την ιστορικά αμφιλεγόμενη, ενίοτε ωφελιμιστική και επιλεκτική στάση του ελληνικού πολιτικού συστήματος και τμημάτων της ελληνικής… Read More »
Πολλή συζήτηση γίνεται στη δημόσια σφαίρα για τον νόμο που επέτρεψε την αναγνώριση των ιδιωτικών Πανεπιστημίων και τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που επικύρωσαν τη συνταγματικότητά του. Η κριτική, συχνά περισσότερο οξεία από όσο δικαιολογεί η περίσταση, στοχεύει το Δικαστήριο, με την κατηγορία ότι αυτό υποκατέστησε τον αναθεωρητικό νομοθέτη, παρότι δεν ήταν, βέβαια,… Read More »
Το άρθρο 86 του Συντάγματος ορίζει ότι αρμόδιος εισαγγελέας για την προκαταρκτική διερεύνηση και δίωξη υπουργικών αδικημάτων Υπουργών είναι η Βουλή. Το άρθρο 86 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης θεμελιώνει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία, δυνάμει του Κανονισμού 2017/1939, είναι αρμόδια για την έρευνα, δίωξη και παραπομπή ενώπιον της δικαιοσύνης των δραστών… Read More »
Το άρθρο 86 του Συντάγματος και η κατοχύρωση της ποινικής ευθύνης των υπουργών, με την έννοια μιας εξαιρετικής ρύθμισης, ανατρέχει στις ρίζες του βρετανικού κοινοβουλευτισμού και τον θεσμό του impeachment. Στη σύγχρονη συνταγματική παράδοση λειτουργεί εγγυητικά για το υπουργικό αξίωμα, με γνώμονα την προστασία και αποτροπή της εκνομίκευσης της πολιτικής ζωής. Ιστορικά και δογματικά, συνεπώς,… Read More »
Η κατοχύρωση στη χώρα μας του θεσμού της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων στο ίδιο το Σύνταγμα, αποτελούσε, την εποχή του εμπνευστή του θεσμού Ελευθερίου Βενιζέλου, τη μόνη λύση για την προστασία του προσωπικού της Διοίκησης απέναντι στην εκτελεστική εξουσία. Απώτερος στόχος, όχι η θέσπιση ενός προνομίου υπέρ των υπαλλήλων, αλλά η δημιουργία, με την καθιέρωση… Read More »
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), που θεσπίστηκε με τον Κανονισμό 2017/1939, έχουσα νομική προσωπικότητα και ανεξαρτησία, είναι αρμόδια να διερευνά, να διώκει και να παραπέμπει ενώπιον της δικαιοσύνης υπόπτους για ποινικά κολάσιμες πράξεις, που θίγουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ (διαφθορά, απάτη και δη διασυνοριακή και στον τομέα του ΦΠΑ, νομιμοποίηση εσόδων).… Read More »