Διάγραμμα Εισαγωγικά: Το ευρωπαϊκό και εθνικό περίγραμμα της ελληνικής μεταπολιτευτικής δημοκρατίας Ι. Η καθιέρωση του θεσμού της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας Ι.1. Προτάσεις και προθέσεις, από τη μεριά του ελληνικού πολιτικού προσωπικού Ι.2. Η χαμηλή απήχηση του θεσμού της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας στην Ευρώπη ΙΙ. Η πολιτική συναίνεση ως θεσμός συσπείρωσης των πολιτών εντός της δημοκρατίας… Read More »

Η δεύτερη εκλογή του Τραμπ ως προέδρου των ΗΠΑ και τα όσα βιώνει ο κόσμος μετά από αυτήν αποτέλεσαν το αποκορύφωμα μιας μακρόχρονης παρακμιακής πορείας της Δύσης, που έχει δρομολογηθεί εδώ και πολλά χρόνια και ιδίως αφ’ότου απέτυχε πλήρως η προσπάθειά της να εντάξει την πρώην Σοβιετική Ένωση και άλλες περιφερειακές δυνάμεις σε μία νέα… Read More »

Η απόφαση του ΑΕΔ: λάμψεις και σκιές Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, ΕΑΠ   Η απόφαση του ΑΕΔ για τους «Σπαρτιάτες» έχει θετικά και αρνητικά στοιχεία. Τα θετικά αφορούν την ερμηνεία του άρθρου 29§1 Συντ., τα αρνητικά τον τρόπο εφαρμογής του Κώδικα του ΑΕΔ (ΚΑΕΔ) στη συγκεκριμένη περίπτωση. Στις όμοιες μεταξύ τους αποφάσεις 9/10 του… Read More »

Πρόλογος Κατά την σημερινή κορυφαία εκδήλωση αποτίουμε τον οφειλόμενο φόρο τιμής στον εμβληματικό Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη εδώ, στην Ύδρα, την γενέτειρά του αλλά και τον τόπο όπου έχει ταφεί και πορεύεται προς την αιωνιότητα που του αναλογεί. Ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, όπως πλέον έχει καταστεί κοινή ιστορική συνείδηση, προσέθεσε τις δικές του λαμπρές σελίδες στην… Read More »

Με τις δίδυμες, ιστορικής σημασίας, αποφάσεις 9-10/2025 του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου (ΑΕΔ) τρεις βουλευτές του κόμματος «Σπαρτιάτες» εκπίπτουν από τις έδρες τους και αυτές παραμένουν, προς το παρόν, κενές εν αναμονή τυχόν αναπληρωματικών εκλογών. Το Δικαστήριο είναι καταρχάς αξιέπαινο, διότι τόλμησε το αναγκαίο ερμηνευτικό βήμα και αποφάνθηκε επί της ουσίας, παρά τις αντίθετες νομικές φωνές… Read More »

Αποχαιρετιστήριος λόγος που δημοσιεύτηκε στον “Αρμενόπουλο” λίγους μήνες μετά τον θάνατό του, στις 2 Αυγούστου 2000.
Με την συμπλήρωση 25 χρόνων από τότε, ας θυμηθούμε την προσωπικότητα του ανθρώπου που ανέδειξε, όσο λίγοι, την επιστημονική αξία και την πολιτική σημασία του κλάδου του Συνταγματικού Δικαίου, τίμησε υποδειγματικά την ιδιότητα του πανεπιστημιακού δασκάλου, και υπηρέτησε, θεωρητικά και έμπρακτα, με συνέπεια το δημοκρατικό πολίτευμα.
Για την ιστορία και μόνο: την επόμενη χρονιά του θανάτου του ιδρύθηκε από τους μαθητές του ο επιστημονικός ‘Όμιλος Αριστόβουλος Μάνεσης’, που ήταν ιδέα του Δ. Τσάτσου και δέκα χρόνια μετά στήθηκε το site constitutionalism.gr.

Αποτιμώντας το έργο και την «ηρωϊκή και μαρτυρική μοίρα» του Αλέξανδρου Σβώλου ο Αριστόβουλος Μάνεσης έδειξε με οξύ και γλαφυρό τρόπο την δημοκρατική αποστολή των συνταγματολόγων και τις δεσμεύσεις που αυτή επιβάλλει : “Πραγματικά, εἶναι ἠθικὰ ἀπαράδεκτο γιὰ ἕνα ἐπιστήμονα καὶ ἰδίως γιὰ ἕνα συνταγματολόγο νὰ μὴ λέῃ ὑπεύθυνα τὴ γνώμη του, τὴν ἐπιστημονικὴ γνώμη… Read More »

Πρόλογος Αποτελεί γεγονός ιστορικώς αναμφισβήτητο, και μάλιστα με αδιάσειστα τεκμήρια, ότι ο Ελευθέριος Βενιζέλος συνέβαλε, μεταξύ άλλων, καθοριστικώς και στην εμπέδωση του Κράτους Δικαίου στην Ελληνική Έννομη Τάξη ιδίως μέσω των θεσμών τους οποίους θέσπισε το Σύνταγμα του 1911, θέτοντας ταυτοχρόνως τις εν γένει βάσεις της σύγχρονης Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας μας. Η ίδια η ιστορική πραγματικότητα… Read More »

Στο κείμενο αυτό με τον όρο «ηλεκτρονική ψήφος» αναφερόμαστε μόνο στην ηλεκτρονική ψήφο από απόσταση, από το σπίτι ή από άλλο ιδιωτικό χώρο, μέσω του Internet, με χρήση προσωπικού υπολογιστή,  tablet ή smartphone (εν γένει «home vote»), διότι ειδικά αυτή η μορφή ηλεκτρονικής ψήφου παρουσιάζει προβλήματα συνταγματικότητας σε σχέση με τις αρχές της ελευθερίας και… Read More »

Παρότι η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση από την Ελλάδα παραρτημάτων ξένων Πανεπιστημίων αναμένεται ακόμη, η σχετική ανακοίνωση του διατακτικού της και, με τρόπο λιτό και σιβυλλικό του σκεπτικού της, ξεσήκωσε θύελλα κριτικής, που εκκινεί από ήπιες και επιστημονικές αντιρρήσεις μέχρι την καταστροφολογική αποδόμηση και απονομιμοποίηση του ΣτΕ συνολικά… Read More »

1. Η απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας: Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου Επικρατείας Μιχάλης Πικραμένος έδωσε στη δημοσιότητα το σκεπτικό της απόφασης της Ολομέλειας του ΣτΕ, που έκρινε κατά πλειοψηφία ότι είναι σύμφωνες με το Σύνταγμα (και συγκεκριμένα με το άρθρο 16 Συντ.) οι ρυθμίσεις του ν. 5094/2024 για την εγκατάσταση στην Ελλάδα νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου… Read More »

Πρόλογος  Εκ προοιμίου επισημαίνεται ότι διαθέτοντας τα αναγκαία κανονιστικά εφόδια από το θεσμικό οπλοστάσιο του «Νόμου της Επιδαύρου», του 1823, ως προς τις βάσεις της Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας με έντονα φιλελεύθερο προσανατολισμό, το μετέπειτα «Πολιτικόν Σύνταγμα της Ελλάδος» του 1827 δικαίως θεωρήθηκε –και εξακολουθεί να θεωρείται– ένα από τα πιο ολοκληρωμένα, κανονιστικώς και πολιτικώς, συνταγματικά… Read More »

Πενήντα χρόνια μετά, η αποτίμηση του ισχύοντος Συντάγματος δεν μπορεί παρά να είναι κατ’αρχήν θετική. Πρώτον, διότι μας επανασυνέδεσε με την ευρωπαϊκή συνταγματική παράδοση, μετά το θλιβερό διάλειμμα της μεταξικής δικτατορίας, της κατοχής, της μετεμφυλιακής «καχεκτικής δημοκρατίας» και της δικτατορίας. Δεύτερον, διότι εγκαινίασε την δεύτερη μεγάλη περίοδο κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στην χώρα μας (η πρώτη, την… Read More »

Μέσα σε λίγες μέρες, δυο αποφάσεις ανώτατων δικαστηρίων επέφεραν σοβαρά πλήγματα στο Σύνταγμα και την δημοκρατία. Κατά μια περίεργη σύμπτωση, το Εκλογοδικείο και το ΣτΕ αποφάνθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα για δυο διαφορετικές υποθέσεις, που καθεμιά τους, όμως, συνδέεται με τον δημοκρατικό χαρακτήρα του πολιτεύματος. Και στις δυο περιπτώσεις, η δικαστική κρίση δημιούργησε ισχυρές εντάσεις με συνταγματικούς… Read More »