Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

Ο έλεγχος των οικονομικών επιλογών από τον δικαστή: Προβολές του New Deal

Γιώργος Γεραπετρίτης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η μεγάλη συνταγματική στιγμή της σύγκρουσης πολιτικής και δικαστικής εξουσίας στις ΗΠΑ με αφορμή το New Deal, που εφαρμόστηκε για την ανόρθωση της οικονομίας και τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής μετά το κραχ του 1929, εισφέρει κρίσιμα συμπεράσματα για την ισορροπία των θεσμών στην παρούσα συγκυρία, ιδίως σε σχέση με το όργανο που τελικά αξιολογεί τη συνδρομή δημοσίου συμφέροντος και τον τρόπο ανάγνωσης του συντάγματος. Ειδικώς ως προς το ζήτημα της ερμηνείας του οικονομικού συντάγματος, που ανάγεται στη συνολική κοσμοθεωρία κάθε συνταγματικής τάξης, η πρόταση που αναδεικνύεται είναι ότι η συμβολή του δικαστή καθίσταται ζωτικής σημασίας, θα πρέπει όμως να λαμβάνεται υπ’ όψιν ότι ο καταστατικός χάρτης δεν αποτελεί συνθήκη ευτυχίας αλλά κώδικα συνύπαρξης. Στο Δικαστήριο του New Deal, η λύση που δόθηκε υπό το βάρος της δημοκρατικής νομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας προβάλλει σήμερα επιτακτικά το αίτημα για μια διαυγή και ειλικρινή προσέγγιση σε σχέση με τον ρόλο του δικαστή και τις δικανικές άμυνες για τη λειτουργία των θεσμών, κατεξοχήν τις (τυπικού χαρακτήρα) συνταγματικές εγγυήσεις ανεξαρτησίας του δικαστή και την (ουσιαστικού χαρακτήρα) υποχρέωση συλλογικής και ατομικής αιτιολόγησης των δικαστικών αποφάσεων.

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων σχετικά με τη συνταγματικότητα ορισμένων ρυθμίσεων του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Επίκουρος Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου ΕΑΠ

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων σχετικά με τη συνταγματικότητα ορισμένων ρυθμίσεων του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ 1. Εισαγωγή Ο συνταγματικός νομοθέτης του 1975, με νωπή την εμπειρία των αυταρχικών επεμβάσεων στο Πανεπιστήμιο κατά τη διάρκεια της επταετίας, απέδωσε ιδιαίτερη σημασία και βαρύτητα στο ζήτημα της ανώτατης εκπαίδευσης και της δημοκρατικής οργάνωσής της. Κατοχύρωσε… Read More »

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Tα προβλήματα συνταγματικότητας του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ

Γεώργιος Γεραπετρίτης και Σπυρίδων Βλαχόπουλος, Επίκουροι Καθηγητές του Τμήματος Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Γνωμοδότηση προς τη Σύνοδο των Πρυτάνεων: Tα προβλήματα συνταγματικότητας του προσχεδίου νόμου για τα ΑΕΙ Με την από 6.7.2011 επιστολή του και εξ ονόματοςτου Προεδρείου της Συνόδου των Πρυτάνεων, ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Καθηγητής Θεόδωρος Παπαθεοδώρου, ζήτησε τη γνώμη μας για τις διατάξεις του πρόσφατου προσχεδίου νόμου για την ανώτατη εκπαίδευση. Λόγω του επείγοντος… Read More »

Εξουσία, κοινωνικό κράτος και εκπαίδευση στο έργο του Κωνσταντίνου Τσουκαλά

Ξενοφών Κοντιάδης, Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου, Κοσμήτορας Σχολής Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Δημόσιος έπαινος του Κωνσταντίνου Τσουκαλά κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου.

Η γαλλική επιρροή στο έργο του Σβώλου: η περίπτωση του Λεόν Ντυγκύ

Δημήτρης Τσαραπατσάνης, Δικηγόρος, Δ.Ν., Ειδικός επιστήμονας στο Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Η εξέταση της δανειακής σύμβασης με νομικά και όχι πολιτικά κριτήρια συνηγορεί υπέρ του ότι δεν υπάρχει πλήρης «παράδοση κυριαρχίας» της Ελλάδας στους δανειστές της και πάντως όχι δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης επί παντός στοιχείου της δημόσιας περιουσίας του Δημοσίου, όπως έχουν ισχυρισθεί ορισμένοι συνάδελφοι.

Όταν συνταγματολόγοι πλέουν σε διεθνή ύδατα

Παναγιώτης Γκλαβίνης, Αν. Καθηγητής Διεθνούς Οικονομικού Δικαίου Νομικής Σχολής Α.Π.Θ.

Στο άρθρο του ο αν. καθηγητής Π. Γκλαβίνης υπεραμύνεται της άποψης, αντικρούοντας σχετικές θέσεις των καθηγητών Γ. Κασιμάτη και Γ. Κατρούγκαλου –που έχουν αναρτηθεί στον ιστότοπό μας– ότι η ρήτρα του άρθρου 14 παρ. 5 της δανειακής σύμβασης δεν περιέχει ούτε συνεπάγεται παραίτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελληνικής Δημοκρατίας ούτε επιφέρει αθέμιτο περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας της. Υπενθυμίζει ότι εφαρμοστέο δίκαιο στην αναγκαστική εκτέλεση κατά του Δημοσίου είναι το δίκαιο της χώρας εκτέλεσης, δηλαδή εν προκειμένω της Ελλάδας.

Περί δανειστικής κυριαρχίας και πραγματικού διαλόγου

Κώστας Μποτόπουλος, Δρ.Ν., Συνταγματολόγος, Διδάσκων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η εξέταση της δανειακής σύμβασης με νομικά και όχι πολιτικά κριτήρια συνηγορεί υπέρ του ότι δεν υπάρχει πλήρης «παράδοση κυριαρχίας» της Ελλάδας στους δανειστές της και πάντως όχι δυνατότητα αναγκαστικής εκτέλεσης επί παντός στοιχείου της δημόσιας περιουσίας του Δημοσίου, όπως έχουν ισχυρισθεί ορισμένοι συνάδελφοι.

Το Πρόσωπο και ο Nόμος. H απαγόρευση της απόκρυψης του προσώπου στον δημόσιο χώρο

Γιώργος Καραβοκύρης, Δικηγόρος, Δ.Ν., Ειδικός Επιστήμονας στο Τμήμα Νομικής Δ.Π.Θ.

Η πρόσφατη απόφαση του Conseil Constitutionnel για την απαγόρευση της απόκρυψης του προσώπου στον δημόσιο χώρο υπονοεί μια σύμφωνη με το νόμο αντίληψη του προσώπου και υπηρετεί μια νέα εκδοχή της δημόσιας τάξης. Παράλληλα, παραπέμπει στις βασικές αρχές του γαλλικού νομοκεντρισμού.

In dubio pro libertate

Φίλιππος Κ. Σπυρόπουλος, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

Η αρχή in dubio pro libertate εντάσσεται στην ερμηνεία των ατομικών δικαιωμάτων (όχι όμως και των πολιτικών ή κοινωνικών δικαιωμάτων) και στη σχέση των κατοχυρουσών αυτά συνταγματικών διατάξεων με τις υποδεέστερου τυπικού κύρους διατάξεις των νόμων που τα περιορίζουν. Σημαίνει δε ότι εν αμφιβολία περί τη συνταγματικότητα του νόμου που περιορίζει ατομικό δικαίωμα ο νόμος πρέπει να κρίνεται αντισυνταγματικός.

Τυπική παρανομία και αποκαθιστάμενη ζημία στην κρατική ευθύνη

Ιάκωβος Γ. Μαθιουδάκης, Λέκτορας Τμήματος Νομικής Α.Π.Θ.

Αντικείμενο της μελέτης αποτελεί η κρατική ευθύνη από τυπικά παράνομες πράξεις ή παραλείψεις της διοίκησης, ιδίως μετά την ακύρωσή τους από την δικαιοσύνη. Ερευνώνται διαδοχικά, σε ένα πρώτο μέρος: Η έννοια της τυπικής παρανομίας της διοίκησης, η έκταση, αφενός, του ακυρωτικού δεδικασμένου επί ακύρωσης τυπικά παράνομης πράξης της διοίκησης και, αφετέρου, της ανάκλησης της τυπικά παράνομης διοικητικής πράξης από την διοίκηση. Η εξέταση του ίδιου θέματος προσεγγίζεται, στο δεύτερο μέρος, κατ’ αρχήν με γνώμονα την έκδοση από την διοίκηση θετικής ή αρνητικής πράξης και, στη συνέχεια, με βάση την φύση της ασκούμενης διοικητικής αρμοδιότητας ως δέσμιας ή διακριτικής.

O δικαστής ως κριτής σταθμίσεων, αξιών και επιλογών του νομοθέτη κατά την πρόκριση των προς θέσπιση ρυθμίσεων

Μιχαήλ Βροντάκης, Αντιπρόεδρος επί τιμή του Συμβουλίου της Επικρατείας

Ομιλία του Αντιπροέδρου επί τιμή του Συμβουλίου Επικρατείας κ. Μιχαήλ Βροντάκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο Διδάκτορα Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στις 28 Φεβρουαρίου 2011.

Εγκώμιο του δικαστή Μιχαήλ Βροντάκη

Αντώνης Μανιτάκης, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου

Εγκώμιο του δικαστή Μιχαήλ Βροντάκη, που εκφωνήθηκε από τον καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Αντώνη Μανιτάκη στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στις 28 Φεβρουαρίου 2011, στην τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο Διδάκτορα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών.

Απελευθέρωση επαγγελμάτων στο χώρο του Τύπου (γνωμοδότηση)

Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Καθηγητής Νομικής Α.Π.Θ. - Ακρίτας Καϊδατζής, Λέκτορας Νομικής Α.Π.Θ.

Η διατήρηση των προβλεπόμενων στη νομοθεσία περιορισμών αναφορικά με την άσκηση του επαγγέλματος του εφημεριδοπώλη επιβάλλεται από συνταγματικής περιωπής επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, ενόψει της θέσης του εν λόγω επαγγελματικού κλάδου στο σύστημα διακίνησης του τύπου και της συμβολής του στην εξυπηρέτηση του συνταγματικού σκοπού της ελεύθερης κυκλοφορίας των εντύπων.

Η Ελλάδα, το λίκνο της δημοκρατίας, κλονίζει τον πλανήτη

Μark Mazower

Σκεφτόμαστε συνήθως την Ελλάδα ως την πατρίδα του Πλάτωνα και του Περικλή, με την πραγματική της σημασία να βρίσκεται βαθιά στην αρχαιότητα. Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που για να κατανοήσεις το μέλλον της Ευρώπης χρειάζεται να στραφείς μακριά από τις μεγάλες δυνάμεις στο κέντρο της ηπείρου και να κοιτάξεις προσεκτικά όσα συμβαίνουν στην Αθήνα.

Δανειακή σύμβαση και εθνική κυριαρχία

Γιώργος Κατρούγκαλος

Σε πρακτικό επίπεδο η σύμβαση αποσκοπεί στο να θωρακίσει τους δανειστές μας απέναντι στο μοναδικό νομικό όπλο που έχει απομείνει στη χώρα: μέχρι την υπογραφή της το δημόσιο χρέος διεπόταν κατά 90% από το ελληνικό δίκαιο.