Με αφορμή τα βιομετρικά δεδομένα που ενσωματώνονται σε ψηφιακή μορφή στα διαβατήρια νέου τύπου, ο Π. Μαντζούφας εξετάζει τη βιομετρία ως μια μορφή της σύγχρονης βιοπολιτικής και επισημαίνει τους σημαντικούς κινδύνους που συνεπάγεται τόσο για την ιδιωτική ζωή όσο και για την λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Ο καθηγητής Γιώργος Κασιμάτης σκιαγραφεί τη συνταγματική μεταβολή του 1974-1975, αναδεικνύοντας τα βασικά στοιχεία που τη συγκρότησαν και τη σημασία τους για τη διάπλαση της ιστορικής πραγματικότητας που ακολούθησε. Συστατικά στοιχεία της συνταγματικής μεταβολής του 1974 είναι το ιστορικό γεγονός της ειρηνικής και πραγματικής μετάβασης από τη δικτατορία στη δημοκρατία και οι συνταγματικές βάσεις της τελευταίας που θέσπισε ο συντακτικός νομοθέτης του 1975.

Στην μελέτη του αυτή ο πρώην Υπουργός και καθηγητής Προκόπης Παυλόπουλος υποστηρίζει ότι το ‘Μνημόνιο’ δηλαδή το δύο «διεθνή» κείμενα που επισυνάπτονται ως «συνημμένα παραρτήματα» στο νόμο 3845/2010, ουδέναν κανόνα δικαίου, δεσμευτικό σ’ ό,τι αφορά την ελληνική έννομη τάξη –πέραν των γενικών κατευθύνσεων– περιέχουν. Τα μνημόνια δεν αποτελούν διεθνείς συμβάσεις και άρα δεν συντρέχει λόγος εφαρμογής του άρθρου 28, ουδεμιάς από τις παραγράφους του. Ο νόμος 3845/2010, ως «νόμος πλαίσιο», θα μπορούσε, πάντως, να ενταχθεί και λόγω του ρυθμιστικού του περιεχομένου του στις διατάξεις του άρθρου 78 παρ. 5 του Σ. Αρκετές από τις ρυθμίσεις του νόμου εγείρουν ωστόσο ζητήματα αντισυνταγματικότητας είτε διότι θίγουν τον πυρήνα «κοινωνικών κεκτημένων» είτε διότι θίγουν τη συλλογική αυτονομία όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 22 παρ. 2 και 3 είτε διότι αντιστρατεύονται κανόνες του κοινοτικού και διεθνούς δικαίου ή και της ΕΣΔΑ.

Ο καθηγητής Γιώργος Κασιμάτης εξετάζει κριτικά το πλέγμα των διατάξεων που συνιστούν τη Συμφωνία Δανεισμού της Ελλάδας με τα κράτη μέλη της Ευρωζώνης, διαπιστώνει κατάφωρες παραβιάσεις του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου και του ελληνικού Συντάγματος και διατυπώνει τον έντονο προβληματισμό, από την έποψη τόσο της εθνικής κυριαρχίας όσο και των αρχών του ευρωπαϊκού δικαιικού πολιτισμού και του πνεύματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Ο καθηγητής Κώστας Χρυσόγονος παρουσιάζει κριτικά το ‘μηχανισμό στήριξης’ της ελληνικής οικονομίας, τον οποίο χαρακτηρίζει ως «defacto εκχώρηση της εξωτερικής οικονομικής κυριαρχίας», και εξετάζει τις συνέπειές του για την ίδια την κρατική υπόσταση της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Εξετάζοντας τη χρήση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως νομιμοποιητικού επιχειρήματος για τη δικαιολόγηση ανθρωπιστικών επεμβάσεων στο εσωτερικό κρατών, ο Π. Μαντζούφας επιδιώκει να αναδείξει τη λειτουργία που επιτελούν τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ένα διεθνές περιβάλλον έντονων ανακατατάξεων.

Με αφορμή τη διαπίστωση ότι η Ελλάδα έχει, για μια ακόμη φορά, διαμορφωθεί σε χώρα υποδοχής μεταναστών, ο Π. Μαντζούφας θίγει τέσσερα ζητήματα που αφορούν στο μεταναστευτικό: τα παγκόσμια χαρακτηριστικά και οι ελληνικές ιδιαιτερότητες της μετανάστευσης, το νομικό καθεστώς των μεταναστών, η διαμόρφωση της εθνικής μας ταυτότητας και η απονομή ιθαγένειας στους μετανάστες δεύτερης γενιάς. Η μελέτη καταλήγει με ορισμένες σκέψεις για την κοινωνική ενσωμάτωση των μεταναστών.

Μετά από έρευνα των πρακτικών της δίκης στο αρχείο του Συμβουλίου της Επικρατείας, ο Π. Μαντζούφας παρουσιάζει την υπόθεση της πειθαρχικής δίωξης του Ι. Κακριδή που έμεινε γνωστή ως «η δίκη των τόνων» και την απόφαση ΣτΕ 355/1943 που εκδόθηκε επ’ αυτής. Στην υπόθεση αυτή αποτυπώνεται, με αφορμή τη διαμάχη για το γλωσσικό, η αντιπαράθεση μεταξύ της εκσυγχρονιστικής βενιζελικής και της φιλομοναρχικής συντηρητικής παράταξης.

Ο Π. Μαντζούφας επιχειρεί μια αναλυτική παρουσίαση της πολιτικής και της ποινικής ευθύνης των μελών της κυβέρνησης, προκειμένου να αναδείξει την αμοιβαία αλληλεξάρτηση και την κοινή ιστορική τους καταγωγή. Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει είναι ότι η ποινική ευθύνη συνιστά οριακό θεσμό και ότι ενδεχόμενες συνταγματικές ή νομοθετικές αλλαγές δεν είναι απαραίτητο ότι θα επιφέρουν αυτομάτως αποκατάσταση του διαταραγμένου κλίματος εμπιστοσύνης μεταξύ πολιτών και πολιτικού συστήματος.

Εκκινώντας από τη θέση ότι οι γενικές αρχές που διέπουν την ελευθερία της έκφρασης, όπως και οι προστατευτικές για τον τύπο συνταγματικές διατάξεις καλύπτουν και το διαδίκτυο, ο Π. Μαντζούφας εξετάζει τη δυνατότητα αναλογικής εφαρμογής του νομοθετικού πλαισίου για τον τύπο και τη ραδιοτηλεόραση στο διαδίκτυο και ιδίως στα ιστολόγια.

Εκτός από το θέμα της αντίθεσης εθνικής διάταξης προς την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας ως γενική αρχή του κοινοτικού Δικαίου, με την απόφαση τίθενται ακόμη το ζήτημα της εφαρμογής της αρχής της εμπιστοσύνης των πολιτών στην τήρηση των νόμων, το ζήτημα της σύμφωνης με το κοινοτικό δίκαιο ερμηνείας των εθνικών διατάξεων και επίσης, έμμεσα, το κρίσιμο θέμα της εξουσίας του εθνικού δικαστή όταν ενεργεί ως κοινοτικός δικαστής.

Η μελέτη, που ακολουθεί, επιχειρεί να συμβάλει στον προβληματισμό σχετικά με τη νομική δυνατότητα των διοικητικών οργάνων να ελέγχουν τη συνταγματικότητα των νόμων κατασταλτικά, να προβαίνουν επομένως και αυτά πέραν των δικαστηρίων σε έλεγχο συνταγματικότητας και πιθανόν να μην εφαρμόζουν διάταξη νόμου την οποία κρινουν ως αντίθετη προς το Σύνταγμα.