Ο Γ. Παπαδημητρίου, με μια πρόδρομη μελέτη του στο περιοδικό Το Σύνταγμα (1979), έδειξε ότι η αναγωγή στο Σύνταγμα, ιδίως σε ζητήματα για τα οποία η διοίκηση διαθέτει εκτεταμένη διακριτική ευχέρεια όπως αυτό της αποβολής της ιθαγένειας, συμβάλλει στην ενδυνάμωση του κράτους δικαίου και στην ομαλή συνάρθρωσή του με την δημοκρατική αρχή. Η σημερινή σημασία της θεώρησής του αναδεικνύεται, αν κανείς αναζητήσει το περιεχόμενο του Συντάγματος, ενόψει της διεκδίκησης της ιθαγένειας είτε από άτομα που την έχουν απολέσει είτε από μετανάστες που έχουν αναπτύξει δεσμούς με την χώρα. Ο δικαστής ως «φύλακας» του Συντάγματος οφείλει να εξασφαλίσει την πραγμάτωση των σχετικών επιταγών του, που επιβάλλουν η ιθαγένεια να μην αντιμετωπίζεται μόνον με όρους κυριαρχίας, έστω λαϊκής κυριαρχίας, αλλά και ως βάση για την απόλαυση των ευχερειών που το δικαίωμα στην προσωπικότητα αναγνωρίζει σε καθένα μέλος το κοινωνικού συνόλου. Θεμέλιο και όριο του έργου δικαστή αποτελούν οι μέθοδοι και οι τεχνικές του ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων και των κρατικών πράξεων. Η παραμέλησή τους καθιστά την δικαστική εξουσία «κυρία» του καταστατικού χάρτη και την αποστερεί από την νομιμοποίησή της.

Στη μελέτη του αυτή ο καθηγητής Μανιτάκης προβαίνει με αφορμή μια εκ νέου ανάγνωση του βιβλίου του Τσουκαλά, τα «Είδωλα Πολιτισμού», σε αξιολόγηση της σημαντικής θεωρητικής συμβολής του συγγραφέα στην ανάλυση του φιλελεύθερου κράτους δικαίου και του κοινωνικού κράτους. Διαπιστώνει την επικέντρωση του έργου του αλλά και των έργων των μαρξιστών αναλυτών γενικότερα, με προεξάρχον παράδειγμα τον Πουλαντζά, στη μελέτη κυρίως του κράτους και στην παραμέληση ή υποτίμηση της σημασίας και αξίας της Δημοκρατίας. Καταλήγει τονίζοντας την ανάγκη λογικής και θεσμικής διάκρισης της Δημοκρατίας από το Κράτος ενόψει της παγκοσμιοποίησης.

Στη μελέτη αυτή, που αποτελεί προδημοσίευση από τον δεύτερο τόμο του Συνταγματικού Δικαίου (εκδόσεις Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη), ο καθηγητής Αντώνης Μανιτάκης αναλύει την ιστορική σημασία, καθώς και τη σύγχρονη, επίκαιρη, αξία της αρχής της διάκρισης των εξουσιών ως οργανωτικής βάσης του κράτους –και όχι του πολιτεύματος– διακρίνοντάς την από την κανονιστική πρόσληψη της αρχής, ως θεμελιώδους συνταγματικής αρχής της έννομης τάξης

Το τέλος του δικομματισμού και των αυτοδύναμων μονοκομματικών κυβερνήσεων έχει αναγγελθεί πολλές φορές, αυτή τη φορά όμως, δηλαδή στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, όποτε κι αν γίνουν αυτές, φαίνεται ότι η πρόβλεψη θα επαληθευθεί.

Ο καθηγητής Πέτρος Παραράς επισημαίνει ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου, όπως τα αντιλαμβάνεται η δυτική σκέψη, διακρίνονται για τον οικουμενικό τους χαρακτήρα, εφόσον ‘απευθύνονται’ σε όλους τους ανθρώπους, χωρίς διακρίσεις. Ωστόσο, τελικά, τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν μπορούν να ισχύσουν για όλους, δηλαδή παγκοσμίως, διότι, πρώτον, επιβάλλουν να σεβόμαστε την ‘διαφορετικότητα’ του άλλου και, δεύτερον, απηχούν δυτική πολιτική φιλοσοφία και δυτικό (προεχόντως ευρωπαϊκό) πνευματικό πολιτισμό. Αφού εξετάσει ως παράδειγμα τον ‘Νόμο του Ισλάμ’, ο καθηγητής Παραράς καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, ο ‘οικουμενισμός’ (universalisme) των δικαιωμάτων του ανθρώπου μετατρέπεται, τελικά, σε ‘σχετικισμό’ (relativisme).

Η Νέδα Κανελλοπούλου πραγματεύεται το ερώτημα αν και πώς το Σύνταγμα μπορεί να αναπτύξει την εγγυητική του λειτουργία στις νέες εξουσιαστικές δομές που γεννά η ψηφιακότητα της πληροφορίας και η παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Τρία πεδία εμφανίζονται κρίσιμα. Το ένα πεδίο είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η ανάδειξη ενός Ευρωπαϊκού Συντάγματος ως πολυκεντρικό και δυναμικό σύστημα. Το άλλο πεδίο είναι οι νέοι τρόποι διοίκησης που συνδέονται με την εισδοχή των αρχών του public management και του new public management. Το τρίτο πεδίο είναι η πολυδιάσπαση της πολιτικής εξουσίας και, παράλληλα της πολιτικής κοινωνίας, με συνέπεια τη διάσπαση του γενικού ή γενικεύσιμου συμφέροντος σε μια πληθώρα κοινωνικών ή ιδιωτικών συμφερόντων.