Εισαγωγική επισήμανση[1] Οι κάτωθι αναπτύξεις απηχούν τη μείζονα περίσκεψή μου για μια προϊούσα αποκανονι-στικοποίηση του ενωσιακού δικαίου με όχημα την ευκαιριακή πρόσληψη της κανονιστικής του εμβέλειας. Ένα φαινόμενο, το οποίο ενδεχομένως σχετίζεται με μια ευρύτερη, δομική και βαθύτερη παθογένεια: την ιστορικά αμφιλεγόμενη, ενίοτε ωφελιμιστική και επιλεκτική στάση του ελληνικού πολιτικού συστήματος και τμημάτων της ελληνικής… Read More »

Πολλή συζήτηση γίνεται στη δημόσια σφαίρα για τον νόμο που επέτρεψε την αναγνώριση των ιδιωτικών Πανεπιστημίων και τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που επικύρωσαν τη συνταγματικότητά του. Η κριτική, συχνά περισσότερο οξεία από όσο δικαιολογεί η περίσταση, στοχεύει το Δικαστήριο, με την κατηγορία ότι αυτό υποκατέστησε τον αναθεωρητικό νομοθέτη, παρότι δεν ήταν, βέβαια,… Read More »

Η απόφαση 1918/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) αποτελεί μια «μεγάλη απόφαση», η οποία επιχειρεί να «συμφιλιώσει» τη νέα ρύθμιση περί ιδιωτικών πανεπιστημίων με το άρθρο 16 του Συντάγματος (Σ). Το Δικαστήριο διακηρύσσει ότι οι συνταγματικές πρέπει να «ερμηνεύονται –σύμφωνα και με την ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 28 Σ, αλλά και επί τη βάσει των… Read More »

Ι. Πρώτα κάποιες βασικές θεωρητικές παραδοχές: Ακόμη και αν είναι σαφές το γράμμα μιας διάταξης, η ερμηνεία της δεν περιορίζεται σε αυτό αλλά καταλαμβάνει και άλλα κριτήρια ή αξιολογήσεις που άπτονται της διάταξης και του ευρύτερου συστήματος κανόνων στο οποίο αυτή εντάσσεται. Από την άλλη, το σαφές γράμμα μιας διάταξης δεν μπορεί να είναι ερμηνευτικά… Read More »

Το τελευταίο χρονικό διάστημα παρατηρείται μια τάση υποβάθμισης της γραμματικής ερμηνείας, στο όνομα κυρίως μιας «δυναμικής» προσέγγισης του συνταγματικού κειμένου. Πολλές μάλιστα φορές δημιουργείται η εντύπωση ότι η γραμματική ερμηνεία αντιμετωπίζεται ως τυπολατρία ή σχολαστικισμός. Η γραμματική ερμηνεία δεν αποτελεί βέβαια τη μόνη ερμηνευτική προσέγγιση ενός κανόνα δικαίου. Ωστόσο, η γραμματική διατύπωση της κάθε διάταξης… Read More »

Προεισαγωγικά. Το ζήτημα της  «εγκατάστασης»   πανεπιστημιακών Σχολών στη χώρα μας από κράτη-μέλη της ΕΕ και τρίτων χωρών, που έχουν υπογράψει τη συμφωνία GATS, (Γενική Συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της Συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου) έφθασε στα δικαστήρια,  εκδικάστηκε πρόσφατα στο Συμβούλιο της Επικρατείας και … Read More »

Το τελευταίο διάστημα υπήρξαν ορισμένες νομικοπολιτικές εξελίξεις, οι οποίες ξανάφεραν στο προσκήνιο μία υπόθεση που όχι μόνον αποτέλεσε  κόλαφο για την ελληνική Δικαιοσύνη αλλά και τραυμάτισε  ανεπανόρθωτα, ακόμη μία φορά, την αξιοπιστία των θεσμών και την δημόσια εικόνα της χώρας. Πρόκειται για την υπόθεση των ιδιωτικών –και κερδοσκοπικών παρά τα περί του αντιθέτου θρυλούμενα– «Πανεπιστημίων».… Read More »

Παρότι η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την πλήρη ακαδημαϊκή αναγνώριση από την Ελλάδα παραρτημάτων ξένων Πανεπιστημίων αναμένεται ακόμη, η σχετική ανακοίνωση του διατακτικού της και, με τρόπο λιτό και σιβυλλικό του σκεπτικού της, ξεσήκωσε θύελλα κριτικής, που εκκινεί από ήπιες και επιστημονικές αντιρρήσεις μέχρι την καταστροφολογική αποδόμηση και απονομιμοποίηση του ΣτΕ συνολικά… Read More »

Περιεχόμενα Ι. Αντί εισαγωγής: ο σεβασμός του θεμελιώδους νόμου και τα όρια της ερμηνείας του ΙΙ. Η σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία του Συντάγματος ΙΙΙ. Ο ν. 5094/2024 και η, κατά την αιτιολογική του έκθεση, δυναμική και σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο, ερμηνεία του άρθρου 16 του Συντάγματος ΙV. Η, κατά το άρθρο 16… Read More »

Σε πρόσφατο άρθρο του ο καθηγητής Βασίλης Σκουρής προσάπτει όψιμο και επιλεκτικό συνταγματικό πατριωτισμό σε όσους θεωρούν ότι ο νόμος 5094/2024, κατά το μέρος που επιτρέπει την εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων μέσω της ίδρυσης ‘νομικών προσώπων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης’ (ν.π.π.ε), αντίκειται στο άρθρο 16 του Συντάγματος[1]. Με το παρόν σημείωμα δεν σκοπεύω βεβαίως να… Read More »

Ι. Το πρόβλημα [1] Στη συζήτηση για την (αντι)συνταγματικότητα του νόμου 5094/2024 κατά το μέρος που ρυθμίζει την εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων μέσω μη κρατικών «Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης» εξακολουθούν να πυκνώνουν οι φωνές όσων υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία στον τομέα αυτό προϋποθέτει την αναθεώρηση του αυστηρά διατυπωμένου άρθρου 16 του Συντάγματος… Read More »

Ι.1. Αποτελεί στη δημόσια συζήτηση «σημείον αντιλεγόμενον» το κατά πόσον είναι συμβατή με το Σύνταγμα η σύσταση και λειτουργία Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων από Κοινωφελή Ιδρύματα. Η εν προκειμένω υποστηριζόμενη θέση είναι ότι το Σύνταγμα δεν την αποκλείει a priori, αλλά την εξαρτά εν πρώτοις εκ του κατά πόσον αυτή θα καταστεί νομοθετικώς επιτρεπτή, και περαιτέρω,… Read More »

Δύο βασικές επιστημονικές απόψεις διατυπώθηκαν σχετικά με το αν και κατά πόσο επιτρέπεται η αναγνώριση ων «ακαδημαϊκών» τίτλων των πτυχίων «ιδιωτικών Πανεπιστημίων», καθώς ως επαγγελματικό προσόν οι τίτλοι αυτοί αναγνωρίζονται ήδη, βάσει της ελευθερίας κυκλοφορίας και εγκατάστασης του εργαζομένων εντός της ΕΕ. Σύμφωνα με την πρώτη άποψη, που τεκμηριώθηκε από τους εγνωσμένου και αναμφισβήτητου κύρους… Read More »

 Να λοιπόν που φτάσαμε σε αυτό το σημείο: να πρέπει να υπερασπιστούμε το Σύνταγμα μας, αφού, με την πρόσφατη ψήφιση του νόμου για τα «ιδιωτικά πανεπιστήμια», παραβιάστηκε μπροστά στα μάτια όλων το άρθρο 16. Και τούτο παρά τις έγκαιρες προειδοποιήσεις περί αντισυνταγματικότητας του σχετικού νομοσχεδίου εκ μέρους πολλών, αν όχι της πλειοψηφίας των συνταγματολόγων της… Read More »