H παρούσα πολιτική και κοινωνική κρίση θέτει στο προσκήνιο με ιδιαίτερη ένταση το ζήτημα του εκσυγχρονισμού των θεσμών, της καλύτερης λειτουργίας του πολιτεύματος και της δημόσιας διοίκησης. Πέντε χρόνια μετά την αναθεώρηση του 2008 η δυνατότητα μιας νέας αναθεώρησης του συνταγματικού κειμένου παρέχει το έδαφος για μια συζήτηση επί του συνόλου της συνταγματικής ύλης. Το… Read More: Η πρόκληση της αναθεώρησης του Συντάγματος »
Η διατριβή εστιάζει στην θεμελιώδη, για τη νεωτερική αλλά και τη σύγχρονη φιλοσοφική-νομική σκέψη, έννοια της αυτονομίας, από τη σκοπιά της σύνθετης σχέσης ανάμεσα στη βούληση και τον ορθό λόγο. Η σήμανση της αυτονομίας αποδεικνύεται καθοριστική για το δημόσιο δίκαιο, τόσο στο χώρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όσο και σε ό,τι αφορά τον πολιτειακό αυτοπροσδιορισμό. Στο… Read More: Georges Karavokyris, L’autonomie de la personne en droit public français,… »
Ο τόμος αυτός είναι συνέχεια της προσπάθειας που άρχισε με το πρώτο κοινό σεμινάριο συνταγματικού δικαίου των μεταπτυχιακών προγραμμάτων δημοσίου δικαίου των Νομικών Τμημάτων Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Περιλαμβάνει τις εισηγήσεις φοιτητών των προγραμμάτων αυτών που παρουσιάστηκαν στο τέταρτο κοινό μεταπτυχιακό σεμινάριο που έλαβε χώρα στα Γρεβενά στις 6 Απριλίου 2012. Διαφορετικά από ότι στους προηγούμενους… Read More: 4ο Κοινό Σεμινάριο Συνταγματικού Δικαίου, Π.Μ.Σ. ΕΚΠΑ- Π.Μ.Σ. Α.Π.Θ. »
ΠΟΛΙΤΕΙΑ, Το opus magnum του Δημήτρη Θ. Τσάτσου, βιβλιοπαρουσίαση από τη Νέδα Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου, αναπλ. καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Παν/μίου (ΝοΒ 2011, 677επ)
Μιλτιάδης Σαρηγιαννίδης, Eπ Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, ΑΠΘ, Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών ως νομικό θεμέλιο, Αθήνα-Θεσσαλονίκη: εκδ. Σάκκουλα 2009 Στο βιβλίο που έχει μονογραφικό χαρακτήρα, επιχειρείται μια αφήγηση της διεθνούς οργάνωσης με επίκεντρο τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Παράλληλα, αρθρώνονται νομικές κρίσεις για τον θεμελιώδη χαρακτήρα του Χάρτη αλλά και τις εξουσίες και αρμοδιότητες που… Read More: Μ. Σαρηγιαννίδης, Ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών ως νομικό θεμέλιο,… »
Η μελέτη έχει ως αφετηρία τη σύγκριση της κοινοβουλευτικής με την άμεση δημοκρατία, με δεδομένη τη θέση του φιλοσόφου, Κορνήλιου Καστοριάδη, υπέρ της άμεσης δημοκρατίας και τη στάση του απέναντι στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες, τις οποίες χαρακτηρίζει ως ‘φιλελεύθερες ολιγαρχίες’. Εξετάζεται, κατόπιν, η σημασία του έργου του για τη σύγχρονη πολιτική θεωρία (τον πολιτικό φιλελευθερισμό, τον… Read More: Γιώργος Λ. Ευαγγελόπουλος, Καστοριάδης και σύγχρονη πολιτική θεωρία, Ευρασία 2010 »
TRIANTAFYLLOS ZOLOTAS, Gerichtliche Heranziehung der Grundrechtsvergleichung: Eine kontextorientierte Untersuchung der Frage, in welchen ae Faellen auf die Erfahrung auslaendischer Rechtsordnungen rekurriert werden soll, σελ. XVIII + 212, στη σειρά „Voelkerrecht – Europarecht – Staatsrecht“, Band 49, Carl Heymanns Verlag, Koeln 2012. Με ολοένα αυξανόμενη συχνότητα τα τελευταία χρόνια, τα συνταγματικά και ανώτατα δικαστήρια προσφεύγουν σε… Read More: TRIANTAFYLLOS ZOLOTAS, Gerichtliche Heranziehung der Grundrechtsvergleichung: Eine kontextorientierte Untersuchung der… »
ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΔΙΓΚΑΣ, Ο νομικός ρεαλισμός στο έργο του Roscoe Pound, Εκδ. Σάκκουλα 2012, σελ. XIV + 341. Η μονογραφία του Γιάννη Δίγκα, που έγινε δεκτή ως διδακτορική διατριβή στο Τμήμα Νομικής του Α.Π.Θ., έχει το προνόμιο να πρωτοτυπεί τόσο ως προς το αντικείμενο όσο και ως προς τη μεθοδολογία της. Το βιβλίο μάς εισάγει… Read More: ΙΩΑΝΝΗΣ Γ. ΔΙΓΚΑΣ, Ο νομικός ρεαλισμός στο έργο του Roscoe… »
TRIANTAFYLLOS ZOLOTAS, Privatleben und Offentlichkeit: Eine vergleichende Untersuchung zur Rechtslage in der Bundesrepublik Deutschland, in den Vereinigten Staaten von Amerika sowie nach der Europaeischen Menschenrechtskonvention, σελ. XXII + 324, στη σειρά Voelkerrecht – Europarecht – Staatsrecht“, Band 49, Carl Heymanns Verlag, Koeln 2010. Η παρουσιαζόμενη μονογραφία, με τίτλο «Ιδιωτικός βίος και δημόσια σφαίρα. Μια συγκριτική… Read More: TRIANTAFYLLOS ZOLOTAS, Privatleben und Offentlichkeit: Eine vergleichende Untersuchung zur Rechtslage… »
To σύνταγμα αλλάζει μέσω της ενεργοποίησης μηχανισμών των οποίων η λειτουργία υπόκειται σε πολυεπίπεδες επιδράσεις. Ο συλλογικός αυτός τόμος, που κυκλοφόρησε στη σειρά Routledge Research in Constitutional Law με επιστημονική επιμέλεια του καθηγητή Ξ. Κοντιάδη, προσεγγίζει τη συνταγματική αναθεώρηση σε 18 χώρες (τα 15 παλαιά κράτη μέλη της Ευρ. Ένωσης, τον Καναδά, την Ελβετία και τις ΗΠΑ), παρουσιάζοντας αναλυτικά τα εναλλακτικά μονοπάτια που ακολουθεί η εξέλιξη και μεταβολή του Συντάγματος σε διαφορετικές έννομες τάξεις, καθώς και όλα τα ζητήματα που απασχολούν τη σύγχρονη συνταγματική θεωρία σε σχέση με τη συνταγματική αλλαγή. Ο επιμελητής και οι συγγραφείς ενός τόμου με θεματικό αντικείμενο τη «συνταγματική αλλαγή» βρίσκονται εξαρχής αντιμέτωποι με την ανάγκη να οριοθετήσουν την έννοια της συνταγματικής αλλαγής έναντι άλλων εννοιών που καλύπτουν επίσης το πεδίο της μεταβολής ενός συντάγματος και κυρίως έναντι της συνταγματικής αναθεώρησης που αποτελεί τη συνήθη μορφή νομικά τυποποιημένης συνταγματικής αλλαγής. Ωστόσο όπως αποδεικνύει και η συλλογή των άρθρων που περιλαμβάνονται σε αυτό τον τόμο και τα οποία αντιστοιχούν στις περιπτώσεις 18 διαφορετικών κρατών, η έννοια της συνταγματικής αλλαγής δεν περιορίζεται στη μεταβολή του συνταγματικού κειμένου μετά από μια αναθεώρηση του συντάγματος αλλά περιλαμβάνει κάθε αλλαγή που συμβάλει στη μετατόπιση των ορίων του νοήματος των συνταγματικών κανόνων άσχετα από την «κανονικότητα» και «τυπικότητα» της προέλευσης της. Συνεπώς το περιεχόμενο της έννοιας προσαρμόζεται κάθε φορά στις ιδιαιτερότητες της συνταγματικής παράδοσης κάθε χώρας.Ωστόσο αυτή η παρατήρηση δε σημαίνει ότι είναι αδύνατο να κατατάξουμε τα «είδη» της συνταγματικής αλλαγής με βάση κάποια κριτήρια. Σύμφωνα με τους συγγραφείς του συγκριτικού κεφαλαίου, από τις συμβολές του τόμου αναδεικνύονται τρία κυρίως κριτήρια κατάταξης: α) η σχέση χρόνου και συντάγματος, β) ο θεσμικός ρόλος των παραγόντων που οδηγούν σε μια συνταγματική αλλαγή, γ) η σημασία και το είδος της διαδικασίας συνταγματικής αναθεώρησης ως προς τη συνταγματική αλλαγή καθώς πρόκειται για την επικρατέστερη μορφή τυποποιημένης συνταγματικής αλλαγής. Ακολουθώντας αυτά τα κριτήρια μπορούμε να διακρίνουμε σύμφωνα με τους συγγραφείς του συγκριτικού κεφαλαίου πέντε πρότυπα συνταγματικής αλλαγής [το «ελαστικό», το «εξελικτικό», το «πραγματιστικό», το «συγκρουσιακό», και το «αμεσό-δημοκρατικό»].
Επιτρέπεται σε περιόδους κρίσεων να παρεκκλίνουμε από το συνταγματικό κείμενο χάριν του δημοσίου συμφέροντος; Αποτελεί η σωτηρία της πατρίδας μια υπερσυνταγματική αρχή που υπερισχύει της «τυπικής» συνταγματικής νομιμότητας κατά το «salus populi suprema lex esto»; Μήπως στην ελληνική πολιτική και συνταγματική ιστορία υπερτονίζουμε τον ρόλο των ξένων δυνάμεων και την οικονομική διάσταση εις βάρος του ρόλου των προσωπικοτητων; Στα ερωτήματα αυτά τοποθετείται ο συγγραφέας μέσα από την ανάλυση των συνταγματικών γεγονότων του 1935, από το βενιζελικό κίνημα της 1ης Μαρτίου έως την παλινόρθωση της βασιλείας την 3η Νοεμβρίου 1935. Η μελέτη επιχειρεί να αναδείξει άγνωστα γεγονότα ή νέες διαστάσεις γνωστών γεγονότων της περιόδου, όπως επίσης και να εντάξει τα συνταγματικά γεγονότα του 1935 στο γενικότερο κλίμα της κρίσης του κοινοβουλευτισμού στον μεσοπόλεμο.
Ποια είναι η έκταση και τα συνταγματικά όρια στην αυτονομία της Βουλής; Ποιος είναι ο έλεγχος που ασκείται κατά το Σύνταγμα και την πολιτική πρακτική στην τήρηση των κοινοβουλευτικών τύπων; Γιατί ο δικαστής απέχει από τον έλεγχο των περισσότερων από τους τύπους που το Σύνταγμα καθιερώνει στη διαδικασία παραγωγής των νόμων και πού οδηγεί η αποχή αυτή; Αυτά είναι ορισμένα από τα ερωτήματα στα οποία φιλοδοξεί να απαντήσει η μελέτη. Οι απαντήσεις εκκινούν από το Σύνταγμα και την ερμηνεία του, αξιοποιούν τις συνταγματικές και νομολογιακές εξελίξεις στις αλλοδαπές έννομες τάξεις και καταλήγουν στη διαμόρφωση μιας πρότασης για την αυτονομία και το ανέλεγκτο των interna corporis της Βουλής στο ελληνικό δίκαιο. Η πρόταση αυτή καθίσταται ιδιαιτέρως επίκαιρη στις μέρες μας λόγω της υποβάθμισης των κοινοβουλευτικών διαδικασιών, οι οποίες αγνοούνται, ενίοτε προκλητικά, από το αντιπροσωπευτικό σώμα. Ο δικαστικός έλεγχος αντισυνταγματικότητας, περιορισμένος ιστορικά στην Ελλάδα στο περιεχόμενο των νόμων, σε συνδυασμό με την έλλειψη οποιουδήποτε αποτελεσματικού ετεροελέγχου έναντι των διαδικασιών της Βουλής, την έχει καταστήσει κατά το μέρος αυτό legibus solutus. Εντούτοις, αυτονομία και ανέλεγκτο της Βουλής δεν συνιστούν θέσφατο, αλλά αρχές δομικά εντασσόμενες στο Σύνταγμά μας. Ο δε δικαστής οφείλει να διασφαλίσει την κανονιστικότητα του Συντάγματος και τη δικαιοκρατία επεκτείνοντας τον έλεγχό του στη βάση αυστηρών συνταγματικών αρχών.
Παρουσίαση της μονογραφίας της Ιφιγένειας Καμτσίδου, Αναπληρώτριας Καθηγήτριας Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Νομικής ΑΠΘ. Η Μονογραφία αυτή είναι αφιερωμένη στο «Κοινοβουλευτικό Σύστημα», με μία νέα οπτική γωνία στα ελληνικά τουλάχιστον δεδομένα, δηλαδή ως κυβερνητικό σύστημα των συγχρόνων συνταγματικών δημοκρατιών, έχοντας δυο άξονες: Την δημοκρατική αρχή και την κυβερνητική ευθύνη.
Ο συγγραφέας, αναζητώντας το ιστορικό και το σύγχρονο νόημα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, παρακολουθεί τη διαχρονική εξέλιξη τους μέσα από τις ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες ανάδυσης και ανάπτυξης του συνταγματισμού, χωρίς όμως να παραβλέπει και την “προϊστορία” τους, την οποία εντοπίζει στην ελληνορωμαϊκή παράδοση, στη χριστιανική αντίληψη και στις μεσαιωνικές χάρτες. Κατά τον συγγραφέα, το πραγματικό σημείο τομής στην ιστορία των θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι η θετικοποίησή τους στα συνταγματικά κείμενα της αμερικανικής και της γαλλικής επανάστασης. Ωστόσο, κατά το 19ο αιώνα, ο ευρωπαϊκός συνταγματισμός ακολουθεί διαφορετική πορεία από τον αμερικανικό. Στον ευρωπαϊκό χώρο, ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητες των αυτοχθόνων συνταγματικών παραδόσεων, κυριαρχεί συνολικά η αντίληψη ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα δεσμεύουν μόνο την εκτελεστική εξουσία, και όχι τον κοινό νομοθέτη. Αντίθετα, στην Αμερική, τα θεμελιώδη δικαιώματα γίνονται εξαρχής αντιληπτά ως αγώγιμα δικαιώματα και κατά του κοινού νομοθέτη, μέσα από το μηχανισμό του δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων.
Πρόκειται για τον Γ΄ Τόμο του Κοινού Μεταπτυχιακού Σεμιναρίου των Μεταπτυχιακών στο Συνταγματικό Δίκαιο των Πανεπιστημίων Αθηνώνκαι Θεσσαλονίκης. Οι εργασίες αυτές είναι τα πρώτα, ίσως, δημοσιεύματα των συγγραφέων τους και, όπως και στους προηγούμενους τόμους, έχουν και αυτές, σε διαφορετικούς μεταξύ τους βαθμούς, χαρακτηριστικά της συγγραφικής νεότητας. Την γενικότερη θεματική του παρόντος τόμου μάλλον προσδιόρισε, και πάντως την επηρέασε, η επώδυνα γνωστή σε όλους μας νέα οικονομική και πολιτειακή πραγματικότητα. Το χρηματοπιστωτικό και δημοσιονομικό αδιέξοδο στο οποίο βρέθηκε η χώρα μας έθεσε και μείζονες νομικές προτεραιότητες. Αυτό αποτυπώνεται αμεσότερα στη δέσμη των εργασιών των φοιτητών της Νομικής Θεσσαλονίκης, που παρουσιάζεται υπό τον γενικότερο τίτλο «”Μνημόνιο”, Σύνταγμα και ενωσιακή έννομη τάξη». Τα θέματα των εργασιών των φοιτητών της Νομικής Αθηνών δεν συνδέονται μεν με το Μνημόνιο –και για την αποφυγή περισσοτέρων εργασιών στο ίδιο θέμα- αναφέρονται όμως όλα, ή πάντως απηχούν έντονα, ζητήματα που, και αυτά, αναδεικνύονται με οξύτητα και προσκαλούν σε προσπάθεια συνολικής νέας θεώρησης παλαιοτέρων νομικών ζητημάτων και τρόπων σκέψης.