Category Archives: Θεμελιώδη δικαιώματα

The construction of gender identity and the reproduction of gender roles by the Greek mass media – The case of HIV-infected prostitutes in Athens

Gamba Dimitra, Aristotle University of Thessaloniki, School of law Paper presented at the International student congress "Gender", Faculty of Arts and Sciences, Maltepe University, İstanbul, Turkey 2013

In conditions of severe economic crisis such as the one greek society is experiencing during the last 3 years, social tension and antagonism tend to sharpen, quite obviously revealing, how all forms of violence are being created and reproduced. Under these conditions, intensified gender-based violence, that permeates social relations of gendered subjects, would inevitably occur. This essay… Read More »

Άρθρο 9 της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: Δικαίωμα γάμου και δημιουργίας οικογένειας

Λίνα Παπαδοπούλου, Αν Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Ερμηνεία του άρθρου 9 της Χάρτας Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή: Θεωρητικά και μεθοδολογικά θεμέλια

Χριστίνα Μ. Ακριβοπούλου Δ. Ν. Δικηγόρος, Ειδική Επιστήμονας ΔΠΘ, Μεταδιδακτορική Υπότροφος Αριστείας ΑΠΘ

H μελέτη που ακολουθεί εξετάζει από τη σκοπιά της συνταγματικής θεωρίας τη μεθοδολογική και ερμηνευτική θεμελίωση του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή. Στο πλαίσιο αυτό, και προκειμένου να ανατρέψει κλασικές στη διεθνή θεωρία προσεγγίσεις, οι οποίες αντιλαμβάνονται το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, ως δικαίωμα αρνητικό και ατομιστικό επιχειρεί μια νέα θεμελίωσή του στο πλαίσιο τεσσάρων διακριτών,… Read More »

ΕΔΔΑ, (16/12/2010), υπόθεση Α, Β και C κατά Ιρλανδίας, Νο 25579/05

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Το κείμενο που ακολουθεί εξετάζει κριτικά το ζήτημα της προστασίας των αμβλώσεων στο πλαίσιο της Ιρλανδικής έννομης τάξης με αφορμή την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου A, B και C κατά Ιρλανδίας (Νο 25579/05 της 16 Δεκεμβρίου 2010). Η υπόθεση αφορά τρεις γυναίκες (A, B και C), οι οποίες με βάση την ιρλανδική νομοθεσία απαγόρευσης των αμβλώσεων υποχρεώθηκαν να τερματίσουν τις εγκυμοσύνες τους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Και οι τρεις περιπτώσεις, παρά τις επιμέρους διαφορές στην ένταση ή στην ποιότητα των πραγματικών περιστατικών, αποδίδουν γλαφυρά την εικόνα μιας έννομης τάξης η οποία απαγορεύει την άμβλωση, με τρόπο ο οποίος επάγει ένα ανυπέρβλητο βάρος (undue burden) στη γυναίκα που εγκυμονεί χωρίς να το επιθυμεί, δημιουργώντας σε βάρος της αδικαιολόγητες, διαπλεκόμενες διακρίσεις (intersectionality), πλήττοντας δηλαδή περισσότερα του ενός ταυτοτικά χαρακτηριστικά της, τόσο το φύλο όσο και την κοινωνική ή οικονομική της θέση. Περαιτέρω, το αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο της Ιρλανδικής έννομης τάξης επάγει μια έντονα αποτρεπτική επίδραση (chilling effect) στις υπηρεσίες υγείας, στο προσωπικό τους αλλά και στον κοινωνικό περίγυρο των γυναικών αυτών, έχοντας ως συνέπεια την απομόνωση και το στιγματισμό τους. Απέναντι σε αυτό το πραγματικό και νομικό πλαίσιο, η απόφαση του ΕΔΔΑ επί της υποθέσεως A, B και C παρείχε τη δυνατότητα στο ΕΔΔΑ να τοποθετηθεί στα ουσιαστικά ζητήματα που θέτει η διατήρηση του αυστηρού νομοθετικού πλαισίου για τις αμβλώσεις στην Ιρλανδία, όσον αφορά το σύστημα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης. Ωστόσο, στην απόφασή του και παρά την ενθαρρυντική σε προγενέστερες περιπτώσεις νομολογία του υπέρ της αναγνώρισης του δικαιώματος στην άμβλωση το ΕΔΔΑ απέφυγε να τοποθετηθεί υπέρ μιας συνολικής προστασίας του δικαιώματος στην άμβλωση στο πλαίσιο της προστασίας του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή κατά το άρθρο 8 ΕΣΔΑ. Από την άποψη αυτή η υπόθεση A, B, C αντιπροσωπεύει σήμερα για το δικαστήριο του Στρασβούργου μια χαμένη ευκαιρία για μια ευρωπαϊκή απόφαση για τις αμβλώσεις αντίστοιχη σε εμβέλεια με την αμερικανική Roe versus Wade. Σε αυτό τον άξονα εξετάζεται το συνταγματικό, νομοθετικό και νομολογιακό πλαίσιο των αμβλώσεων στην Ιρλανδική έννομη τάξη, καθώς και η νομολογία του ΕΔΔΑ σε ζητήματα αμβλώσεων. Τα επιχειρήματα της απόφασης αναλύονται και σε σύγκριση με τη σχετική περί αμβλώσεων αμερικανική νομολογία.

Υποχρεωτικότητα και εξαναγκασμός σε λήψη DNA στο πλαίσιο της αναθεωρημένης διάταξης του άρθρου 200Α ΚΠΔ (με αφορμή την ΓνωμΕισΑΠ 15/2011)

της Κωνσταντίας-Χριστίνας Π. Λαχανά, υπ. ΔΝ, ΜΔΕ Ποινικών & Εγκληματολογικών Επιστημών ΑΠΘ

Αντικείμενο διερεύνησης της μελέτης αποτελεί το ζήτημα του εάν η ρητή αποσαφήνιση του υποχρεωτικού χαρακτήρα της λήψης του γενετικού υλικού μετά την προσθήκη του σχετικού επιρρήματος στην αναθεωρημένη διάταξη του άρθρου 200Α ΚΠΔ προσφέρει επαρκές νομιμοποιητικό έρεισμα ικανό να θεμελιώσει τη νομιμότητα της εξαναγκαστικής υποβολής του ατόμου στην ανακριτική αυτή πράξη, όπως έχει υποστηριχθεί στη… Read More »

Υπάρχει δικαίωμα στο θάνατο; (Μια συζήτηση με τον Καθηγητή Ιωάννη Μανωλεδάκη)

Λίνα Παπαδοπούλου, Επ. Καθηγήτρια, Τμήμα Νομικής ΑΠΘ

Βάση του άρθρου αποτελεί η μελέτη του εκλιπόντος καθηγητή Ιωάννη Μανωλεδάκη «Υπάρχει δικαίωμα στο θάνατο;» (Ποινικά Χρονικά 2004, 577επ.). Η συγγραφέας ακολουθεί την πορεία της σκέψης του αείμνηστου νομικού και «διαλέγεται» μαζί της ως προς το ερώτημα της ύπαρξης ενός δικαιώματος στο θάνατο εξετάζοντας την επιχειρηματολογία υπέρ και κατά της ύπαρξης (de lege lata) ή/και της θεσμοθέτησης (de lege ferenda) ενός τέτοιου δικαιώματος.

Η ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΩΝ ΡΑΓΔΑΙΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ. Προς μια νέα θεώρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων;

Του Γιώργου Σωτηρέλη

Το κείμενο αυτό αποτελεί επεξεργασμένη μορφή εισήγησης σε εκδήλωση μνήμης για τον καθηγητή Δημήτρη Τσάτσο. Εστιάζεται στην αναγκαιότητα αναπροσανατολισμού του θεωρητικού προβληματισμού για τα θεμελιώδη δικαιώματα, υπό το πρίσμα ενός αμυντικού κατ’αρχήν συνταγματισμού, προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι πολλαπλά αρνητικές συνέπειες που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια ως προς την προστατευτική εμβέλεια αυτών των δικαιωμάτων, γενικά μεν λόγω των προϊουσών ραγδαίων διεθνών οικονομικών εξελίξεων, που οδήγησαν στην καταθλιπτική κυριαρχία των αγορών» και στην πρόσφατη κρίση του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ειδικότερα δε λόγω της ανατροπής των συσχετισμών μεταξύ του χώρου της ελευθερίας και του χώρου της εξουσίας, εν όψει ιδίως των πολλαπλών και αλλεπάλληλων μεταλλάξεων του εξουσιαστικού φαινομένου, με αποκορύφωμα την ανάδειξη νέων πανίσχυρων ιδιωτικών κέντρων εξουσίας.

Η ασφάλεια στη μετανεωτερικότητα: Η παράδοξη προϋπόθεση της ελευθερίας

Πηνελόπη Φουντεδάκη, Αναπλ. Καθηγήτρια, Γενικό Τμήμα Δίκαιου, Πάντειο Πανεπιστήμιο

  Όσο η τεχνολογία εξελίσσεται χωρίς να ρωτά, κι έτσι γινόταν πάντα στην ανθρώπινη ιστορία, τα κορυφαία θέματα που έρχονται αφορούν τη γονιδιακή έρευνα και την ανθρώπινη νόηση. Σε αυτά οι νομικές λύσεις που θα εγγυώνται την ελευθερία βούλησης θα γίνονται περισσότερο περίπλοκες. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, η σχέση μεταξύ ασφάλειας και ελευθερίας μπορεί να… Read More »

Κατοχύρωση συμβίωσης ομοφύλων: ελληνική πραγματικότητα και ευρωπαϊκή διάσταση (ΕΣΔΑ)

Βαγγέλης Μάλλιος, Δ.Ν., Ειδικός Επιστήμων στη Νομική Αθηνών

Η συνειδητοποίηση των αλλαγών που έχουν επέλθει στις σύγχρονες κοινωνίες ως προς τη συμβίωση των ατόμων του ιδίου φύλου επιβάλλει αφενός μεν την επέκταση του δικαιώματος σύναψης γάμου και στα ομόφυλα ζευγάρια, αφετέρου δε τη συμπερίληψή τους στο νόμο για το σύμφωνο συμβίωσης

Συναίνεση και Αυτονομία: με αφορμή τα όρια της σεξουαλικής αυτοδιάθεσης στη νομολογία του ΕΔΔΑ

Γιώργος Καραβοκύρης, Δικηγόρος, Δ.Ν.

Στις αποφάσεις του ΕΔΔΑ με αντικείμενο τις σαδομαζοχιστικές πρακτικές αναδεικνύεται σε θεμελιώδες ζήτημα ο ορισμός της έννοιας της προσωπικής αυτονομίας. Οι αποκλίνουσες δικαστικές αξιολογήσεις της συναίνεσης του υποκειμένου εκβάλλουν σε δύο εκ διαμέτρου αντίθετες αντιλήψεις όχι μόνο της αυτονομίας αλλά και του ίδιου του δικαίου