1.Διαβούλευση, πολιτική φιλοσοφία και δημοκρατική θεωρία. 2. Ελευθεριακές και νεο-διαφωτιστικές φιλοσοφικές θεωρίες της διαβούλευσης. 3. Δημοκρατικό έλλειμμα και διαβουλευτικοί θεσμοί. 4. Ριζοσπαστικές και ρεπουμπλικανικές κριτικές της διαβουλευτικής δημοκρατίας.5. Μερικά συμπεράσματα.ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ της δεκαετίας του 1990, στα πλαίσια της κατάρρευσης του διπολισμού και του τέλους του Ψυχρού Πολέμου (1992 και εντεύθεν), συντε-λείται στο πεδίο της δημοκρατικής πολιτικής θεωρίας και φιλοσοφίας, κανονιστικής ή δεοντολογικής και περιγραφικής ή εμπειρικής, μία εκτενής και ενδελεχής συζήτηση περί της φύσης και του περιεχομένου της φιλελεύθερης δημοκρατίας, η οποία έχει πλέον πολιτογραφηθεί στις τάξεις των ειδικών μελετητών ως διαβουλευτική στροφή (the deliberative turn) (Dryzek 2004:145). Η θεματολογία της διαβουλευτικής στροφής εστιάζεται κυρίως στην έννοια της διαβουλευτικής δημοκρατίας και εντάσσεται στο στοχαστικό πλαίσιο μίας ευρύτερης φιλοσοφικής και θεωρητικής αναζήτησης, η οποία αφορά ουσιαστικά στη νομιμοποιητική ναβάθμιση και δη στη συμμετοχική εμβάθυνση της σύγχρονης φιλελεύθερης δημοκρατίας και συνδέεται με μία σειρά από συναφείς στοχοθεσίες και αντιλήψεις, όπως είναι για παράδειγμα η ρεπουμπλικανική στροφή, η κοινοτιστική στροφή κ.ο.κ.

Στο επίκαιρο και βαρυσήμαντο άρθρο του που δημοσιεύει στην «Εφημερίδα Διοικητικού Δικαίου» ο καθηγητής Γιάννης Δρόσος υποστηρίζει με αφορμή τη Δήλωση των Αρχηγών Κρατών και Κυβερνήσεων των 17 χωρών της Ευρωζώνης του περασμένου Δεκεμβρίου που αποφάσισε τη σύναψη ενός νέου «δημοσιονομικού συμβολαίου», μιας νέας ευρωπαϊκής συνθήκης με σκοπό την επιβολή στα κράτη-μέλη «νέου δημοσιονομικού κανόνα» καθώς και άλλων δημοσιονομικών δεσμεύσεων «συνταγματικού ή ισοδυνάμου επιπέδου»: α) ότι η συμμόρφωση στις προβλέψεις του ευρωπαϊκού δημοσιονομικού συμβολαίου συνεπάγεται για την Ελλάδα τροποποίηση με τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης των συνταγματικών δημοσιονομικών διατάξεων που αντιτίθενται στις προβλέψεις αυτές β) ότι περιορίζεται δραστικά από αυτόν η χάραξη και άσκηση από την κυβέρνηση της δημοσιονομικής πολιτικής και γ) ότι η «πολιτειακή μεταβολή του 2009» θα πρέπει να συνδυαστεί, μετά τις πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που έχουν ή θα επέλθουν, και με μεταβολές «όχι στο πολίτευμα αλλά στις θεσμικές λειτουργίες του». Η νέα αναθεώρηση, που είναι κατάλληλη, προσιδιάζει με εκείνη του 1911, γράφει, και περιγράφει τη «μορφή και τις κατευθύνσεις που πρέπει να προσλάβει η προσεχής αναθεώρηση του Συντάγματος».

Στο άρθρο αυτό ο συγγραφέας εξετάζει τους πολιτικούς και κοινωνικούς όρους με βάση του οποίους ένας αλλοδαπός, ένας «άλλος» «δικαιούται» να ζητήσει να ενταχθεί στον λαό μιας Πολιτείας καθώς και τι είναι αυτό που αντιδιαστέλλει το «Εμείς» από το Αυτοί» παραθέτοντας διαδοχικά τα τρία στοιχεία που το καθόριζαν: το αίμα, το «αίμα», το «έθνος» ή η «απόφαση του κυρίαρχου». Υπενθυμίζει τον αποφασιστικό ρόλο που έπαιζε και παίζει το στοιχείο της κυριαρχίας στην απόφαση για την κτήση της Ιθαγένειας. Στη συνέχεια ασκεί κριτική σε όσους εμπνεόμενοι από τη θεολογία των δικαιωμάτων αντιμετωπίζουν το δικαίωμα στην ιθαγένεια ως δικαίωμα του ανθρώπου. Τέλος, με αφετηρία τη αντίληψη που προσλαμβάνει το δικαίωμα στην ιθαγένεια ως μετα-δικαίωμα ή δικαίωμα δικαιωμάτων, τονίζει ότι κατά το Σύνταγμά μας αρμόδιος για να αποφασίζει για τους όρους πολιτογράφησης είναι ο λαός, ως νομοθετούσα εξουσία. «Γιατί σε αυτήν απόκειται να ιδρύει και να συντηρεί θεσμικά ως πραγματικό σύνταγμα της καθημερινότητας το πραγματολογικό πλαίσιο που το δικαίωμα στην ιθαγένεια αναγκαία προϋποθέτει».

Η συζήτηση που αναπτύχθηκε στην χώρα μας γύρω από την συνταγματικότητα των μέτρων του μνημονίου, εφόσον περιοριστεί στο εθνικό επίπεδο, συσκοτίζει τις βασικές αιτίες της κρίσης η οποία πέραν από οικονομική είναι κρίση του πολιτικού συστήματος και της λειτουργίας του κράτους. Το Σύνταγμα δεν μπορεί να λειτουργήσει ούτε ως ανάχωμα, ούτε ως λύση της κρίσης, δεδομένου ότι το πρόβλημα ανάγεται πέραν των εθνικών παθογενειών και σε ζήτημα λειτουργίας των θεσμών της ΕΕ. Επομένως απαιτείται ένας διεθνής διακανονισμός με άξονα την αλληλεγγύη μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών εντός της Ευρωζώνης. (Το άρθρο δημοσιεύτηκε (27-1-2012) στη μηνιαία επιθεώρηση Book’s Journal, τ. 16(Φεβρουάριος 2012).

Το ζήτημα καθιέρωσης ενός συγκεκριμένου συστήματος επιλογής των δικαστών επανήλθε στο προσκήνιο στη χώρα μας τόσο κατά την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση όσο και πιο πρόσφατα με το ν. 3841/2010, ο οποίος εισήγαγε ένα ακόμη πολιτικό όργανο στη διαδικασία επιλογής των ανώτατων δικαστικών λειτουργών, τη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής. Η νέα ρύθμιση του νόμου αλλά και οι θεωρητικές απόψεις που διατυπώθηκαν επ’αυτής εισάγουν στη συζήτηση ρητά ή εμμέσως και το σχετικό αμερικανικό σύστημα, το οποίο δίνει έμφαση στη δημόσια λογοδοσία των δικαστικών λειτουργών. H παρούσα μελέτη παρουσιάζει και αξιολογεί ορισμένα κεντρικά σημεία του αμερικανικού μοντέλου επιλογής των δικαστικών λειτουργών, ιδιαίτερα την άμεση δημοκρατική εκλογή των δικαστών σε πολιτειακό επίπεδο και τη δημόσια ακρόαση των υποψηφίων ενώπιον της Γερουσίας στο ομοσπονδιακό επίπεδο. Στη συνέχεια, εξετάζει αν στοιχεία αυτού του ιδιότυπου μοντέλου θα μπορούσαν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για την ελληνική έννομη τάξη σε επίπεδο νομοθετικής και συνταγματικής πολιτικής. Η μελέτη υποστηρίζει ότι ορισμένος βαθμός πολιτικοποίησης της διαδικασίας επιλογής των ανώτατων δικαστικών λειτουργών δεν είναι άνευ ετέρου ασύμβατος με το ελληνικό σύστημα.

Περίληψη: Δημόσιος ακαδημαϊκός έπαινος, εκφωνηθείς από την καθηγήτρια Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα κατά την ανακήρυξη σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Νομικής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών του Προέδρου του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και καθηγητή της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Βασίλη Σκουρή την 10η Ιουνίου 2011

Στις 10 Ιουνίου 2011, στη μεγάλη αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου Αθηνών, το Τμήμα Νομικής απένειμε τον τίτλο του επίτιμου διδάκτορα σε δύο διακεκριμένους Έλληνες νομικούς: τον Χρήστο Ροζάκη, Αντιπρόεδρο έως πρόσφατα του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και τον Βασίλη Σκουρή, Πρόεδρο του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τα ειωθότα, το έργο και την προσωπικότητα των τιμωμένων παρουσίασαν δύο καθηγητές της Σχολής, οι κκ. Ν.Κ. Αλιβιζάτος και Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, αντιστοίχως. Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Αθηνών Θεοδ. Πελεγρίνης και ο Πρόεδρος του Τμήματος Νομικής Θεοδ. Φορτσάκης απηύθυναν προσφωνήσεις, ενώ ο καθηγητής Ν. Κλαμαρής μίλησε για τη συμβολή των δύο ευρωπαϊκών δικαστηρίων στη νομική επιστήμη.