Category Archives: Πολίτευμα

Τα οικονομικά των πολιτικών κομμάτων στον ν. 4304/2014. Τέταρτη γενιά του δικαίου τους ή μία ακόμη μνημονιακή υποχρέωση;

Θανάσης Γ. Ξηρός, ΔΝ-Δικηγόρος

Ο ν. 4304/2014 θεσπίστηκε μετά από μακρά κυοφορία τριών και πλέον ετών. Δεν θα αποδειχθεί όμως ικανός να ανταποκριθεί στο ώριμο θεσμικό αίτημα για την εισαγωγή κανόνων της τέταρτης γενιάς του δικαίου των οικονομικών των πολιτικών κομμάτων. Περιορίστηκε σε σημειακές τροποποιήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας, προκειμένου η έννομη τάξη μας να εναρμονιστεί σε συστάσεις της Επιτροπής… Read More: Τα οικονομικά των πολιτικών κομμάτων στον ν. 4304/2014. Τέταρτη γενιά… »

Ρύθμιση ή έλεγχος της τηλεόρασης; Συνταγματικά προβλήματα και πολιτικές ευθύνες

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Kαθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την ρύθμιση του τηλεοπτικού τοπίου και την διενέργεια διαγωνισμού ως προς την παροχή αδειών στους τηλεοπτικούς σταθμούς προκάλεσε μεγάλη και έντονη συζήτηση, τόσο στην κοινή γνώμη όσο και στη Βουλή, από την οποία, δυστυχώς, έλειψε εν πολλοίς η νηφαλιότητα και η διάθεση συνεργασίας.   Μεγάλο μέρος αυτής της συζήτησης αφορά,… Read More: Ρύθμιση ή έλεγχος της τηλεόρασης; Συνταγματικά προβλήματα και πολιτικές ευθύνες »

State Transformation and the European Integration Project: Lessons from the financial crisis and the Greek paradigm

Evangelos Venizelos, former Deputy Prime Minister of Greece (2011–12, 2013–15), Minister of Foreign Affairs (2013–15), Minister of Finance (2011–12), Minister of Defence (2009–11) and former Leader of PASOK (2012–15). He currently serves as a member of the Greek parliament and is Professor of Constitutional Law at the Aristotle University of Thessaloniki.

Summary: The financial crisis that erupted in the eurozone not only affected the EU’s financial governance mechanisms, but also the very nature of state sovereignty and balances in the relations of member states; thus, the actual inequalities between the member states hidden behind their institutional equality have deteriorated. This transformation is recorded in the case… Read More: State Transformation and the European Integration Project: Lessons from the… »

Ο ‘χρυσός κανόνας’ στο Σύνταγμα και το Δικαστήριο της Ένωσης

Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθ. Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Έδρα Jean Monnet Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου και Πολιτισμού

Σημαντική θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών νομοθετημάτων για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους καταλαμβάνει το Σύμφωνο Δημοσιονομικής Σταθερότητας, που μεταξύ άλλων προέβλεψε και την υποχρέωση νομικής κατοχύρωσης, σε συνταγματικό, κατά προτίμηση, ή ισότιμο αυτού επίπεδο, του λεγόμενου ‘χρυσού κανόνα’, ή ‘κανόνα ισοσκελισμένων προϋπολογισμών’ ή αλλιώς ‘χρεόφρενου’. Πρόκειται για τη νομική υποχρέωση της Κυβέρνησης να διαμορφώνει και… Read More: Ο ‘χρυσός κανόνας’ στο Σύνταγμα και το Δικαστήριο της Ένωσης »

Νέα ενδιαφέροντα δημοσιολογικά ζητήματα μέσα από την επιβεβαίωση μίας παγιωμένης νομολογίας – Σχόλιο στην ΟλΣτΕ 2787/2015

Χαράλαμπος Μ. Τσιλιώτης, Επίκουρος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, Δ.Ν. – Δικηγόρος

[αναδημοσίευση από την ΘΠΔΔ 2015, σελ. 649-656] * Η εν λόγω απόφαση της Ολομελείας του ΣτΕ, αν και δεν πρωτοτύπησε στο διατακτικό της και εν πολλοίς στο σκεπτικό της, σίγουρα χαρακτηρίζεται από μοναδικότητα ως προς το αντικείμενο που εξέτασε, τον τρόπο και κυρίως τον χρόνο διεξαγωγής της δίκης, μόλις εντός δύο ημερών από τον ορισμό… Read More: Νέα ενδιαφέροντα δημοσιολογικά ζητήματα μέσα από την επιβεβαίωση μίας παγιωμένης… »

Η αλλαγή του εκλογικού συστήματος ως κριτήριο δημοκρατικής και συνταγματικής αξιοπιστίας

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Πέραν της όποιας πολιτικής αποτίμησης αυτών των εκλογών, από θεσμική άποψη ο πλέον προβληματικός πρωταγωνιστής τους, όπως άλλωστε και των προηγούμενων και των προπροηγούμενων, ήταν αναμφίβολα το εκλογικό σύστημα. Δεν πρόκειται εν προκειμένω για έναν απλό επηρεασμό της εκλογικής βούλησης, όπως συμβαίνει με άλλα εκλογικά συστήματα. Το ισχύον εκλογικό σύστημα οδηγεί σε μια πολλαπλή νόθευση… Read More: Η αλλαγή του εκλογικού συστήματος ως κριτήριο δημοκρατικής και συνταγματικής… »

Το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015

Παρεμβάσεις στον τύπο σχετικά με τη νομιμότητα και τη διαρρύθμιση του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου 2015  ————————————————————————————————————————————— Κ. Μενουδάκος, επίτιμος πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Θεσμικοί προβληματισμοί, Καθημερινή 03.07.2015 [εδώ] Afroditi Marketou, Is the Greek referendum unconstitutional?, http://eurocrisislaw.eui.eu/news/the-greek-referendum-is-it-unconstitutional/ , 03/07/2015 Αντώνης Μανιτάκης, Ομ Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ, Δεν είναι αργά για την αποτροπή ενός διχασμού,… Read More: Το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου 2015 »

Δεν είναι αργά για την αποτροπή ενός διχασμού

Αντώνης Μανιτάκης, Ομ Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Οποιο και αν είναι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, η χώρα οδηγείται μοιραία σε μια νέα τραγωδία και πάντως σε συνέχιση του οικονομικού και πολιτικού αδιεξόδου, που ζούμε πέντε χρόνια τώρα. Η κρίση, η πολιτική αβεβαιότητα και αστάθεια θα συνεχιστούν με την ίδια ένταση, ίσως και μεγαλύτερη, είτε πλειοψηφήσει το Ναι είτε το Οχι. Και αυτό… Read More: Δεν είναι αργά για την αποτροπή ενός διχασμού »

Δημοψήφισμα ή εκτροπή;

Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πρόεδρος Ομίλου "Αριστόβουλος Μάνεσης"

Α​​πό συνταγματική σκοπιά, η πρωτοβουλία της κυβέρνησης να οργανώσει το δημοψήφισμα της προσεχούς Κυριακής θέτει σοβαρά ζητήματα νομιμότητας: Εν πρώτοις, δεν είναι σαφές σε ποιο κείμενο ο ελληνικός λαός καλείται να απαντήσει με ένα «ναι» ή με ένα «όχι». Αν, όπως διατείνεται η κυβέρνηση, πρόκειται για τη χρονολογικά τελευταία πρόταση των θεσμών, αυτό δεν είναι… Read More: Δημοψήφισμα ή εκτροπή; »

Η λαϊκή κυριαρχία ως λαϊκή εντολή και η διδασκαλία του Μάνεση

Αντώνης Μανιτάκης, Ομότιμος Καθηγητής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Αντικείμενο της παρούσας γραπτής εισήγησης, που ένα μέρος της παρουσιάστηκε προφορικά στην ημερίδα που διοργανώθηκε από το Ίδρυμα της Βουλής, στις 3 Ιουνίου, είναι να διερευνήσει, με βάση τη διδασκαλία του Μάνεση, αν η αποκαλούμενη «λαϊκή εντολή», έτσι όπως εννοείται από όσους την επικαλούνται, βρίσκει συνταγματικό έρεισμα στις θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές του πολιτεύματος, στην αρχή της λαϊκής κυριαρχίας και στην αντιπροσωπευτική αρχή. Η θέση του συγγραφέα είναι ότι το δόγμα της λαϊκής εντολής χωρίς να αντιστρατεύεται το Σύνταγμα δεν εναρμονίζεται με το κλασικό νόημα της πολιτικής αντιπροσώπευσης του λαού. Συνιστά απλώς μια πολιτική παραφθορά του.
Το επιχείρημα που αναπτύσσεται είναι ότι η μεν αρχή της λαϊκής κυριαρχίας κατοχυρώνεται συνταγματικά, εφόσον και καθόσον όλες οι κρατικές εξουσίες ασκούνται «καθ΄όν τρόπον ορίζει το Σύνταγμα» και «υπάρχουν υπέρ του λαού και του έθνους», η δε αντιπροσωπευτική αρχή ορίζει ότι οι «βουλευτές αντιπροσωπεύουν το έθνος». Από τις αρχές αυτές συνάγεται ότι οι βουλευτές επιλέγονται από ένα κόμμα και εκλέγονται από τον λαό, για να αντιπροσωπεύσουν -και όχι να εκπροσωπήσουν- το σύνολο του λαού και τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά του και όχι μόνον μιας μερίδας του ή μόνον τους ψηφοφόρους τους. Αν ως λαϊκή εντολή εννοείται ένα είδος επιτακτικής, κομματικής, εντολής των ψηφοφόρων του κυβερνώντος κόμματος προς τους βουλευτές του, τότε η δέσμευση αυτή πρέπει να αντιμετωπιστεί ως δέσμευση ηθικο-πολιτικής υφής -μεγάλης σημασίας, είναι αλήθεια, για την αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος. Αφορά όμως την πολιτική σχέση των ψηφοφόρων του κόμματος προς τους βουλευτές τους και δεν απορρέει ούτε βρίσκει κανονιστικό έρεισμα στην αντιπροσωπευτική αρχή ή στη λαϊκή κυριαρχία, ούτε, βέβαια, χαρακτηρίζει την αντιπροσωπευτική δημοκρατία, που δεν είναι δημοκρατία της επιτακτικής εντολής

Δημοψήφισμα και αρχή της ειλικρίνειας

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Αν Καθηγητής ΕΑΠ

Το δημοψήφισμα που πρότεινε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και ενέκρινε η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή, με τη σύμπραξη της Χρυσής Αυγής, είναι από συνταγματική άποψη πανταχόθεν διάτρητο. Δεν υπάρχει δημοψήφισμα με τη διαδικασία του κατεπείγοντος. Δεν νοείται προ-δημοψηφισματική περίοδος πέντε ημερών, αυτό είναι αντίθετο με την ίδια τη φύση του θεσμού, που προϋποθέτει ότι ο πολίτης… Read More: Δημοψήφισμα και αρχή της ειλικρίνειας »

Οι συνταγματικές παράμετροι του δημοψηφίσματος

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Kαθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Συνέντευξη στον Γιώργο Λακόπουλο, Δημοσιεύθηκε στην διαδικτυακή εφημερίδα «Ανοιχτό Παράθυρο» του Γιώργου Λακόπουλου στις 27.6.2015   Παρέχει το Σύνταγμα δυνατότητα δημοψηφίσματος σαν αυτό που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός; Κατά την άποψή μου κατ’αρχήν είναι συνταγματικά θεμιτό ένα τέτοιο δημοψήφισμα και τα περί του αντιθέτου υποστηριζόμενα δεν ευσταθούν. Και τούτο διότι αυτές παραβλέπουν ότι μετά από την αναθεώρηση… Read More: Οι συνταγματικές παράμετροι του δημοψηφίσματος »

Μια απόπειρα προσέγγισης του δικαιώματος ίδρυσης και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα

Αλέξανδρος Κριτσίκης, Δικηγόρος, ΠΜΣ, ΥπΔιδ. ΔΠΘ

Η ύπαρξη των κομμάτων είναι απαραίτητη προκειμένου να πραγματωθεί η πολιτική ελευθερία στο πλαίσιο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Το άρθρο εξετάζει το συνταγματικό δικαίωμα στην ίδρυση και λειτουργία κομμάτων (άρθρο 29 παρ. 1, εδ. α Συντάγματος). 

Η ανάδειξη του πρωθυπουργού και η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας. Διακριτές, ασύμπτωτες και, κατ’ εξαίρεση, διασταυρούμενες διαδικασίες

Θανάσης Ξηρός, Δ.Ν., Δικηγόρος

Η ανάδειξη του πρωθυπουργού και η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας αποτελούν, συστηματικά, διακριτές διαδικασίες στη λειτουργία του πολιτεύματος, συγκεντρώνουν τα φώτα της δημοσιότητας σε διαφορετική στιγμή της και, γι’ αυτό, είναι, κατά κανόνα, ασύμπτωτες χρονικά. Δεν αποκλείεται πάντως να διασταυρωθούν, όταν, μετά την προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία λόγω αδυναμίας της Βουλής να εκλέξει τον… Read More: Η ανάδειξη του πρωθυπουργού και η εκλογή του Προέδρου της… »

Οι θεσμοί στη δίνη των κομματικών σκοπιμοτήτων

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

(Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό Χρόνος, τεύχος 21, Ιανουάριος 2015) Είναι αναμφίβολο ότι οι επικείμενες εκλογές έχουν τεράστια σημασία για το μέλλον του τόπου, ο οποίος έχει βρεθεί, τα τελευταία χρόνια, σε δεινή κατάσταση λόγω σωρευμένων λαθών, παραλείψεων, καθεστωτικών πρακτικών και πελατειακών παρεκτροπών των πολιτικών δυνάμεων που κυριάρχησαν στην πολιτική ζωή μετά την μεταπολίτευση. Ωστόσο, πέρα… Read More: Οι θεσμοί στη δίνη των κομματικών σκοπιμοτήτων »