Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

Παρατηρήσεις αναφορικά με την αστική ευθύνη Κράτους-Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ζημία λόγω παραβίασης κανόνων του Ευρωπαϊκού Δικαίου: Σχόλια στην απόφαση ΣτΕ 2423/2023

Προκόπιος Παυλόπουλος, τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Πρόλογος Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας αρ. 2423/2023, η οποία επιλύει κρίσιμα ζητήματα σχετικά με την αστική ευθύνη Κράτους-Μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης όταν επέρχεται σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ζημία λόγω παραβίασης, εκ μέρους των αρμόδιων οργάνων του Κράτους-Μέλους, κανόνων του Ευρωπαϊκού Δικαίου. Στην συγκεκριμένη περίπτωση επρόκειτο για παραβίαση κανόνων… Read More »

Ποιο Κράτος Δικαίου;

Γιώργος Κουβελάκης, Σύμβουλος της Επικρατείας ε.τ., πρώην Υπουργός Δικαιοσύνης

Είναι περίεργη η εποχή που ζούμε. Σε αυτή διεκδικούνται και αναγνωρίζονται «νέα» δικαιώματα, αλλά το δικαίωμα που εξασφαλίζει να έχεις δικαιώματα, το Κράτος Δικαίου, δεν μας απασχολεί ιδιαίτερα. Άλλα προβλήματα πιέζουν περισσότερο: η ακρίβεια, η κλιματική αλλαγή, τα σχολεία των παιδιών, τα ίδια τα παιδιά, οι πόλεμοι. Η τήρηση του Συντάγματος, ο σεβασμός του κράτους… Read More »

Το παρόν και το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αφορμή  τις ευρωπαϊκές εκλογές *

Γιώργος Σταυρόπουλος, Επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, πρώην Πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Που βρίσκεται σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση και που πηγαίνει ; Η συγκυρία βοηθά ενόψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου 2024 για  αποτίμηση αλλά και για προβληματισμό σχετικά με το άμεσο και το απώτερο μέλλον της. Έχει περάσει ήδη πολύς χρόνος από τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (το 1951),της Ευρωπαϊκής Κοινότητας(το 1957) και της… Read More »

Το πολίτευμα και η λειτουργία του

Κώστας Χ. Χρυσόγονος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Kείμενο ομιλίας με θέμα «Το πολίτευμα και η λειτουργία του» στην επιστημονική ημερίδα που διοργάνωσε ο Όμιλος «Αριστόβουλος Μάνεσης» στις 25 Απριλίου 2024 στην Αίθουσα Τελετών του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών με γενικότερο θέμα «Πενήντα χρόνια Δημοκρατίας. Μια πρώτη αποτίμηση».

Oι «επικίνδυνες σχέσεις» μεταξύ εθνικού και ευρωπαϊκού δικαίου

Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Kείμενο ομιλίας με θέμα «Oι “επικίνδυνες σχέσεις” μεταξύ εθνικού και ευρωπαϊκού δικαίου» στην επιστημονική ημερίδα που διοργάνωσε ο Όμιλος «Αριστόβουλος Μάνεσης» στις 25 Απριλίου 2024 στην Αίθουσα Τελετών του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών με γενικότερο θέμα «Πενήντα χρόνια Δημοκρατίας. Μια πρώτη αποτίμηση».

Ίντερσεξ ακτιβισμός και νομική αλλαγή στην Ελλάδα. Άρθρα 17 έως 20 του Νόμου 4958/2022

Νικολέττα Πικραμένου, Δρ Νομικής ΑΠΘ, Ερευνήτρια (senior) – Πανεπιστήμιο Βαρσοβίας, Νομικός – Ελληνική Κοινότητα Ίντερσεξ, Εμπειρογνώμονας για τα ίντερσεξ δικαιώματα– Συμβούλιο της Ευρώπης

Εισαγωγή [1] Τα ίντερσεξ άτομα γεννιούνται με χαρακτηριστικά φύλου που δεν εμπίπτουν στις κανονιστικές νόρμες των «αρσενικών» και «θηλυκών» σωμάτων. Για παράδειγμα, ένα ίντερσεξ παιδί μπορεί να γεννηθεί με ΧΧΥ χρωμόσωμα αντί ΧΧ (θηλυκό) ή ΧΥ (αρσενικό). Σύμφωνα με μία πρόσφατη έρευνα, έως το 2019, 131 εκατομμύρια άνθρωποι είχαν γεννηθεί με ίντερσεξ ποικιλομορφίες (Ghattas 2019,… Read More »

Όψεις της φιλοσοφικής επιρροής του Αρχαίου Ελληνικού Πνεύματος στην διαμόρφωση των θεσμών της Ρωμαϊκής «Res Publica»

Προκόπιος Παυλόπουλος, τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Εισαγωγή*     Η ιστορική έρευνα γενικώς, σε συνδυασμό με την ειδικότερη έκφανσή της στο πεδίο της Ιστορίας του Δικαίου, τεκμηριώνει με σαφήνεια ότι ναι μεν στην Αρχαία Ελλάδα  -και ιδίως στο πλαίσιο των Πόλεων-Κρατών- ο Νόμος ήταν άκρως διαδεδομένος ως μέσο κανονιστικής  ρύθμισης των κοινωνικοοικονομικών σχέσεων, όπως συνάγεται από αρκετά διασωθέντα «σπαράγματα» των Αρχαίων Ελληνικών… Read More »

Οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής ενώπιον του ΕΔΔΑ – με αφορμή την απόφαση επί της υπόθεσης Verein KlimaSeniorinnen Schweiz and Others v. Switzerland

Παναγιώτης Γαλάνης, Δικηγόρος, ΔΝ, Μεταδιδάκτωρ Νομικής ΕΚΠΑ

Οι αρχές της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής στο διεθνές δίκαιο περιβάλλοντος – ιδίως η αρχή της διαγενεακής ισότητας             Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στο διεθνές δίκαιο στηρίζεται σε ορισμένες βασικές αρχές, που ανιχνεύονται στις διεθνείς συμβάσεις και διακηρύξεις[1]. Η πρώτη θεμελιώδης αρχή που πηγάζει από το γράμμα του άρθρου 3 της Σύμβασης του 1992… Read More »

Το Διεθνές και το Ευρωπαϊκό Δίκαιο για την Κλιματική Κρίση. Μια ιδιαίτερα θετική εξέλιξη της πρόσφατης νομολογίας του ΕΔΔΑ

Προκόπιος Παυλόπουλος, τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Πρόλογος*  Η Επιστημονική Κοινότητα επισήμανε εγκαίρως ότι πολύμορφες και πολυσύνθετες ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, κυρίως κατά τον 20ό αιώνα, έχουν προκαλέσει μιαν, επίσης ανθρωπογενούς προέλευσης, ανεξέλεγκτη αποσταθεροποίηση του Κλίματος, σηματοδοτώντας  ταυτοχρόνως την επικίνδυνη μετάβαση από την Κλιματική Αλλαγή στην Κλιματική Κρίση. Συγκεκριμένα, «προφητικά» ο Svante Arrhenius[1] υπολόγισε, περί τα τέλη του 19ου αιώνα, ότι τυχόν διπλασιασμός του διοξειδίου του… Read More »

Ιδιωτικά Α.Ε.Ι.: Μια διευκρίνιση και κάποια ερωτήματα

Ακρίτας Καϊδατζής, Αν. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Α.Π.Θ.

Σε πρόσφατο άρθρο του ο καθηγητής Βασίλης Σκουρής προσάπτει όψιμο και επιλεκτικό συνταγματικό πατριωτισμό σε όσους θεωρούν ότι ο νόμος 5094/2024, κατά το μέρος που επιτρέπει την εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων μέσω της ίδρυσης ‘νομικών προσώπων πανεπιστημιακής εκπαίδευσης’ (ν.π.π.ε), αντίκειται στο άρθρο 16 του Συντάγματος[1]. Με το παρόν σημείωμα δεν σκοπεύω βεβαίως να… Read More »

Ποινική ευθύνη υπουργών: «Τα του Καίσαρος τω Καίσαρι»

Σπύρος Βλαχόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Το κύριο χαρακτηριστικό της ρύθμισης του άρθρου 86 του Συντάγματος για την ποινική ευθύνη των υπουργών, είναι ότι αναθέτει την ποινική τους δίωξη στη Βουλή. Βέβαια, το 1880 ο Ιωάννης Αραβαντινός στην πραγματεία του «περί ευθύνης των ηγεμόνων και των υπουργών» υποστήριζε ότι η ανάθεση της ποινικής κατηγορίας στη Βουλή «είναι απλούν και ιστορικώς ευεξήγητον… Read More »

Το δικαίωμα στην οξεία κριτική

Μιχάλης Πικραμένος, Αντιπρόεδρος Συμβουλίου της Επικρατείας, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Στη σύγχρονη δημοκρατία τα όργανα των πολιτειακών λειτουργιών υπόκεινται στην αρχή της λογοδοσίας σύμφωνα με την οποία υπέχουν ευθύνη για τη συμπεριφορά, τις πράξεις και εν γένει τον τρόπο άσκησης των από το Σύνταγμα προβλεπόμενων καθηκόντων τους. Ειδικά για τους δικαστές ο συνδυασμός δικαστικής ανεξαρτησίας και λογοδοσίας επιβάλλει να δικάζουν τις διαφορές με γνώμονα το… Read More »

Υπεράσπιση του άρθρου 16 του Συντάγματος: Όψιμος και επιλεκτικός συνταγματικός πατριωτισμός

Βασίλης Σκουρής, ομ. Καθηγητής ΑΠΘ, πρώην Πρόεδρος Δικαστηρίου ΕΕ

Ι. Το πρόβλημα [1] Στη συζήτηση για την (αντι)συνταγματικότητα του νόμου 5094/2024 κατά το μέρος που ρυθμίζει την εγκατάσταση και λειτουργία παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων μέσω μη κρατικών «Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης» εξακολουθούν να πυκνώνουν οι φωνές όσων υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία στον τομέα αυτό προϋποθέτει την αναθεώρηση του αυστηρά διατυπωμένου άρθρου 16 του Συντάγματος… Read More »

Η σύσταση και λειτουργία Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων από Κοινωφελή Ιδρύματα

Μιχαήλ Εμμ.Βροντάκης, επίτιμος Αντιπρόεδρος ΣτΕ

Ι.1. Αποτελεί στη δημόσια συζήτηση «σημείον αντιλεγόμενον» το κατά πόσον είναι συμβατή με το Σύνταγμα η σύσταση και λειτουργία Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων από Κοινωφελή Ιδρύματα. Η εν προκειμένω υποστηριζόμενη θέση είναι ότι το Σύνταγμα δεν την αποκλείει a priori, αλλά την εξαρτά εν πρώτοις εκ του κατά πόσον αυτή θα καταστεί νομοθετικώς επιτρεπτή, και περαιτέρω,… Read More »

Το τέλος του κρατικού μονοπωλίου στα ΑΕΙ

Λίνα Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Δύο βασικές επιστημονικές απόψεις διατυπώθηκαν σχετικά με το αν και κατά πόσο επιτρέπεται η αναγνώριση ων «ακαδημαϊκών» τίτλων των πτυχίων «ιδιωτικών Πανεπιστημίων», καθώς ως επαγγελματικό προσόν οι τίτλοι αυτοί αναγνωρίζονται ήδη, βάσει της ελευθερίας κυκλοφορίας και εγκατάστασης του εργαζομένων εντός της ΕΕ. Σύμφωνα με την πρώτη άποψη, που τεκμηριώθηκε από τους εγνωσμένου και αναμφισβήτητου κύρους… Read More »