Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

Τα κόμματα και η άμυνα της δημοκρατίας μετά τις εκλογές της 25ης Ιουνίου

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ

            Η είσοδος στη  Βουλή του κόμματος «Σπαρτιάτες» δημιούργησε την αίσθηση ότι το άρθρο 102 του νόμου 5019/2023, το οποίο εισήγαγε κώλυμα εκλογιμότητας για ορισμένα κόμματα, κατ΄ εφαρμογήν του άρθρου 29§1 Συντ., δηλαδή για την προστασία της ελεύθερης λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος, θεσπίστηκε τελικά επί ματαίω. Και τούτο διότι, αυτοί τους οποίους πρωτίστως αφορούσε η… Read More »

Οι δυνατότητες του εκλογοδικείου

Κώστας Χρυσόγονος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Η μεταρρύθμιση της εκλογικής νομοθεσίας (άρθρο 32 του Εκλογικού Κώδικα) το 2021 και το 2023, με την οποία απαγορεύτηκε η συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές κομμάτων που η φανερή ή υποκρυπτόμενη ηγεσία τους αποτελείται από πρόσωπα καταδικασμένα για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, έχει καταστεί ήδη αντικείμενο έντονης νομικής συζήτησης και πολιτικής αντιπαράθεσης *. Η σχετική κρίση… Read More »

Ο «νόμος» μεταξύ Νομικής Επιστήμης και Φυσικής Επιστήμης με την «επικουρία» των Μαθηματικών

Προκόπιος Παυλόπουλος, τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ.

Πρόλογος[ *] Στο πλαίσιο του σύγχρονου επιστημονικού διαλόγου πρέπει ν’ αναδειχθεί και το ότι στην εποχή μας -σε ορισμένες τουλάχιστον περιπτώσεις- η προσχηματική ή και εντελώς εσφαλμένη επίκληση της ανάγκης μιας, δήθεν, «ολιστικής» θεώρησης του επιστητού  «παρασύρει» την επιστημονική έρευνα σε μιαν άκριτη και γι’ αυτό αναμφισβητήτως ανεπίτρεπτη «μεταφορά» εννοιών και συμπερασμάτων από το πεδίο… Read More »

Άστορ, Ιντεάλ, Ίρις: Μαθήματα πολιτ(ιστι)κής οικονομίας

Σπύρος Βλαχόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Το θέμα της λειτουργίας των ιστορικών κινηματογράφων της Αθήνας, «Άστορ», «Ιντεάλ» και «Ίρις», δεν είναι πλέον στην επικαιρότητα. Πέρα όμως από το ότι δεν δικαιολογείται εφησυχασμός, το ζήτημα αυτό  αποτελεί μια καλή αφορμή για να σκεφτούμε μήπως στα σχολεία θα πρέπει να διδάσκουμε, εκτός από πολιτική οικονομία, και το μάθημα της πολιτιστικής συνείδησης και διαχείρισης.… Read More »

Κράτος και ασφάλεια των σιδηροδρόμων: η διοικητική ακτινογραφία ενός δυστυχήματος

Απόστολος Ι. Παπατόλιας, Δρ. Δημοσίου Δικαίου, Συντονιστής Κύκλου Δημόσιας Διοίκησης  Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών (ΕΝΑ)

Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα. Ότι στα στοιχειώδη καθήκοντα ενός σύγχρονου κράτους περιλαμβάνεται η προληπτική αξιοποίηση κάθε μέσου (τεχνικού, ψηφιακού, ανθρώπινου) για την αποτροπή μιας μετωπικής σύγκρουσης τρένων που κινούνται σε διπλή γραμμή και μπορούν και αναπτύσσουν ταχύτητα μέχρι 200 km/h[1]. Εξίσου στοιχειώδες και αυτονόητο φαντάζει ότι στην κορύφωση της ψηφιακής επανάστασης, αποτελεί ηθική πρωτίστως… Read More »

Ανεξάρτητοι συνδυασμοί και de facto πολιτικά κόμματα,

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ

Το ζήτημα της καταστρατήγησης του θεσμού της εκλογικής απαγόρευσης ορισμένων πολιτικών κομμάτων, ο οποίος καθιερώθηκε με το άρθρο 32 παρ. 1 του Π.Δ. 26/2012,  απασχόλησε τον εκλογικό νομοθέτη με αφορμή το ενδεχόμενο εικονικότητας όσον αφορά την πραγματική ηγεσία του κόμματος. Ωστόσο, η «απαγόρευση της καταστρατήγησης του νόμου» είναι μια γενική αρχή του δικαίου, η οποία… Read More »

Για τη συνταγματικότητα του αποκλεισμού εκλογικών συνδυασμών των καταδικασμένων διευθυντών της ναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης “Χρυσή Αυγή”

Θανάσης Καμπαγιάννης, δικηγόρος στην Αθήνα, συνήγορος υποστήριξης της κατηγορίας στη δίκη της Χρυσής Αυγής.

Σύνοψη: Η πρωτόδικη καταδίκη των ηγετικών στελεχών της Χρυσής Αυγής ως διευθυντών ναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης, υπό τον μανδύα πολιτικού κόμματος, στοιχειοθετεί επαρκή βάση κωλύματος για την κατάρτιση εκλογικών συνδυασμών από πλευράς των καταδικασμένων ηγετών της, χωρίς να παραβιάζονται οι διατάξεις των άρθρων 29 και 51 του Συντάγματος. Η αποτύπωση της θέσης αυτής σε νομοθετική διάταξη… Read More »

Το Σύνταγμα του Άστρους, του 1823, ως θεσμική «γέφυρα» μεταξύ του Συντάγματος της Επιδαύρου, του 1822,  και του «Πολιτικού Συντάγματος της Ελλάδος» (Συντάγματος της Τροιζήνας),  του 1827

Προκόπιος Παυλόπουλος, τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Τακτικό Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών Επίτιμου Καθηγητή της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Πρόλογος [1] Το Σύνταγμα του Άστρους, δηλαδή το αναθεωρημένο «Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος» της Επιδαύρου που είχε θεσπίσει η Α΄ Εθνική Συνέλευση την 1η Ιανουαρίου 1822, θεσπίσθηκε από την Β΄ Εθνική Συνέλευση, την 13η Απριλίου 1823, για να μείνει στην Συνταγματική μας Ιστορία ως ο «Νόμος της Επιδαύρου».  Αν ανατρέξουμε στο χρονικό της συγκυρίας, μέσα… Read More »

Όταν η αυτάρεσκη δημοκρατία μας δεν προνοεί και δεν αντιδρά εγκαίρως, καταλήγει να νομοθετεί «φωτογραφικά» για να αντιμετωπίσει τους εχθρούς της

Θανάσης Γ. Ξηρός, Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου ΑΣΕΙ-ΣΣΕ

Ι Η πρωτόγνωρη σε ένταση και διάρκεια δημοσιονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας και οι ποικιλόμορφες, άμεσες και επαχθείς, συνέπειές της διαμόρφωσαν γόνιμο έδαφος για ακραία, συχνά παρά το νόμο, ρητορεία και πυροδότησαν βίαιες, συνήθως «αυθόρμητες», λαϊκές αντιδράσεις. Προνομιακός φορέας έκφρασης και, αντιστοίχως, εκδήλωσής τους υπήρξε μόρφωμα, ενδεδυμένο το μανδύα πολιτικού κόμματος, που διεκδίκησε ουσιαστικό ρόλο… Read More »

Σύνταγμα, εκλογές και κοινοβουλευτικό σύστημα στην προκρούστεια κλίνη των πρωθυπουργικών μεθοδεύσεων

Η  πρόσφατη αναγγελία της ημερομηνίας των εκλογών από τον πρωθυπουργό ήταν μία ακόμη ένδειξη για το ότι δεν τρέφει ιδιαίτερο σεβασμό ούτε στο Σύνταγμα ούτε στα κρατικά όργανα που είναι κρίσιμα για την λειτουργία του πολιτεύματος. Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 41 παρ. 2 του Συντάγματος: «O Πρόεδρος της Δημοκρατίας διαλύει τη Bουλή με πρόταση… Read More »

Η πραγματική ηγεσία ενός κόμματος μπορεί να είναι και συλλογική

Γιάννης Α. Τασόπουλος, Καθηγητής ΕΚΠΑ, δικηγόρος

Στο ζήτημα που συνδέεται με την καταδίκη της ηγεσίας της Χρυσής Αυγής σε πρώτο βαθμό, το άρθρο 102 τουνόμου 5019/2023 (ΦΕΚ Α΄27) προβλέπει την αποστέρηση του δικαιώματος κατάρτισης συνδυασμών για τη συμμετοχή στις βουλευτικές εκλογές, πολιτικών κομμάτων των οποίων υποψήφιοι βουλευτές ή ιδρυτικά μέλη ή διατελέσαντες πρόεδροι είναι πρόσωπα που έχουν καταδικαστεί για τα αδικήματα… Read More »

 Αυτοματισμοί και τεκμήρια κατά την εφαρμογή της εκλογικής απαγόρευσης

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ

Ο νομοθέτης του άρθρου 102 του ν.5019/2023 απέκλεισε αυτομάτως από το δικαίωμα συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές τα κόμματα των οποίων ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος, ή τα πρόσωπα που αποτελούν την πραγματική ηγεσία του κόμματος, έχουν καταδικασθεί σε οποιονδήποτε βαθμό σε κάθειρξη, για τα εγκλήματα των κεφαλαίων… Read More »

Το Σύνταγμα δεν φωτογραφίζει Πρωθυπουργό

Νίκος Παπασπύρου, Αναπλ. Καθηγητής στη Νομική Σχολή (ΕΚΠΑ)

Ι. Η πρόκληση του συναινετικού μοντέλου Στις 21 Μαΐου, ο λαός καλείται να ψηφίσει για τη νέα Βουλή. Καθώς οι εκλογές θα διεξαχθούν με το σύστημα της απλής αναλογικής, το πρώτο διακύβευμα είναι η δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας. Εν τέλει, η δυνατότητα μετάβασης σε ένα συναινετικό μοντέλο διακυβέρνησης. Οι συνθήκες φυσικά κάθε άλλο παρά συναίνεση… Read More »

Εκλογές προκηρύσσει η ΠτΔ, όχι ο πρωθυπουργός

Ακρίτας Καϊδατζής, Αναπλ. καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Α.Π.Θ.

Εκλογές προκηρύσσονται με προεδρικό διάταγμα. Η ουσιαστική αποφασιστική αρμοδιότητα ανήκει βεβαίως κατά το Σύνταγμα στο υπουργικό συμβούλιο (προσοχή: όχι στον πρωθυπουργό), το οποίο προσυπογράφει το διάταγμα, όμως η τυπική αποφασιστική αρμοδιότητα δεν παύει να ανήκει στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Μόνο η Πρόεδρος δικαιούται να προκηρύσσει εκλογές και, ιδίως, να ορίζει την ημερομηνία διενέργειάς τους. Αυτό… Read More »

Ας πάρουμε στα σοβαρά καθετί δημόσιο

Κωνσταντίνος Γιαννακόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

* Στις μέρες μας, το κράτος δικαίου και η δημοκρατία διέρχονται μια βαθιά κρίση, η οποία αποτελεί σύμπτωμα της νεοφεουδαρχικής εξέλιξης των πολιτικών θεσμών, δηλαδή της αναβίωσης, στη Χώρα μας, στην Ευρώπη και ευρύτερα, προνεωτερικών προτύπων. Μεταξύ αυτών των προτύπων, συγκαταλέγεται η υβριδοποίηση δημόσιου και ιδιωτικού, η οποία απαξιώνει το κύρος καθετί δημόσιου (του Κράτους,… Read More »