Ομιλία του Αντιπροέδρου επί τιμή του Συμβουλίου Επικρατείας κ. Μιχαήλ Βροντάκη κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο Διδάκτορα Νομικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στις 28 Φεβρουαρίου 2011.
Εγκώμιο του δικαστή Μιχαήλ Βροντάκη, που εκφωνήθηκε από τον καθηγητή του Συνταγματικού Δικαίου Αντώνη Μανιτάκη στην αίθουσα τελετών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στις 28 Φεβρουαρίου 2011, στην τελετή αναγόρευσής του σε επίτιμο Διδάκτορα Νομικής της Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών.
Η διατήρηση των προβλεπόμενων στη νομοθεσία περιορισμών αναφορικά με την άσκηση του επαγγέλματος του εφημεριδοπώλη επιβάλλεται από συνταγματικής περιωπής επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, ενόψει της θέσης του εν λόγω επαγγελματικού κλάδου στο σύστημα διακίνησης του τύπου και της συμβολής του στην εξυπηρέτηση του συνταγματικού σκοπού της ελεύθερης κυκλοφορίας των εντύπων.
Σκεφτόμαστε συνήθως την Ελλάδα ως την πατρίδα του Πλάτωνα και του Περικλή, με την πραγματική της σημασία να βρίσκεται βαθιά στην αρχαιότητα. Αλλά δεν είναι η πρώτη φορά που για να κατανοήσεις το μέλλον της Ευρώπης χρειάζεται να στραφείς μακριά από τις μεγάλες δυνάμεις στο κέντρο της ηπείρου και να κοιτάξεις προσεκτικά όσα συμβαίνουν στην Αθήνα.
Σε πρακτικό επίπεδο η σύμβαση αποσκοπεί στο να θωρακίσει τους δανειστές μας απέναντι στο μοναδικό νομικό όπλο που έχει απομείνει στη χώρα: μέχρι την υπογραφή της το δημόσιο χρέος διεπόταν κατά 90% από το ελληνικό δίκαιο.
H ακύρωση του «απεχθούς» ελληνικού χρέους, το Διεθνές Δίκαιο και ο ρόλος της κοινωνίας πολιτών. Ή, με άλλα λόγια, γιατί την κατάκτηση μιας έγκυρης θέσης από τη χώρα και τον κόσμο της μέσα στο παγκόσμιο στερέωμα δεν θα τη δώσει η… αύξηση των εξαγωγών ούτε ο τουρισμός ούτε η εκμετάλλευση των (υποθετικών) πετρελαϊκών κοιτασμάτων στο Ιόνιο και το Αιγαίο, αλλά το ανθρώπινο δυναμικό της και η ικανοποίηση, από τις κυβερνήσεις και την ίδια την κοινωνική δυναμική, της απαίτησης για την τοποθέτησή του στην πρώτη γραμμή κάθε οικονομικής πολιτικής, αναπτυξιακής και δημοσιονομικής.
Το δημόσιο πανεπιστήμιο είναι ο κατεξοχήν τόπος αντίστασης σε αυτές τις εξελίξεις. Και γιʼ αυτόν ακριβώς τον λόγο συγκεντρώνει τους μύδρους των ζηλωτών της «πολιτικής ορθότητας». Παρά τις αδυναμίες και τις ανεπάρκειές του, παρά τις αντιφάσεις και τις εκτροπές του, παρέχει ακόμα τη δυνατότητα σε εκείνους που φοιτούν να σκέπτονται κριτικά, να αναστοχάζονται δημιουργικά και να αντιπαρατίθενται δυναμικά στις επίσημες δοξασίες, βεβαιότητες και ορθοδοξίες, στις οποίες ίσως να μην πιστεύουν ούτε καν αυτοί που τις εκστομίζουν.
Επομένως, ας ηρεμήσουμε και ας σοβαρευτούμε. Δεν χρειάζεται να προκαλούμε, αβασάνιστα, φόβο και τρόμο με την επίκληση φανταστικών εθνικών κινδύνων στην ήδη κατατρομαγμένη και παραζαλισμένη κοινή γνώμη. Μας φτάνει η κατάθλιψη και ο τρόμος που εκτρέφουν, μήνες τώρα, δανειστές, τηλεόραση -με το αζημίωτο- ο Τύπος και τα κόμματα ιδίως της Αριστεράς εν τη πολιτική μωρία τους.
Η δίκαιη ισορροπία είναι η αρχή με βάση την οποία ρυθμίζονται, κατά τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οι συγκρούσεις μεταξύ συμφερόντων τα οποία υπάγονται στον μηχανισμό προστασίας της ΕΣΔΑ. Το Δικαστήριο έχει αναπτύξει μια συγκεκριμένη μέθοδο διαπίστωσης της βασιμότητας των επιχειρημάτων του διαδίκου που ισχυρίζεται ότι παραβιάστηκε, εκ μέρους του αντιδίκου του Κράτους μέλους, διάταξη της Σύμβασης με την οποία κατοχυρώνεται ανθρώπινο δικαίωμα ή θεμελιώδης ελευθερία. Η μέθοδος αυτή χαρακτηρίζεται από τη διαδοχή, κατά λογική τάξη, διαφόρων φάσεων ερεύνης, το επιστέγασμα της οποίας, αποτελεί, η κρίση περί του αν όντως έτυχε σεβασμού, στη δικαζόμενη υπόθεση, η αρχή της δίκαιης ισορροπίας.
Με αφορμή το βιβλίο της Λίνας Παπαδοπούλου: Εθνικό Σύνταγμα και Κοινοτικό Δίκαιο: Το ζήτημα της «υπεροχής», Εκδ. Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα 2009.Αναδημοσιεύεται από την «Επιθεώρηση Δικαίου Κοινωνικής Ασφαλίσεως» ΕΔΚΑ, έτος ΝΒ΄, τεύχος 4-5, Απρίλιος-Μάιος Νο 2010.
Ο καθηγητής Κώστας Χρυσόγονος προτείνει δώδεκα σημεία μιας συνταγματικής αναθεώρησης που θα αποσκοπούσε στο να εμποδίσει την περαιτέρω διολίσθηση προς τον εκφεουδαρχισμό του ελληνικού δημόσιου βίου. Το ζητούμενο τελικά είναι να πραγματοποιηθεί η μετάβαση από ένα πολιτικό σύστημα επιφανειακά μόνο δημοκρατικό, όπως αυτό που εγκαθιδρύθηκε στη χώρα μας μετά τη μεταπολίτευση του 1974, σε ένα νέο και περισσότερο δημοκρατικό και αντιπροσωπευτικό μοντέλο λειτουργίας του κράτους και κυρίως των κομμάτων
Το κείμενο αυτό είναι η εισαγωγική ομιλία του καθηγητή Γιώργου Σωτηρέλη στο στρογγυλό τραπέζι με το οποίο έκλεισε το ΙΓ΄ Συμπόσιο του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης» στο Βόλο (25-26.3.2011). Περιέχει, πέρα από μια συνοπτική αποτίμηση του Συμποσίου, βασικές σκέψεις για την σχέση Συντάγματος – Πολιτικής στην εποχή του «μνημονίου», ειδικότερα δε για τις δυνατότητες και τα περιθώρια που διαθέτει σήμερα η συνταγματική πολιτική να δώσει συγκεκριμένες και πρόσφορες απαντήσεις, μέσω της αναθεώρησης του Συντάγματος, στην προϊούσα πολύπλευρη κρίση του οικονομικού και πολιτικού συστήματος.
Αναδημοσιεύεται από την επιθεώρηση «Δικαιώματα του Ανθρώπου», ΔτΑ Νο 48/2010.
Η περίπτωση της Μ. Μαυρογένη μοιάζει υποδειγματική για την επιβεβαίωση του κανόνα που επέβαλε -και εν πολλοίς επιβάλλει- την έξωση των γυναικών από τον δημόσιο χώρο. Η ηρωίδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 φαίνεται να αμφισβήτησε έμπρακτα την στερεοτυπική εικόνα της γυναίκας, καταβάλλοντας βαρύ το τίμημα της εγκατάλειψης της κοινωνικής της τάξης και του παραδοσιακού ρόλου του φύλου της. Η ιστορία της, ωστόσο, δεν είναι αυτή ενός προδομένου οράματος, αλλά μιας ήττας, βαριάς και με έμφυλα χαρακτηριστικά, κυρίως όμως μιας ήττας πολιτικής. Η Μαυρογένη μαζί με τον ζήλο της για την αποτίναξη της οθωμανικής τυραννίας, εισέφερε, όπως και πολλοί άλλοι πρωταγωνιστές της εποχής, αυτό που θα αποτελέσει ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του νεοελληνικού κράτους: την συνδιαλλαγή ως μέσο παραγωγής και νομιμοποίησης της πολιτικής εξουσίας. Όταν έχασε την πολιτική και την οικονομική δυνατότητα να διαπραγματεύεται στο παιγνίδι της εξουσίας, απομακρύνθηκε από το προσκήνιο, με τρόπο που μαρτυρά το έλλειμμα δημοκρατίας που συνοδεύει τον ελληνικό πολιτειακό σχηματισμό από την ίδρυσή του.
Σκοπός της μελέτης είναι να περιγράψει το ιστορικό, θεωρητικό και νομικό πλαίσιο, ενόψει αφενός του φιλελεύθερου, κοσμικού και δημοκρατικού χαρακτήρα του Συντάγματος και αφετέρου των δικαιωμάτων γονέων και μαθητών, για τη διαμόρφωση του περιεχομένου του μαθήματος των θρησκευτικών. Βασική αφορμή έδωσε η πρόταση του Υπουργείου Παιδείας να γίνει προαιρετικό το μάθημα σε ορισμένες τάξεις, καθώς και οι έντονες αντιδράσεις της Εκκλησίας. Παρόμοια ζητήματα θρησκευτικών συμβόλων στα δημόσια σχολεία τίθεται συνεχώς στο Ευρωπαϊκό χώρο (μουσουλμανική μαντίλα, σύμβολο του εσταυρωμένου σε σχολικές αίθουσες).