Στη μελέτη αυτή, που αποτελεί προδημοσίευση από τον δεύτερο τόμο του Συνταγματικού Δικαίου (εκδόσεις Σάκκουλα, Θεσσαλονίκη), ο καθηγητής Αντώνης Μανιτάκης αναλύει την ιστορική σημασία, καθώς και τη σύγχρονη, επίκαιρη, αξία της αρχής της διάκρισης των εξουσιών ως οργανωτικής βάσης του κράτους –και όχι του πολιτεύματος– διακρίνοντάς την από την κανονιστική πρόσληψη της αρχής, ως θεμελιώδους συνταγματικής αρχής της έννομης τάξης

Το τέλος του δικομματισμού και των αυτοδύναμων μονοκομματικών κυβερνήσεων έχει αναγγελθεί πολλές φορές, αυτή τη φορά όμως, δηλαδή στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, όποτε κι αν γίνουν αυτές, φαίνεται ότι η πρόβλεψη θα επαληθευθεί.

Ο καθηγητής Πέτρος Παραράς επισημαίνει ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου, όπως τα αντιλαμβάνεται η δυτική σκέψη, διακρίνονται για τον οικουμενικό τους χαρακτήρα, εφόσον ‘απευθύνονται’ σε όλους τους ανθρώπους, χωρίς διακρίσεις. Ωστόσο, τελικά, τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν μπορούν να ισχύσουν για όλους, δηλαδή παγκοσμίως, διότι, πρώτον, επιβάλλουν να σεβόμαστε την ‘διαφορετικότητα’ του άλλου και, δεύτερον, απηχούν δυτική πολιτική φιλοσοφία και δυτικό (προεχόντως ευρωπαϊκό) πνευματικό πολιτισμό. Αφού εξετάσει ως παράδειγμα τον ‘Νόμο του Ισλάμ’, ο καθηγητής Παραράς καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, ο ‘οικουμενισμός’ (universalisme) των δικαιωμάτων του ανθρώπου μετατρέπεται, τελικά, σε ‘σχετικισμό’ (relativisme).

Η Νέδα Κανελλοπούλου πραγματεύεται το ερώτημα αν και πώς το Σύνταγμα μπορεί να αναπτύξει την εγγυητική του λειτουργία στις νέες εξουσιαστικές δομές που γεννά η ψηφιακότητα της πληροφορίας και η παγκοσμιοποιημένη οικονομία. Τρία πεδία εμφανίζονται κρίσιμα. Το ένα πεδίο είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η ανάδειξη ενός Ευρωπαϊκού Συντάγματος ως πολυκεντρικό και δυναμικό σύστημα. Το άλλο πεδίο είναι οι νέοι τρόποι διοίκησης που συνδέονται με την εισδοχή των αρχών του public management και του new public management. Το τρίτο πεδίο είναι η πολυδιάσπαση της πολιτικής εξουσίας και, παράλληλα της πολιτικής κοινωνίας, με συνέπεια τη διάσπαση του γενικού ή γενικεύσιμου συμφέροντος σε μια πληθώρα κοινωνικών ή ιδιωτικών συμφερόντων.

Στο κείμενο αυτό επιχειρείται συνοπτική παρουσίαση των βασικών δομών του διοικητικού συστήματος της χώρας, επισημαίνονται αγκυλώσεις και δυσλειτουργίες που συνοδεύουν τη λειτουργία των υφιστάμενων θεσμών κατά την περίοδο εφαρμογής του ισχύοντος Συντάγματος και διατυπώνονται σκέψεις για την μεταρρύθμιση του συστήματος στην προοπτική της συνταγματικής αναθεώρησης. Η μεταρρύθμιση πρέπει να είναι ευρεία ώστε να καταλαμβάνει όχι μόνον την οργάνωση του εν στενή εννοία κράτους αλλά και των οργανισμών της καθ’ ύλην και κατά τόπο αυτοδιοίκησης με την υιοθέτηση μιας νέας αντίληψης για τις σχέσεις μεταξύ κράτους και αυτοδιοικούμενων οργανισμών και την κατανομή των υποθέσεων που αναλαμβάνουν. Στο πλαίσιο αυτό είναι επιβεβλημένη η αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος προς την κατεύθυνση της καθιέρωσης της αυτονομίας του δημόσιου πανεπιστημίου ως προς ορισμένο τουλάχιστον κύκλο υποθέσεων που συνάπτονται με την κύρια αποστολή του. Η επιτυχία του μεταρρυθμιστικού εγχειρήματος στο σύνολο των διοικητικών δομών της χώρας συναρτάται και από τις μεταβολές που θα επιχειρήσει ο αναθεωρητικός νομοθέτης στο χώρο της δημόσιας διοίκησης και ιδίως στη στελέχωσή της με σκοπό μια πιο αποτελεσματική και ορθολογική οργάνωση των υπηρεσιών της.