Category Archives: ΜΕΛΕΤΕΣ – ΑΡΘΡΑ

Η πρόταση ίδρυσης συνταγματικού δικαστηρίου υπό το πρίσμα της εξέλιξης των σχέσεων μεταξύ εθνικού και ενωσιακού δικαίου

Κωνσταντίνου Θ. Γιαννακόπουλου Επίκουρου Καθηγητή Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι τυχόν υιοθέτηση της πρότασης, που τίθεται και πάλι, για την ίδρυση συνταγματικού δικαστηρίου στη χώρα μας δεν φαίνεται να συνάδει με την εξέλιξη των σχέσεων μεταξύ του εθνικού και του ενωσιακού δικαίου. Η παραπάνω θέση στηρίζεται στην ανάλυση, αφενός, της επίδρασης που ασκεί το δίκαιο της Ένωσης στην οργάνωση του δικαστικού… Read More: Η πρόταση ίδρυσης συνταγματικού δικαστηρίου υπό το πρίσμα της εξέλιξης… »

Η λαϊκή κυριαρχία ιδίως κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσεως

Φίλιππος Κ. Σπυρόπουλος, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, ΕΚΠΑ

Στο συνταγματικό κράτος ‘κυρίαρχος’ με τη νομική έννοια δεν υπάρχει. Η έννοια της λαϊκής κυριαρχίας είναι συνεπώς μια έννοια πολιτική, με συμβολική και ιστορική αξία, που ταυτίζεται με τη δημοκρατική αρχή. Η λαϊκή κυριαρχία εκδηλώνεται στο πλαίσιο της νομιμότητας. Αν ο λαός την υπερβεί, γίνεται επανάσταση και βία. Βία είναι όμως και η νομιμότητα. Την… Read More: Η λαϊκή κυριαρχία ιδίως κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσεως »

Ευρεία κατάργηση οργανικών θέσεων δημοσίων υπαλλήλων για λόγους δημοσίου συμφέροντος

Παναγιώτης Σ. Καποτάς, ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου, Δικηγόρος
(αναδημοσίευση από ΘΠΔΔ 10-11/2011, σελ. 38επ)

Οι κατέχοντες οργανική θέση, με σύμβαση δημοσίου δικαίου υπάλληλοι, είναι μόνιμοι στις θέσεις που κατέχουν εφόσον αυτές υφίστανται. Ο θεσμός την μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων είναι κατοχυρωμένος σε διάφορα έννομες τάξεις. Ο κοινός νομοθέτης, δύναται να προβαίνει σε αναδιοργάνωση της Διοικήσεως, να ιδρύει και να καταργεί οργανικές θέσεις ή και να τροποποιεί τις αρμοδιότητες αυτών… Read More: Ευρεία κατάργηση οργανικών θέσεων δημοσίων υπαλλήλων για λόγους δημοσίου συμφέροντος »

Οι περικοπές των συντάξεων υπό το πρίσμα του άρθρου 1 του Π.Π.Π. της ΕΣΔΑ

Άγγελος Στεργίου, καθηγητής Νομικής Α.Π.Θ.

Οι περικοπές των συντάξεων ήταν η εύκολη και άδικη λύση. Αν μεταφέρουμε τα πορίσματα της νομολογίας του ΕΔΔΑ, το συμπέρασμα δεν μπορεί παρά να είναι η αποδοχή της παραβίασης του άρθρου 1 του Π.Π.Π. της ΕΣΔΑ. Ο βαθμός νομοθετικής προσβολής των δικαιωμάτων είναι τέτοιας σοβαρότητας που οδηγεί στην ουσιώδη ανατροπή της αναλογικότητας των συντάξεων. Οι… Read More: Οι περικοπές των συντάξεων υπό το πρίσμα του άρθρου 1… »

Η ιδιωτικότητα του προσώπου μέσα από τη συνθετική αντίθεση δημόσιου-ιδιωτικού

Χριστίνα Μ. Ακριβοπούλου Ειδική Επιστήμονας ΔΠΘ, Μεταδιδακτορική Υπότροφος Αριστείας ΑΠΘ

Στη θεωρία και τη φιλοσοφία, η προσέγγιση της ιδιωτικότητας ως δικαιώματος με αρνητικό περιεχόμενο είναι εξαιρετικά συνηθισμένη. Στην ανάλυση της Hannah Arendt, η ιδιωτικότητα του οίκου γίνεται κατανοητή ως στέρηση του λόγου, της έκφρασης και των δικαιωμάτων της πόλεως. Στην ίδια συλλογιστική, η ρεαλιστική προσέγγιση του Richard Posner καταγράφει την ιδιωτικότητα ως το παραπέτασμα εκείνο… Read More: Η ιδιωτικότητα του προσώπου μέσα από τη συνθετική αντίθεση δημόσιου-ιδιωτικού »

Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης και η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ενωσιακή έννομη τάξη

Λίνα Παπαδοπούλου

Το άρθρο έχει ως αντικείμενο το Χάρτη Θεμελιωδών δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εισαγωγικά τονίζεται η σημασία της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην ενωσιακή έννομη τάξη, η νομολογιακή διαμόρφωση ενός καταλόγου θεμελιωδών δικαιωμάτων από το Δικαστήριο της Ένωσης. Η προσχώρηση των Κοινοτήτων και της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει κατά καιρούς προταθεί και συζητηθεί ως η πλέον ενδεδειγμένη λύση ενώ η απόδοση δεσμευτικής ισχύος στον ad hoc συντεταγμένο Χάρτη της Νίκαιας αποτελεί μια πειστική εναλλακτική λύση. Οι τρεις αυτές εκδοχές, η νομολογιακή αναγνώριση δικαιωμάτων, η προσχώρηση στην ΕΣΔΑ και η απόδοση δεσμευτικής ισχύος στο Χάρτη, αναλύονται και αξιολογούνται διεξοδικά στο πρώτο μέρος του άρθρου.Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται η πολιτική εντολή της Κολωνίας που οδήγησε στη σύνταξη του Χάρτη της Νίκαιας, η διαδικασία και το όργανο που την έφερε σε πέρας, τα επίμαχα ζητήματα που αναδείχθηκαν κατά τις συζητήσεις και οι λύσεις που επιτεύχθηκαν, οι πηγές έμνευσης και συνοπτικά το περιεχόμενο των συμπεριληφθέντων δικαιωμάτων, η επίδραση που ο Χάρτης παρά τη διακηρυκτική ισχύ του αναμένεται να αναπτύξει και το πεδίο εφαρμογής του. Αναλυτικότερα τονίζεται η πρωτοτυπία και η αυξημένη νομιμοποίηση της Συνέλευσης που ανέλαβε τη σύνταξη του Χάρτη, λόγω της αντιπροσωπευτικής σύνθεσής της με τη συμπερίληψη εθνικών βουλευτών, ευρωβουλευτών και αντιπροσώπων των αρχηγών κρατών. Ο ανοιχτός χαρακτήρας της διαδικασίας καθώς και η δημιουργία ιστοσελίδας του Συμβουλίου αφιερωμένης στο Χάρτη, όπου δημοσιεύονταν όλα τα έγγραφα σχετικά μ’αυτόν, επέτρεπαν όχι μόνον στα μέλη της Συνέλευσης αλλά και σε εξωτερικούς παρατηρητές να παρακολουθήσουν στενά τη διαδικασία. (αναδημοσίευση από το ΤοΣ 2001, σελ.1267-1326)

Δωρεάν, κατά το Σύνταγμα, και η ανώτατη εκπαίδευση; Σχόλια σε τρεις δικαστικές αποφάσεις: ΔΕφΠατρ 705/2010 (δίδακτρα στο ΕΑΠ), ΣτΕ 2714/2010 (Γ΄ Τμ.) & 2411/2012 (Ολομ.) (δίδακτρα σε μεταπτυχιακά)

Λίνα Παπαδοπούλου, Επ. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, ΑΠΘ

Οι τρεις σχολιαζόμενες αποφάσεις από τη μία επιβεβαιώνουν την ύπαρξη συνταγματικού δικαιώματος δωρεάν ανώτατης εκπαίδευσης, από την άλλη διαρρηγνύουν τον απόλυτο χαρακτήρα του, καθώς από το πεδίο εφαρμογής του ά. 16 παρ. 4 Σ εξαιρούν την Ανοικτή εξ Αποστάσεως (η ΔΕφΠατρ 705/2010) και τη μεταπτυχιακή (οι ΣτΕ 2710/2010 και 2411/2012) εκπαίδευση. Όλες πάντως οι απόψεις, πλειοψηφικές και μειοψηφικές, και στις τρεις αποφάσεις, ερείδονται επί μιας κοινής και απολύτως κρατούσας στη θεωρία παραδοχής: ότι η συνταγματική υποχρέωση του κράτους για δωρεάν παροχή παιδείας εκτείνεται και στην ανώτατη εκπαίδευση. Στην παρούσα μελέτη θα εξετασθεί διεξοδικά και θα υποστηριχθεί (υπό IV) η αντίθετη ερμηνευτική εκδοχή, την οποία μέχρι σήμερα έχει υποστηρίξει μόνο ο καθ. Πέτρος Παραράς.

Αναμετάδοση σύντομων αποσπασμάτων γεγονότων μεγάλου ενδιαφέροντος: Η στάθμιση της ελευθερίας πληροφόρησης του κοινού έναντι της επιχειρηματικής ελευθερίας του κατόχου αποκλειστικής άδειας μετάδοσης

Γεώργιος Αναγνωσταράς Δικηγόρος, Διδάκτωρ Ευρωπαϊκού Δικαίου, Ειδικός Επιστήμονας - Νομικός (Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης), Επιστημονικός Συνεργάτης (ΤΕΙ Αθήνας).

Η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων επιτρέπει την αναμετάδοση από τους τηλεοπτικούς σταθμούς σύντομων ανταποκρίσεων γεγονότων μεγάλου ενδιαφέροντος, εφόσον αυτά αποτελούν το αντικείμενο αποκλειστικής άδειας τηλεοπτικής μετάδοσης. Στην υπόθεση Sky Österreich κρίθηκε ότι ο περιορισμός που θέτει η οδηγία ως προς το ύψος της χρηματικής αποζημίωσης που μπορεί να ζητήσει για την αναμετάδοση αυτών των σύντομων αποσπασμάτων ο κάτοχος της αποκλειστικής άδειας μετάδοσης είναι συμβατός με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης. Αν και περιορίζει την επιχειρηματική ελευθερία, ο περιορισμός της προβλεπόμενης αποζημίωσης μόνο στα πρόσθετα έξοδα που προκύπτουν άμεσα από την παροχή της πρόσβασης στο σήμα υπηρετεί όμως τη θεμελιώδη ελευθερία λήψεως πληροφοριών και προωθήσεως του πλουραλισμού που κατοχυρώνει ο Χάρτης σεβόμενος ταυτόχρονα την αρχή της αναλογικότητας. Η απόφαση αυτή υπονοεί τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να γίνεται η στάθμιση των οικονομικής φύσεως ελευθεριών, όταν συγκρούονται με νομοθετικές ρυθμίσεις που αποσκοπούν στην προστασία της ελευθερίας πληροφόρησης. Χρονικά, έρχεται σε μια περίοδο που το θέμα των σύντομων ανταποκρίσεων επικαιρότητας βρίσκεται στο προσκήνιο στη χώρα μας με αφορμή τους όρους αναμετάδοσης μαγνητοσκοπημένων στιγμιοτύπων του ελληνικού πρωταθλήματος ποδοσφαίρου. Αυτό γεννά με τη σειρά του πρόσθετα ερωτήματα, σχετικά με τον ορισμό των γεγονότων μεγάλου ενδιαφέροντος και τον τρόπο που η έννοια αυτή θα πρέπει να κατανοείται και να ερμηνεύεται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

Συνταγματικός λόγος, πολιτειακή κρίση και Αριστερά

του Γιάννη Ζ. Δρόσου, Καθηγητή στο Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών
[αναδημοσίευση από The Books’ Journal, τευχ. 30, Απρίλιος 2013, σελ. 26 επ.]

Το κείμενο χαρτογραφεί την σχέση της Αριστεράς στην Ελλάδα με το Σύνταγμα, μία σχέση παραδοσιακά «μάλλον περίεργη και αντιφατική», μας λέει ο συγγραφέας, καθώς και το λόγο της για αυτό, ο οποίος θεμελιώθηκε στην πεποίθηση ότι «η τέχνη του Συντάγματος είναι η τεχνική της πολιτικής ελευθερίας», υιοθέτησε το αίτημα της περιαφής με τον τύπο της… Read More: Συνταγματικός λόγος, πολιτειακή κρίση και Αριστερά »

Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων ύστερα από τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβόνας

Βασίλης Χατζόπουλος Αν. Καθηγητής στο ΔΠΘ, Επισκ. Καθηγητής στο Κολλέγιο της Ευρώπης, Μπρυζ, Επί τιμή Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο του Νόττιγχαμ, Δικηγόρος Αθηνών

Ύστερα από περιπέτειες μιας δεκαετίας, ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (ο Χάρτης) κατέστη εν τέλει υποχρεωτικός με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισσαβόνας, με ισχύ από το 2009. Τίθεται το ερώτημα τι σηματοδοτεί η αίσια αυτή κατάληξη του Χάρτη για την προάσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια, δεδομένου ότι α) ο… Read More: Η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων ύστερα από τη θέση σε… »

Η ποινική ευθύνη των υπουργών

Σπυρίδων Β. Βλαχόπουλος Αναπληρωτής καθηγητής Τμήματος Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών
(Προδημοσίευση από το συλλογικό τόμο ‘Η πρόκληση της αναθεώρησης του Συντάγματος’, ΙΣΤΑΜΕ 2013)

Η ισχύουσα ρύθμιση του άρθρου 86 Συντ περί της ποινικής ευθύνης των Υπουργών, συγκεντρώνει τρία κύρια χαρακτηριστικά . Πρώτον , την άσκηση της ποινικής δίωξης από τη Βουλή, δεύτερον, την ειδική και σύντομη αποσβεστική προθεσμία που συνίσταται στο πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου της επόμενης βουλευτικής περιόδου και , τρίτον , την εκδίκαση της υπόθεσης… Read More: Η ποινική ευθύνη των υπουργών »

«Λιγότερη Βουλή!»: η προοπτική της προεδρικής δημοκρατίας

Τάκης Βιδάλης, Δρ Νομικής

Στο κείμενο που ακολουθεί υποστηρίζεται ότι η ενίσχυση της διακυβέρνησης και η απελευθέρωση της λήψης αποφάσεων δεν μπορεί να επιδιωχθεί, παρά με τον θεσμικό περιορισμό της Βουλής και την καθιέρωση της μεγαλύτερης δυνατής διάκρισης των λειτουργιών. Η άμεση ανάδειξη από το εκλογικό σώμα ενός δεύτερου πόλου διακυβέρνησης, από τον οποίον θα εξαρτάται αποκλειστικά η κυβέρνηση και η διοίκηση, θα είχε δύο συνέπειες α) την ισότιμη με τη Βουλή νομιμοποίηση ενός κέντρου διακυβέρνησης, κατ’ αρχήν θεσμικά προστατευμένου από την επιρροή πελατειακών συμφερόντων, και γι’ αυτό περισσότερο ευαίσθητου σε αυθεντικές κοινωνικές πρωτοβουλίες υπεράσπισης του δημόσιου συμφέροντος και β) την απαλλαγή της ίδιας της Βουλής από ένα υπέρμετρο βάρος διακυβέρνησης, μια απαλλαγή που θα της επιτρέψει να αντιμετωπίσει και η ίδια τις πελατειακές πιέσεις. Αυτό θα ήταν ένα μοντέλο προεδρικής δημοκρατίας για την Ελλάδα, με κάποιες πιθανότητες επιτυχίας αρκεί να απαντώνται τα δυο ακόλουθα ερωτήματα: α) μπορεί να επιδιωχθεί θεσμικά, εν όψει του ισχύοντος Συντάγματος; και β) υπάρχουν δυνάμεις πρόθυμες και ικανές να αναλάβουν ένα τέτοιο εγχείρημα;

Ο «χρυσός» δημοσιονομικός κανόνας στο Σύνταγμα. Λύση του προβλήματος ή ένα ακόμα εμπόδιο στην οικονομική προσαρμογή και στην προστασία των δικαιωμάτων

Παναγιώτης. Μαντζούφας, Επ. Καθηγητής Νομικής στο ΑΠΘ

Ο συγγραφέας εξετάζει το ερώτημα σχετικά με τη συνταγματοποίηση των κανόνων δημοσιονομικής πειθαρχίας και τις δικαιοπολιτικές συνέπειες μιας τέτοιας επιλογής, τόσο στο επίπεδο της λειτουργίας του πολιτεύματος όσο και στο επίπεδο προστασίας των κοινωνικών δικαιωμάτων. Συμπεραίνει δε ότι ο δημοσιονομικός κανόνας με την αυστηρότητα της τήρησης του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού ναι μεν αποτελεί θεσμική απόρροια της… Read More: Ο «χρυσός» δημοσιονομικός κανόνας στο Σύνταγμα. Λύση του προβλήματος ή… »

Το εκλογικό σύστημα de constitutione ferenda. Σχεδίασμα συνταγματικής πολιτικής σε περιβάλλον συναινετικού κοινοβουλευτισμού*

Θανάσης Γ. Ξηρός ΔΝ-Δικηγόρος

*Εμπλουτισμένη εισήγηση στο συνέδριο με τον τίτλο: «Η πρόκληση της αναθεώρηση του Συντάγματος που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Στρατηγικών και Αναπτυξιακών Μελετών Ανδρέας Παπανδρέου το διήμερο 25 και 26 Φεβρουαρίου 2013 στο Αμφιθέατρο Μεγάρου Καρατζά. Προδημοσίευση από τον τόμο που θα περιληφθούν τα πρακτικά των εργασιών του συνεδρίου και πρόκειται να κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Σάκκουλα.… Read More: Το εκλογικό σύστημα de constitutione ferenda. Σχεδίασμα συνταγματικής πολιτικής σε… »

Ευθανασία και διαθήκες ζωής

Ελένη Ρεθυμιωτάκη, Επ. Καθηγήτρια Νομικής ΕΚΠΑ

Όσο περισσότερο η ιατρική επιστήμη εξελίσσει την γνώση και την τεχνολογία της για να αντιμετωπίσει τις μεγάλες ασθένειες της εποχής μας τόσο εντονότερα συζητείται η ευθανασία. Το ζήτημα είναι πολύ ευρύ και τοποθετείται στα πεδία του δικαίου και της βιοηθικής. Το παρόν άρθρο το προσεγγίζει υπό το πρίσμα του δικαιώματος του ασθενή να θέτει ο… Read More: Ευθανασία και διαθήκες ζωής »