Category Archives: ΓΝΩΜΕΣ – ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Αγία Σοφία: Γιατί παραβιάζεται η ΕΣΔΑ

Σπύρος Βλαχόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Η μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τέμενος δεν προσβάλλει μόνον την παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Παραβιάζει και το διεθνές δίκαιο. Πέρα από τις συμβάσεις της UNESCO για την προστασία των μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς που απαγορεύουν τις μονομερείς εθνικές ενέργειες, η κατάργηση του καθεστώτος της Αγίας Σοφίας ως μουσείου έρχεται σε αντίθεση και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση… Read More »

Υποχρέωση γνωστοποίησης και δυνατότητα διάλυσης των συναθροίσεων

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ

Είναι θετικό το γεγονός ότι ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχ. Χρυσοχοΐδης απέσυρε από το νομοσχέδιο για τις συναθροίσεις τη διάταξη που καθιστούσε ποινικό αδίκημα την απλή συμμετοχή σε απαγορευθείσα συνάθροιση. Η ρύθμιση αυτή επανέφερε ουσιαστικά σε ισχύ το πρόσφατα καταργηθέν (ν. 4619/2019) άρθρο 171 ΠΚ για το αδίκημα της «θρασύτητας κατά της αρχής», αυξάνοντας… Read More »

Διαδηλώσεις: τι ισχύει στην Ευρώπη;

Γιάννης Κτιστάκις, Αναπ. Καθηγητής Νομικής Σχολής Δ.Π.Θ., μέλος (αναπ.) Επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης, μέλος της Επιτροπής «Βροντάκη» για ένα σύγχρονο νομοθέτημα για τις διαδηλώσεις (2011)

Στα τέλη του 2001 ο τ. υπουργός Θ. Δρίτσας, επικεφαλής ομάδας 46 προσφευγόντων (ανάμεσα στους οποίους και ο τ. πρωθυπουργός Α. Τσίπρας) προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου κατά της Ιταλίας (συνήγορός τους η τ. υπουργός Α. Χριστοδουλοπούλου). Επικαλέστηκαν, μεταξύ άλλων, παραβίαση του δικαιώματος του συνέρχεσθαι διότι οι Ιταλικές αρχές τους είχαν απαγορεύσει,… Read More »

Ένας χρόνος Νέα Δημοκρατία: Αρνητικό το ισοζύγιο της θεσμικής αξιοπιστίας

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αν θελήσει κανείς να αποτιμήσει συνολικά και απροκατάληπτα τον πρώτο χρόνο της κυβέρνησης, με κριτήριο την θεσμική αξιοπιστία της, θα διαπιστώσει ευχερώς ότι η εικόνα που έχει επιμελώς καλλιεργηθεί, από ποικίλους προπαγανδιστικούς μηχανισμούς, ελάχιστα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν υπάρχουν και θετικά σημεία. Ωστόσο, το ισοζύγιο είναι εν τέλει αρνητικό, καθώς… Read More »

Η ελευθερία της συνάθροισης στο στόχαστρο

Xαράλαμπος Κουρουνδής, Δρ.Ν., Δικηγόρος, Μεταδιδακτορικός ερευνητής, υπότροφος ΙΚΥ

Το νομοσχέδιο «Δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις και άλλες διατάξεις», που συζητείται στη Βουλή αυτές τις μέρες, φιλοδοξεί σύμφωνα τουλάχιστον με την αιτιολογική του έκθεση, να καλύψει ένα κενό «στην προστασία των ατομικών και κοινωνικών ελευθεριών υπό το ισχύον Σύνταγμα». Όπως σημειώνεται στο ίδιο κείμενο, η επιφύλαξη υπέρ του νόμου της παρ. 2 του άρθρου 11 του… Read More »

Δικαίωμα του συνέρχεσθαι: η ώρα της αλήθειας

Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Είχε χρόνια το θερμόμετρο της όξυνσης να εκτοξευθεί τόσο ψηλά, εντός και εκτός Βουλής, όσο αυτές τις μέρες, με αφορμή το υπό συζήτηση νομοσχέδιο της κυβέρνησης για το δικαίωμα του συνέρχεσθαι. Αντί να προκαλέσει στοιχειώδη αυτοσυγκράτηση, η σκιά των νεκρών της Marfin λες και τροφοδότησε την ένταση. Είναι όμως δικαιολογημένες οι έντονες αντιδράσεις της αντιπολίτευσης;… Read More »

Η ελευθερία της συνάθροισης και οι δυνατοί περιορισμοί της

Χ. Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ

Ο ειδικός νόμος που προβλέπει το άρθρο 11 παρ. 2 Συντ. για τη ρύθμιση των δημόσιων υπαίθριων συναθροίσεων έρχεται με καθυστέρηση 45 ετών. Όπως συνέβη  και με άλλα συνταγματικά άρθρα (π.χ. άρθρο 25 παρ. 3 Συντ., άρθρο 5 παρ. 4 εδ. β΄ και γ΄ Συντ., άρθρο 15 παρ. 1 Συντ., άρθρο 29 παρ. 3 Συντ.… Read More »

Το σύνδρομο του «βασικού μετόχου»

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ

Τα πολιτικά κόμματα είναι συλλογικά υποκείμενα της ελευθερίας της έκφρασης (άρθρο 14 § 1 Συντ.) και έχουν συνεπώς το δικαίωμα της κριτικής αλλά και της σάτιρας, η οποία αποτελεί στην ουσία μια επιθετική και συνειδητά υπερβολική μορφή κριτικής. Στην εποχή μάλιστα του viral πολιτικού μάρκετινγκ μέσω του διαδικτύου, τα πολιτικά κόμματα ολοένα και πιο συχνά… Read More »

Το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο καταλογίζει στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρβαση των αρμοδιοτήτων τους

Βασίλειος Σκουρής, Ομ. Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, Πρόεδρος του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2003-2015)

Η  ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ Η απόφαση της 5ης Μαϊου του Δεύτερου Τμήματος του Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας[1] δεν προήλθε από παρθενογένεση. Έχει τη ρίζα της στην παλαιότερη απόφαση για τη Συνθήκη του Μααστρίχτ του 1993[2] – δηλαδή τη Συνθήκη που ίδρυσε τη Νομισματική Ένωση -, όπου το Συνταγματικό Δικαστήριο για πρώτη φορά διεκδίκησε την αρμοδιότητα να… Read More »

Η «απόδραση» της Ένωσης και το Δικαστήριο-φύλακας

Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Στην απόφαση-σταθμό της 5ης Μαΐου 2020 για το πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο (ΓΟΣΔ) δεν αμφισβήτησε τη λεγόμενη «αρχή της υπεροχής» του δικαίου της Ένωσης, ή ακριβέστερα την «προτεραιότητα εφαρμογής» του. Η διαφορά ανάμεσα στους δύο όρους είναι σημαντική και αποτελεί κλειδί για να καταλάβουμε… Read More »

Η οικονομική πολιτική των Γερμανών συνταγματικών δικαστών

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Καθηγητής Δικαίου και Διοίκησης ΕΑΠ

Πολλά έχουν ήδη γραφτεί και θα γραφτούν ακόμη περισσότερα για την απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 2020. Η συμβολή του Δικαστηρίου αυτού στην ανάπτυξη του συνταγματικού δικαίου είναι αναμφισβήτητη, δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι το γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο είναι ένας μεγάλος συνταγματικός δάσκαλος, έστω και υπό την παρούσα σύνθεσή του που… Read More »

Το διακύβευμα της αμοιβαιοποίησης και η σύγκρουση των δικαστηρίων

Απόστολος Παπατόλιας, Δρ. Συνταγματικού Δικαίου, Σύμβουλος ΑΣΕΠ

Το ισχυρό αίτημα για δράσεις αμοιβαιοποίησης στο επίπεδο της ΕΕ έχει αναδείξει έναν ιδιότυπο ανταγωνισμό ενωσιακών και εθνικών οργάνων με επίδικο τον προσανατολισμό για την «επόμενη μέρα» της Ένωσης. Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η πρόσφατη απόφαση του Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου της Καρσλρούης (ΟΣΔ) για το Πρόγραμμα «ποσοτικής χαλάρωσης» της ΕΚΤ της περιόδου 2015-2019. Με την απόφασή… Read More »

Όταν οι συνταγματικοί δικαστές ξεφεύγουν…

Νίκος Κ. Αλιβιζάτος, Oμότ. Kαθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Στη νεωτερικότητα, ελάχιστες είναι οι δικαστικές αποφάσεις που άλλαξαν τον ρουν της Ιστορίας. Γνωστότερη από αυτές, η πολυσχολιασμένη Dred Scott κατά Sanford του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ουάσιγκτον, η οποία, το 1857, κρίνοντας ότι η αμερικανική ιθαγένεια δεν μπορεί να δοθεί στους μαύρους, ακόμη και όταν αυτοί απελευθερώνονται από τα δεσμά της δουλείας, ήταν η αφορμή… Read More »

Η Ευρωπαϊκή Ένωση απέναντι στην πανδημία

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Έχει γίνει με πολλούς τρόπους φανερό,  ήδη από το ξέσπασμά της,  ότι η δοκιμασία της πανδημίας στον ευρωπαϊκό χώρο δεν αφορά μόνο τα εθνικά κράτη. Αφορά εξ ίσου και την Ευρωπαϊκή Ένωση, (ΕΕ) η οποία για δεύτερη φορά, μέσα σε 10 χρόνια, βρίσκεται αντιμέτωπη με προβλήματα που απειλούν την ίδια την ύπαρξη και την προοπτική… Read More »

Στιγμές από τις χρονικότητες της κρίσης του Covid-19

Κωνσταντίνος Θ. Γιαννακόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

  Το πρωτόγνωρο γεγονός της πανδημίας του Covid-19 και, πάντως, ο πρωτοφανής τρόπος αντίληψης και αντιμετώπισής του δημιουργούν μια νέα, παγκόσμια κρίση, η οποία πυκνώνει δραματικά τον ιστορικό χρόνο, καθώς, πριν απ’ όλα, φέρνει κάθε άνθρωπο αντιμέτωπο με τη θεμελιώδη συνθήκη της ύπαρξής του. Η αρρώστια, που είναι «υπόθεση όλων», δείχνει στον καθένα το παράλογο… Read More »