Σχόλιο με αφορμή τις ΟλΣτΕ 190 και 191/2022 και την πρόσφατη αναθεώρηση του Συντάγματος Α. Με τις πρόσφατες ΟλΣτΕ 190 και 191/2022, το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματική τη σύμφωνα με τον ν. 4389/2016[1] μεταβίβαση προς την Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας (εφεξής ΕΕΣΥΠ) του πλειοψηφικού πακέτου μετοχών που το ελληνικό Δημόσιο διατηρεί επί των… Read More »

Πανηγυρικός λόγος κατά τον επίσημο εορτασμό της επετείου της 25ης Μαρτίου 1821 στη Μεγάλη Αίθουσα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, 23-3-2022).   Ι. Από την ιδεολογική στη θεσμική διάσταση. Πριν από τριάντα εννέα χρόνια, σε αυτήν εδώ την αίθουσα, ο «Πρύτανης των Συνταγματολόγων», Αριστόβουλος Μάνεσης, εκφωνούσε τον πανηγυρικό λόγο της 25ης Μαρτίου με αντικείμενο… Read More »

Το ισχύον ελληνικό Σύνταγμα περιλαμβάνει διατάξεις που αναφέρονται τόσο στην ειρήνη όσο και στον πόλεμο. Όμως οι έννοιες της ειρήνης και του πολέμου δεν έχουν αυτόνομο συνταγματικό περιεχόμενο αλλά προσλαμβάνουν το νόημα τους από το δημόσιο διεθνές δίκαιο, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί κυρίως μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, με αφετηρία τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών… Read More »

Πρόλογος Πέρ’ από την, ουσιαστικώς ρητή και απερίφραστη, καταδίκη της Ουγγαρίας και της Πολωνίας για παραβίαση της αξίας του Κράτους Δικαίου σύμφωνα με το πρωτογενές Ευρωπαϊκό Δίκαιο -καταδίκη καθ’ όλα δίκαιη και επιβεβλημένη, αν αναλογισθούμε πως ιδίως Ουγγαρία και Πολωνία «αντιλαμβάνονται», συστηματικώς, μ’ επιλεκτικό και μόνο τρόπο το Ευρωπαϊκό Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο κατά… Read More »

Πρόλογος * Κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 82 παρ. 5 του Συντάγματος του 1952 εκδόθηκε το ν.δ. 3845/1958, με το οποίο τέθηκαν οι βάσεις οργάνωσης και λειτουργίας των Τακτικών Διοικητικών Δικαστηρίων, ως ολοκληρωμένων πλέον -ιδίως από πλευράς εγγυήσεων προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας των μελών τους- δικαιοδοτικών οργάνων, αρμόδιων για την εκδίκαση δημόσιου δικαίου  διαφορών… Read More »

Στην έκδοση αυτή,  την αφιερωμένη στα σαράντα χρόνια από την ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ και την οποία επιμελείται ο φίλος από τα πολύ παλιά Αργύρης Πασσάς, σκέφθηκα ότι, αντί για κάποια ακόμη νομική πραγμάτευση ενωσιακού και συνταγματικού δικαίου, ας επιλέξω κάποιες επί μέρους στιγμές της ευρωπαϊκής πορείας, δικής μου και της χώρας μου, ως… Read More »

Το ζήτημα * Με το άρθρο 36 του ν. 4855/2021 τροποποιήθηκε το αδίκημα της διασποράς ψευδών ειδήσεων. Στη νέα βασική μορφή, η ποινική απαγόρευση καταλαμβάνει κάθε διάδοση ή διασπορά ψευδών ειδήσεων «που είναι ικανές να προκαλέσουν ανησυχίες ή φόβο στους πολίτες ή να κλονίσουν την εμπιστοσύνη του κοινού στην εθνική οικονομία, στην αμυντική ικανότητα της… Read More »

Περίληψη [1]* Μια από τις μείζονες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα φιλελεύθερα κράτη με δημοκρατικό πολίτευμα, τις τελευταίες δεκαετίες, είναι το αίτημα της   θεσμικής αναγνώρισης των πολλαπλών συλλογικών ταυτοτήτων, μειονοτήτων και μεταναστευτικών ή  άλλων  ομάδων, ως οργανικών «μελών του κοινωνικού συνόλου» (άρθρο 25 παρ.1) και ως υποκειμένων της κοινωνίας των πολιτών, που «δικαιούνται να συμμετέχουν στην… Read More »

Εφυγε αθόρυβα, όπως αθόρυβα έζησε, συνέγραψε και δίδαξε στην Ελλάδα και στο εξωτερικό ο καθηγητής της Πολιτικής Δικονομίας, Κωνσταντίνος Κεραμεύς, που γεννήθηκε, μεγάλωσε, σπούδασε και δίδαξε στη Νομική της Θεσσαλονίκης και της Αθήνας. Ευθυτενής, με βήμα αγέρωχο και σταθερό, πορεύθηκε στον ίσιο δρόμο της δικονομίας διασχίζοντάς τον χωρίς να λοξοδρομεί δεξιά ή αριστερά. Ενας ευγενής… Read More »

Περίληψη Η παρούσα μελέτη [*] εξετάζει τη σύγχρονη συνταγματική δημοκρατία και τους δύο θεμελιακούς πυλώνες στους οποίους στηρίζεται: τη διαδικαστική δημοκρατία και το κράτος δικαίου, καθώς και τις προκλήσεις που το τελευταίο αντιμετωπίζει στη σύγχρονη εποχή. Σημείο εκκίνησης της μελέτης αποτελεί η περιγραφή του βέλτιστου κατά τις διδαχές του Αριστοτέλη πολιτεύματος: της πολιτείας. Πρόκειται για… Read More »

Η αστική ευθύνη του κράτους ως στοιχείο του κράτους δικαίου[*] Παρά τις προφανείς αστικολογικές του καταβολές, μετά από την ιστορική απόφαση Blanco[1], το δίκαιο της κρατικής αποζημιωτικής ευθύνης αυτονομήθηκε από το αστικό δίκαιο και άρχισε να διαμορφώνεται και να κινείται και σε δημοσιολογική τροχιά. Οι κανόνες μάλιστα αυτοί δεν εντάσσονται απλώς από συστηματική άποψη στο… Read More »

(Προδημοσίευση -σε αναπτυγμένη μορφή- της εισήγησης του συγγραφέα  στο Πανελλήνιο Συνέδριο με τίτλο «Οργάνωση, στελέχωση και λειτουργία των Πρωτοβάθμιων Ο.Τ.Α.», που οργάνωσε ο δήμος  Θεσσαλονίκης,  7, 8 & 9 Νοεμβρίου 2021) ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ Ι. ΟΙ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΕΝΟΣ ΕΚΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΟΤΑ Αναγωγή στο Σύνταγμα και στον ΕΧΤΑ Οι δεσμεύσεις ως προς τα βασικά χαρακτηριστικά ενός εκλογικού… Read More »

Ι. Εισαγωγικές παρατηρήσεις * Ο συντακτικός νομοθέτης διεύρυνε το 1975 τον κατάλογο των παραδοσιακών πολιτικών δικαιωμάτων με δύο νέα και τα ενέταξε στο άρθρο 29 Συντ. Πρόκειται για το δικαίωμα της πολιτικής συσσωμάτωσης και το δικαίωμα στην κρατική χρηματοδότηση. Οι Έλληνες και σε διακριτή, ειδικότερη, εκδήλωσή του οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν τους φορείς… Read More »

Α. Τα Συντάγματα του αγώνα[1] Η επανάσταση του 1821 ήταν προϊόν του κινήματος του εθνικισμού, όπου ένα υπό διαμόρφωση έθνος καλλιέργησε ένα είδος εθνικής συνείδησης σε συνθήκες πολέμου και δημιούργησε ένα νεωτερικό κράτος που σημαίνει καταρχήν συνταγματικό και εν δυνάμει φιλελεύθερο και δημοκρατικό. Ο πόλεμος της ανεξαρτησίας μολονότι υπήρξε γεγονός με τεράστια εμβέλεια που εντάσσεται… Read More »