Author Archives: editor

Περιοδικό “Το Σύνταγμα” – Περιεχόμενα τεύχους 2-3-4/2012

ΤοΣ 2-3-4/2012

Τριπλό Τεύχος

 

Πίνακας Περιεχομένων

Σημείωμα Σύνταξης

 

  1. ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ

Τζούλια Ηλιοπούλου-Στράγγα, Δημόσιος ακαδημαϊκός έπαινος Καθηγητή Philip Kunig

 

  1. MΕΛΕΤΕΣ

Philip Kunig, Μετατοπίσεις στις λειτουργίες μεταξύ Κράτους και Κοινωνίας: Προκλήσεις για την επιστήμη του Συνταγματικού Δικαίου (μετ. Λ. Ζώρα)

Θεόδωρος Πανάγος, Η κατάσταση των εξαιρετικών περιστάσεων και η νομολογιακή τους προσέγγιση

Γεώργιος Καμπισιούλης, Η ποινική ευθύνη των Υπουργών στην Ελλάδα

 

Γ. ΦΑΚΕΛΟΣ: ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΔΙΚΟΝΟΜΙΑ

Χρήστος Δετσαρίδης, Ζητήματα συνταγματικότητας από τους πρόσφατους νομοθετικούς περιορισμούς στην πρόσβαση του φορολογούμενου σε δικαστική προστασία (προσωρινή, κύρια, ένδικα μέσα)

Δημήτριος Ράικος, Η συμβατότητα του κατ’άρθρο 97 παρ.3 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (όπως τροποποιήθηκε με το ν. 3900/2010) δικονομικού απαραδέκτου του ενδίκου μέσου της έφεσης, λόγω μη καταβολής του 50% του οφειλόμενου κατά την πρωτόδικη απόφαση φόρου κ.λπ., με το Σύνταγμα και τις υπερεθνικές διατάξεις που κατοχυρώνουν το δικαίωμα δικαστικής έννομης προστασίας. Σκέψεις με αφορμή την ΣτΕ Ολομ. 1619/2012

Αγγελική Παπαπαναγιώτου-Λέζα, Δίκη-πιλότος και παράβολο. Παρατηρήσεις στην ΣτΕ Ολομ. 601/2012

 

Δ. ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ

Νικόλαος Κ. Κλαμαρής, Η νομιμότητα της εκλογής εκλεγμένου ήδη Προέδρου Πανεπιστημιακού Τμήματος ή Αντιπρυτάνεως ή Κοσμήτορος Πανεπιστημιακής Σχολής σε θέση «εσωτερικού» μέλους Συμβουλίου Διοικήσεως. Γνωμοδότηση

Χρήστος Δετσαρίδης, Aλλοδαπός – Πολίτης. Μια ιδιότητα που δεν είναι πάντα αυτονόητη (Κριτική προσέγγιση των ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων στην εσωτερική συνταγματική τάξη)

Βιργινία Μαντούβαλου, Η απαγόρευση της δουλείας, της υποτέλειας και της αναγκαστικής και υποχρεωτικής εργασίας στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Χριστίνα Μ. Ακριβοπούλου/Νίκος Γαρυπίδης, Επανεξετάζοντας την αμεσότητα του δημοψηφίσματος στη θεωρία και την πράξη. Με αφορμή την ανάλυση του «Κώδικα Βέλτιστης Πρακτικής για τα Δημοψηφίσματα» της Επιτροπής της Βενετίας. (Παράρτημα: Επιτροπή της Βενετίας – Κατευθυντήριες γραμμές για τη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων)

Γεώργιος Αναγνωσταράς, Τσέχικο Συνταγματικό Δικαστήριο: Η κήρυξη ως αντισυνταγματικής προδικαστικής απόφασης του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Θωμάς Σταυρόπουλος/Ιωάννα Χαρχαλάκη, Bobby vs. Dixon. Τα Miranda Rights και πάλι στο προσκήνιο.

 

Ε. ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ

ΑΕΔ 1/2012 (Δικονομικά προνόμια του Δημοσίου / Παραγραφή αξιώσεων δημοσίων υπαλλήλων), με παρατ. Μ. Θραψανιώτη

ΣτΕ 978/2012 (Οικισμός Ύδρας – Προστασία πολιτιστικού περιβάλλοντος), με παρατ. Π. Σφηνιαδάκη

ΣτΕ 1207/2012 (Έντοκη επιστροφή φόρου), με παρατ. Π. Πανταζόπουλου

ΣτΕ 460/2013 (Απονομή ιθαγένειας/Εκλογικά δικαιώματα αλλοδαπών), με παρατ. Α.Ν. Δερβιτσιώτη

ΑΠ 3/2012 (Ελευθερία συνεταιρίζεσθαι/Συνδικαλιστική ελευθερία στις ένοπλες δυνάμεις), με παρατ. Σ. Ορφανουδάκη

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Hirsi Jamaa κατά Ιταλίας, με παρατ. Ι. Παπαγεωργίου (Εξωεδαφική εφαρμογή ΕΣΔΑ)

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Σιταρόπουλος και Γιακουμόπουλος κατά Ελλάδας, με παρατ. Μ. Ιωαννίδη (Εκλογικό δικαίωμα εκτός επικρατείας ευρισκομένων εκλογέων)

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, von Hannover κατά Γερμανίας (II), με παρατ. Χ.Μ. Ακριβοπούλου (Τύπος και ιδιωτικότητα – Κριτήρια μεταξύ τους στάθμισης)

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, Mouvement raëlien suisse κατά Ελβετίας, με παρατ. Α. Κουσουνή (Ελευθερία της έκφρασης μεταξύ πολιτικού και εμπορικού λόγου)

Ανώτατο Δικαστήριο Ηνωμένων Πολιτειών, Αριζόνα και άλλοι κατά των ΗΠΑ, με παρατ. Χρ. Παπαστυλιανού (Μεταναστευτικό δίκαιο – Δικαιώματα αλλοδαπών)

Γερμανικό Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, Απόφαση της 18ης Ιανουαρίου 2012 (Ψυχιατρικός εγκλεισμός – Όρια ιδιωτικοποιήσεων), με παρατ. Δ. Γρανά

Γερμανικό Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, Απόφαση της 18ης Ιουλίου 2012 (Αξιοπρεπές ελάχιστο διαβίωσης), με παρατ. Μ. Χατζηπαναγιώτου

Γερμανικό Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, Απόφαση της 25ης Ιουλίου 2012 (Εκλογικό δίκαιο – «Αρνητική βαρύτητα της ψήφου»), με παρατ. Λ. Ζώρα

Αυστριακό Συνταγματικό Δικαστήριο, Απόφαση της 14ης Μαρτίου 2012 (Συνταγματική ισχύς Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων), με παρατ. Φ. Σαραντοπούλου

ΣΤ. ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΕΣ

Φιλιππος Κ. Σπυρόπουλος, Εισαγωγή στο Συνταγματικό Δίκαιο ΙΙ: Θεμελιώδη Δικαιώματα -Γενικό Μέρος, Θέμις 2012 (Χ.Μ. Ακριβοπούλου)

Σπύρος Βλαχόπουλος, Η κρίση του κοινοβουλευτισμού στον μεσοπόλεμο και το τέλος της Β΄ Ελληνικής Δημοκρατίας το 1935 [Οι θεσμικές όψεις μιας οικονομικής κρίσης], Ευρασία, Αθήνα 2012 (Χ.Μ. Ακριβοπούλου)

P. Dobner/M. Loughlin, The Twilight of Constitutionalism?, Oxford University Press, Oxford/ New York, 2010 (Χ.Μ. Ακριβοπούλου)

Dawn Oliver/ Carlo Fusaro, How Constitutions Change: A Comparative Study, Hart Publishing, Oxford 2011 (Χ.Μ. Ακριβοπούλου)

Jeremy Waldron, The Harm in Hate Speech, Harvard University Press, Cambridge MA, London, 2012 (Χ.Μ. Ακριβοπούλου)

Armin Von Bogdandy and Jürgen Bast (eds.), Principles of European Constitutional Law, Revised Second Edition, Hart Publishing/Verlag CH Beck, Οξφόρδη/ Μόναχο 2010 (Αγγ. Γέροντας)

Το κόμμα – εγκληματική οργάνωση και το Σύνταγμα

Ιφιγένεια Καμτσίδου, Αν Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου ΑΠΘ

H λειτουργία του κόμματος- εγκληματικής οργάνωσης αποτελεί μια σπουδαία απειλή για την δημοκρατία και επιβάλλει την εγρήγορση της πολιτείας και του πολιτικού συστήματος για την προάσπισή της. Η αντιμετώπιση, όμως, και του κρίσιμου αυτού προβλήματος με όρους «κατάστασης ανάγκης» θα επιφέρει ένα ακόμη πλήγμα στο πολίτευμα: ήδη, η αναγωγή  στην «κατάσταση εξαίρεσης», προκειμένου να νομιμοποιηθούν μέτρα που περιορίζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των μελών του κοινωνικού συνόλου ή πρακτικές που εξουθενώνουν τον ρόλο της Βουλής, κλόνισε την εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας να παρέχει λύσεις σε δύσκολες περιστάσεις. Τούτη η αντισυνταγματική πρακτική των κυβερνώντων ευνόησε την άνοδο της Χρυσής Αυγής. Η φυλάκιση των βασικών στελεχών της και η συρρίκνωση δικαιωμάτων των μελών της ή η αναστολή προνομίων που το Σύνταγμα απονέμει στα κόμματα δεν αναμένεται να επιλύσουν το πρόβλημα. Απαιτείται η έμπρακτη διαφοροποίηση όλων των πολιτικών δυνάμεων της χώρας από την ιδεολογία της, η απόρριψη των ρατσιστικών και αυταρχικών αιτημάτων της, αλλά και της θεωρίας των δύο άκρων που ταυτίζει την κοινοβουλευτική πράξη της αντιπολίτευσης με την εγκληματική δράση των μελών του νεοναζιστικού κόμματος. Απαιτείται, όμως, πάνω από όλα, η άσκηση της κρατικής εξουσίας να σέβεται τους συνταγματικούς κανόνες και να συμμορφώνεται στα προτάγματά τους, ώστε να δειχθεί ότι η δημοκρατία έχει αποτελεσματικά όπλα για να αποκρούσει τους κινδύνους.

International Journal of Human Rights and Constitutional Studies

IJHRCS initiates and fosters academic dialogue concerning the modern subjects of constitutional law and human rights protection from a global perspective. It provides novel and original material in the fields of current economic and political crises, globalised democratic governance, human rights public policies, the theory and philosophy of rights, comparative constitutional law and the methodology of law.

Please find attached the contents of Vol 1 (2013), No. 2 & Vol 1 (2013), No 3

Editorial: The ethnicist, the patriot and the citizen, by Christina M. Akrivopoulou

Καμία ελευθερία για τους εχθρούς της ελευθερίας;

Ανδρέας Τάκης, Επ Καθηγητής ΑΠΘ

Η ριψοκίνδυνη διαδικασία εξημέρωσης της εγχώριας Άκρας Δεξιάς

Από την πανηγυρική της είσοδο στο κοινοβούλιο με τις περσινές δίδυμες εκλογές, η Χρυσή Αυγή δεν έπαψε να προβληματίζει το πολιτικό σύστημα της χώρας. Ωστόσο, αυτό που προβλημάτιζε την πολιτική και τη δημοσιογραφική νομενκλατούρα δεν ήταν βέβαια τόσο η πραγματική δράση του ναζιστικού μορφώματος, τα συστηματικά περίπολα των μαυροντυμένων «ταγμάτων εφόδου» στο κέντρο της Αθήνας και οι εκατοντάδες αιματηρές επιθέσεις τους στους άτυχους «λαθρομετανάστες» που θα συναντούσαν στον δρόμο τους. Αντίθετα, ο προβληματισμός εστιαζόταν στην εξωτικά βάναυση παρουσία της μέσα στο κοινοβούλιο, στις συμπεριφορές εκείνες που διερρήγνυαν τον καθεστωτικό καθωσπρεπισμό των πολιτικών ελίτ της μεταπολίτευσης, γοητεύοντας ταυτοχρόνως με τη βίαιη αντισυστημική ρητορική τους, τούς οργισμένους απόκληρους της κρίσης και μια νεολαία που συνειδητοποιεί καθαρά και από νωρίς τον εγκλωβισμό της σε ένα νοσηρό παρόν χωρίς αύριο. Γι' αυτό και μέχρι σήμερα οι προνομιακοί νομείς της πολιτικής ζωής της χώρας αναζητούσαν επίμονα μια θεσμική λύση στο πρόβλημα (τους), όχι στην κινητοποίηση των κατασταλτικών μηχανισμών του κράτους, αστυνομία και δικαιοσύνη, για την πάταξη μιας όλο και πιο βαριάς όσο και διάχυτης εγκληματικότητας, που άφηνε πλέον (αλλοδαπούς) νεκρούς και ανάπηρους πίσω της, αλλά στην απαγόρευση της λειτουργίας της Χ.Α. και τον εξοβελισμό της από το πεδίο της πολιτικής δημοσιότητας.

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου εδώ

Συνέδριο: Η ΚΡΙΣΗ, ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ

Το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου-
Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου
σε συνεργασία με
το Ίδρυμα Friedrich Ebert
διοργανώνουν ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
με θέμα:
Η ΚΡΙΣΗ, ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΚΑΙ Η ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥ
15 & 16 Οκτωβρίου 2013
Ινστιτούτο Goethe Αθηνών
(Ομήρου 14-16, 10672 Αθήνα)

Χρυσή Αυγή και τήρηση του Συντάγματος

Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Αναπλ Καθηγητής ΕΑΠ

Διατυπώθηκε κάποια επιφύλαξη για το γεγονός ότι ο αρχηγός και άλλοι πέντε βουλευτές της Χρυσής Αυγής συνελήφθησαν χωρίς άδεια της Βουλής. Ομως μια τέτοια άδεια δεν απαιτείτο, αφού η σύλληψη έγινε για το έγκλημα της συγκρότησης εγκληματικής οργάνωσης (άρθρο 187 ΠΚ), το οποίο αποτελεί «διαρκές έγκλημα», δηλαδή διαρκεί για όσο χρόνο ο δράστης εξακολουθεί να συμμετέχει στην εγκληματική οργάνωση. Αρα, ο δράστης ενός τέτοιου εγκλήματος καταλαμβάνεται πάντοτε «εν τω πράττεσθαι», τελεί δηλαδή ένα συνεχές αυτόφωρο κακούργημα, για το οποίο δεν απαιτείται άδεια της Βουλής (άρθρο 62 Συντ.).

Το ενδεχόμενο των ομαδικών παραιτήσεων των βουλευτών της Χρυσής Αυγής και όλων των αναπληρωματικών τους έθεσε το ζήτημα αν ο νομοθέτης του εκλογικού νόμου μπορεί να ρυθμίσει το θέμα των αναπληρωματικών εκλογών με διαφορετικό τρόπο εν σχέσει προς το άρθρο 104 του ισχύοντος εκλογικού νόμου.

Ας σημειωθεί ότι τα σχετικά με τις αναπληρωματικές εκλογές δεν αποτελούν στοιχείο του εκλογικού συστήματος, το οποίο περιλαμβάνει τις ρυθμίσεις που αφορούν τη μετατροπή των ψήφων σε έδρες, και συνεπώς τυχόν καινούργια ρύθμιση θα ίσχυε άμεσα χωρίς να χρειάζεται την πλειοψηφία των δύο τρίτων (βλ. άρθρο 54 παρ. 1 Συντ.). Και επίσης, ότι το άρθρο 53 παρ. 2 Συντ. κάνει λόγο για αναπληρωματική εκλογή «όταν απαιτείται κατά τον νόμο». Η ισχύουσα ρύθμιση, που προβλέπει αναπληρωματική εκλογή αν δεν υπάρχουν αναπληρωματικοί ή έχει εξαντληθεί ο αριθμός τους, δεν είναι η μόνη συνταγματικά δυνατή.

Η πρόταση του Ν. Αλιβιζάτου να μη γίνεται αναπληρωματική εκλογή σε περίπτωση οργανωμένης ομαδικής παραίτησης, η οποία ενέχει χαρακτήρα «κατάχρησης δικαιώματος» και αποτελεί αντιθεσμική συμπεριφορά, είναι επίσης συνταγματικά δυνατή. Θα μπορούσε ακόμη να συζητηθεί η πρόβλεψη ότι κατά τα τρία πρώτα έτη της βουλευτικής περιόδου δεν γίνεται αναπληρωματική εκλογή εφόσον οι κενές έδρες δεν είναι περισσότερες από έναν συγκεκριμένο αριθμό, για παράδειγμα 25 ή 30. Εξάλλου, το ίδιο το άρθρο 53 παρ. 2 Συντ. ήδη προβλέπει ότι στο τελευταίο έτος της βουλευτικής περιόδου δεν γίνεται αναπληρωματική εκλογή εφόσον οι κενές έδρες δεν είναι περισσότερες από 60.

ΕΘΝΟΣ «E» 2/10,

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22788&subid=2&pubid=63896487

Ήρθε η ώρα των δικαστών

Ν. Κ. Αλιβιζάτος, Kαθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η αποτρόπαια δολοφονία της Αμφιάλης μάς θέτει όλους προ των ευθυνών μας. Η Χρυσή Αυγή δεν είναι απλώς το αυγό του φιδιού, που περιμένει την κατάλληλη στιγμή να εκκολαφθεί για να οδηγήσει τη χώρα στον ζόφο. Είναι η ίδια ο ζόφος, που από τώρα ωθεί τους οπαδούς του σε δολοφονίες και σε πράξεις ωμής και απροκάλυπτης βίας.

Γιατί η βία είναι συνυφασμένη με την ύπαρξή της. Χωρίς αυτήν και τα απαίσια σύμβολά της, η Χρυσή Αυγή δεν θα υπήρχε· θα γινόταν ΛΑΟΣ ή ΑΝΕΛ, κόμματα που όχι μόνο η ηγεσία της, αλλά και οι οπαδοί της, απορρίπτουν ως «κυριλέ» και εκφυλισμένα. Η αξεδιάλυτη αυτή πρόσμειξή της με τον ναζισμό και την απροσχημάτιστη βαρβαρότητα είναι το στοιχείο που της προσδίδει τη μοναδική ιδιαιτερότητά της ως εγκληματικής συμμορίας, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρώπη. Κάτι που θα περίμενε κανείς οι σημερινοί πρωθυπουργικοί σύμβουλοι να το είχαν αντιληφθεί χωρίς υπόμνηση. Τέτοια μορφώματα δεν γεννήθηκαν ούτε τόλμησαν να εμφανιστούν πουθενά αλλού μετά το 1945. Και είναι ντροπή για όλους μας που, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αφήσαμε τα πράγματα να φθάσουν εκεί που έφθασαν.

Η ώρα, ωστόσο, είναι για δράση και όχι για απόδοση ευθυνών. Αν όσοι ειλικρινώς πιστεύουμε στη δημοκρατία, στην ελευθερία και στα ατομικά δικαιώματα παραμείνουμε αδρανείς, ρίχνοντας τις ευθύνες ο ένας στον άλλον, σε λίγο θα χτυπάμε όλοι μαζί το κεφάλι μας. Θα γίνουμε σαν τους Ιταλούς δημοκράτες μετά το 1925 και τους Γερμανούς μετά το 1933. Με άλλα λόγια, για να μη θρηνήσουμε άλλα θύματα και για να αποτρέψουμε την πορεία προς τον όλεθρο, χρειάζεται να αναληφθούν αμέσως δραστικές πρωτοβουλίες.

Εχω κουραστεί εδώ και μήνες να υποστηρίζω ότι, για να αντιμετωπιστεί η Χρυσή Αυγή, δεν χρειάζεται να τεθεί εκτός νόμου, ούτε να ψηφιστούν νέοι νόμοι· αρκεί να εφαρμοστούν οι ισχύοντες. Δεν θα έβλαπτε ασφαλώς να αυξάνονταν οι ποινές του αντιρατσιστικού ν. 927/1979 ή της αντιποίησης Αρχής του άρθρου 175 Π.Κ. Ωστόσο, όπως δέχονται πλέον και οι πιο έγκριτοι εκπρόσωποι της επιστήμης του ποινικού δικαίου, τίποτα δεν εμποδίζει τον χαρακτηρισμό της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης του άρθρου 187 Π.Κ. ήδη από σήμερα. Κάτι που θα σήμαινε ότι, εκτός από τους μαχαιροβγάλτες της, που θα διώκονταν ως φυσικοί αυτουργοί, ως ηθικοί θα μπορούσαν να διωχθούν και οι ηγήτορές της.

Υπενθυμίζεται πως οι πράξεις του εγκλήματος αυτού (όπως άλλωστε και οι ρατσιστικές εκδηλώσεις) μπορούν να διωχθούν αυτεπαγγέλτως, και ότι ο ισχύων νόμος προβλέπει από παλιά ότι «όποιος διευθύνει» τέτοιαν οργάνωση, τιμωρείται με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα ετών. Με άλλα λόγια, για να σταλεί και πάλι στη φυλακή, ο κ. Ν. Μιχαλολιάκος δεν χρειάζεται να αποδειχθεί ότι έδωσε ο ίδιος εντολή να δολοφονηθεί ο Παύλος Φύσσας. Αρκεί ότι είναι αρχηγός της Χρυσής Αυγής. Αν αρθεί η ασυλία του, η βουλευτική ιδιότητα δεν εμποδίζει την άμεση δίωξή του, και η στέρηση των πολιτικών του δικαιωμάτων (που θα έπρεπε φυσιολογικά να του επιβληθεί) θα τον απέκλειε όχι μόνο από τη σημερινή, αλλά και από τις επόμενες Βουλές.

Για να συμβούν όλα αυτά, δεν χρειάζεται να ψηφιστεί κανένας νέος νόμος. Αρκεί να κινηθεί ένας εισαγγελέας και οι εφέτες που θα κληθούν να δικάσουν την υπόθεση να δείξουν, επιτέλους, το σθένος που έλειψε από τους συναδέλφους τους, που απήλλαξαν προ ετών τον Κ. Πλεύρη για το ρατσιστικό βιβλίο του. Οι τελευταίοι είχαν δεχθεί τότε ότι με το παραληρηματικό πόνημά του ο ιδρυτής της «4ης Αυγούστου» στρεφόταν τάχα μόνο κατά του σιωνισμού και όχι κατά των Εβραίων. Αρκεί ακόμη κάποιοι δικαστές να ξεπεράσουν τη νοοτροπία του «απελθέτω απ’ εμού το ποτήριον τούτο» και να δικάσουν τις υποθέσεις που θα φθάσουν ενώπιόν τους, χωρίς ατέρμονες αναβολές, με βίαιες εν ανάγκη προσαγωγές απρόθυμων ή και φοβισμένων μαρτύρων. Δείχνοντας στους κατηγορουμένους ότι η τήρηση των δικονομικών κανόνων δεν είναι το ισοδύναμο της αρνησιδικίας, αλλά ένδειξη πολιτισμού.

Στο σημείο λοιπόν που έχουν φθάσει τα πράγματα, κάποιοι δικαστές πρέπει να τολμήσουν. Και με τη στάση τους να δείξουν στους πολιτικούς μας ότι δεν είναι ώρα για μιζέριες, πολιτικαντισμούς και μεμψιμοιρίες, αλλά για τολμηρές πρωτοβουλίες. Το καρκίνωμα της Χρυσής Αυγής πρέπει να εκλείψει. Ισως η παραδειγματική τιμωρία των ενόχων να μην αρκεί γι’ αυτό. Είναι εν τούτοις αναγκαία.

Υποβάλλοντας τις 32 εκκρεμείς δικογραφίες στην εισαγγελέα του Αρείου Πάγου, ο κ. Νίκος Δένδιας έκανε το πρώτο βήμα. Τώρα ήρθε η ώρα των δικαστών. Παλαιότερα τον δρόμο τον έδειξαν ο Γεώργιος Τερτσέτης και ο Αναστάσιος Πολυζωίδης. Πιο πρόσφατα, ο Παύλος Δελαπόρτας, ο Χρήστος Σαρτζετάκης, ο Γιάννης Ντεγιάννης και ο Στέφανος Ματθίας. Είναι καιρός οι μεγάλοι αυτοί δικαστές να βρουν επάξιους επιγόνους.

Αναδημοσίευση από την εφημερίδα 'Η Καθημερινή', 22-09-13
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_columns_2_22/09/2013_534346

Η ‘αλλαγή’ και η πολιτική των δικαιωμάτων: οικογένεια, πολιτικός γάμος, αμβλώσεις και εργασία

Χριστίνα Μ. Ακριβοπούλου, Δ.Ν. Δικηγόρος, Ειδική Επιστήμονας ΔΠΘ

H  σύντομη παρουσίαση που ακολουθεί εξετάζει το πλαίσιο της περί δικαιωμάτων πολιτικής που ακολουθήθηκε τη δεκαετία του ’80 καθώς και τις σημασία της για την ανάδειξη του σύγχρονου κοινωνικού ρόλου της γυναίκας,  τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής οικογένειας, την ισότητα των φύλων και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Ειδικότερα, αναλύονται ο ν.  1250/1982 για την κατοχύρωση του πολιτικού γάμου στην Ελλάδα, ο ν. 1329/1983 για τη συνολική, ριζική μετταρύθμιση του οικογενειακού δικαίου, ο ν. 1264/1982 για τον εκδημοκρατισμό της εργασίας και ο ν. 1609/1986 για τη φιλελευθεροποίηση των αμβλώσεων.

 

Το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο ως μηχανισμός συγκέντρωσης του ελέγχου της συνταγματικότητας

Ευθυμία Παπαδοπούλου, Σπουδάστρια ΕΣΔΙ, Φοιτήτρια ΠΜΣ Δημοσίου Δικαίου Α.Π.Θ. / Μαγδαληνή Σελβεσάκη, Δικηγόρος, Φοιτήτρια ΠΜΣ Δημοσίου Δικαίου Α.Π.Θ.

Οι αποφάσεις που έχει εκδώσει το ΑΕΔ για την άρση της αμφισβήτησης ως προς την ουσιαστική (αντι)συνταγματικότητα διάταξης τυπικού νόμου δεν ξεπερνούν, από το έτος έναρξης της λειτουργίας του έως και σήμερα, κατά μέσο όρο τη μία το χρόνο. Η στάση του Ειδικού αυτού Δικαστηρίου ως προς την κρίση του επί του παραδεκτού φαίνεται να είναι αυστηρή. Από τη στατιστική επεξεργασία προέκυψε ότι κατά το 52% των αποφάσεων του απέρριψε την αίτηση για την άρση της αμφισβήτησης ως προς την (αντι)συνταγματικότητα διάταξης νόμου ως απαράδεκτη. Στο πέρασμα του χρόνου, όμως, η τάση για απόρριψη των αιτήσεων για τυπικούς λόγους βαίνει μειούμενη, ενώ αυξάνεται το ποσοστό παραπομπής υποθέσεων στο ΑΕΔ κατ’ άρθρο 100 παρ.1 περ. ε΄ του Συντάγματος από τα τρία ανώτατα δικαστήρια. Στη συντριπτική πλειοψηφία των αποφάσεων του ΑΕΔ, τα διχογνωμήσαντα δικαστήρια ήταν ο ΑΠ και το ΣτΕ. Περαιτέρω, η έρευνα καταδεικνύει ότι ο Πρόεδρος των ανώτατων δικαστηρίων, προεδρεύοντας ενώπιον του ΑΕΔ, δεν επηρεάζει την κρίση του δικαστηρίου τούτου, εξαιτίας, όμως, της ετερόκλητης σύνθεσής του, παρατηρείται ενίοτε μεταξύ των δύο κατηγοριών δικαστών (Συμβούλων Επικρατείας και Αεροπαγιτών) ομαδοποίηση.

Το Δημοψήφισμα με Πρωτοβουλία των Πολιτών

Ανδρέας Γ. Δημητρόπουλος, Καθηγητής Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών

(αναδημοσίευση από ΕΔΔΔ 2013)

Σε μια διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος περιλαμβάνονται περισσότερα σημαντικά θέματα, διαφοροποιούμενα ως προς τη σημασία τους. Οι περισσότερες προτάσεις αναθεώρησης χρειάζονται αξιολόγηση και αναγκαία είναι η επισήμανση της βασικότερης αναθεώρησης. Το βασικότερο μειονέκτημα του σύγχρονου πολιτεύματος είναι το δημοκρατικό έλλειμμα. Ενώ οι πραγματικές συνθήκες έχουν προχωρήσει σημαντικά και ωθούν σε όλο και περισσότερη συμμετοχή του Λαού στην άσκηση της εξουσίας, η σύγχρονη εκδοχή του αντιπροσωπευτικού συστήματος, ο χρηματοπιστωτικός αντιπροσωπευτισμός,  πιέζει προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στη έντονη διαμάχη χρηματοπιστωτισμού και Δημοκρατίας, μία μόνο μπορεί να είναι η απάντηση: περισσότερη Δημοκρατία. Γι αυτό  την αιχμή του δόρατος της αναθεώρησης που έρχεται πρέπει να αποτελέσει το δημοψήφισμα με πρωτοβουλία των πολιτών. Στη μορφή αυτή δημοψηφίσματος είναι αφιερωμένο το άρθρο που ακολουθεί. Παράλληλα αναφέρεται στη διατήρηση του ισχύοντος κυβερνητικού δημοψηφίσματος και προτείνεται επίσης η επανεισαγωγή – μετά την κατάργησή του με την αναθεώρηση του 1986- του προεδρικού δημοψηφίσματος, μετά από πρωτοβουλία του Προέδρου της Δημοκρατίας. Στο τέλος ακολουθεί νομοτεχνικά διατυπωμένη πρόταση .

L’intérêt public aux temps de crise

Iphigenia Kamtsidou, Prof. Associée de Droit Constitutionnel Université Aristote- Thessalonique

Le recours à l’intérêt public est une constante dans la pratique constitutionnelle de la Grèce durant la crise économique. Le législateur et le juge l’invoquent -dans de différentes versions (important, national, supérieur, suprême)- pour justifier une politique censée nécessaire à la survie de l’État, ainsi que des mesures législatives qui affaiblissent la protection des droits fondamentaux et /ou dévaluent des principes constitutionnels. Les finances publiques et leur santé, l’équilibre budgétaire et la stabilité économique sont reconnus comme des objectifs majeurs d’intérêt public, aptes à fléchir toute réglementation constitutionnelle. La définition de ces objectifs et le choix des moyens pour les servir ne s’effectue pas par l’Assemblée Nationale׃ c’est le gouvernement qui exerce le pouvoir législatif soit en abusant de son pouvoir réglementaire autonome, soit en déformant la procédure législative ordinaire. De surcroît, le caractère éminemment technique des objectifs à atteindre de même que leur évidence trompeuse délimitent fortement le contrôle de constitutionnalité des lois. Le juge ne peut pas se servir des moyens propres à sa tache (les règles de la logique et les préceptes de l’expérience commune) pour contrôler le lien requis entre ces buts et les réglementations contestées. L’ intérêt public cesse, donc, d’être formulé dans et par l’antagonisme démocratique et sa satisfaction n’est plus soumises aux préceptes de l’État de droit.

Ασυνόδευτος ανήλικος &προσδιορισμός του «υπεύθυνου» κράτους («Δουβλίνο II») Με αφορμή την απόφαση του ΔΕΕ της 6ης Ιουνίου 2013 στην υπόθεση C-648/11 MA, BT, DA κατά Secretary of State for the Home Department

Δρ Χρήστος Α. Μπαξεβάνης, Πρόεδρος στις Επιτροπές Προσφυγών της Υπηρεσίας Ασύλου και Ειδικός Επιστήμονας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Με την απόφαση της 6ης Ιουνίου 2013 στην υπόθεση C-648/11, το Δικαστήριο της Ένωσης προσδιόρισε ποιο είναι, κατά το άρθρο 6, δεύτερη παράγραφος, του κανονισμού 343/2003, το υπεύθυνο για την εξέταση της αιτήσεως κράτος μέλος, σε περίπτωση που έχουν υποβληθεί διαδοχικές αιτήσεις ασύλου και ο αιτών είναι ασυνόδευτος ανήλικος, πολίτης τρίτης χώρας, κανένα δε από τα μέλη της οικογένειάς του δεν διαμένει νομίμως σε κράτος μέλος.

Σύμφωνα με τον Κανονισμό, ελλείψει μέλους της οικογένειάς του, το υπεύθυνο κράτος μέλος για την εξέταση της αιτήσεως είναι το κράτος στο οποίο ο ανήλικος υπέβαλε την αίτησή του ασύλου, χωρίς, ωστόσο, να διευκρινίζεται αν πρόκειται για την πρώτη αίτηση που ο ανήλικος υπέβαλε σε κράτος μέλος ή αν πρόκειται για την τελευταία που υπέβαλε σε άλλο κράτος μέλος. Την ερμηνεία του ζητήματος αυτού πραγματεύεται για πρώτη φορά με την απόφασή του το Δικαστήριο της Ένωσης.

Με την απόφαση του το ΔΕΕ κλήθηκε κατ ουσία να αντιμετωπίσει το πρόβλημα της συμβατότητας της εφαρμογής του Κανονισμού Δουβλίνο ΙΙ στην περίπτωση των ασυνόδευτων ανηλίκων. Με επίκεντρο τα ζητήματα επαναπροώθησης και με καθοδηγητικό οδηγό την αυξημένη προσοχή που πρέπει να δίνεται στους ασυνόδευτους ανηλίκους, δεδομένου ότι αποτελούν μια ιδιαιτέρως ευάλωτη κατηγορία προσώπων, το ΔΕΕ με την απόφασή του αποκλείει ουσιαστικά τη λειτουργία του σχετικού κανονιστικού πλαισίου  για τις εν λόγω περιπτώσεις αιτούντων άσυλο. Υπό το πρίσμα αυτό η συγκεκριμένη απόφαση του ΔΕΕ κρίνεται άκρως σημαντική για το σύστημα απονομής ασύλου στο πλαίσιο της ΕΕ, και υπό την έννοια αυτή έρχεται να προστεθεί σε προηγούμενες αποφάσεις «τομή» του Δικαστηρίου, όπως αυτές επί των υποθέσεων C-411/10 και C-493/10 (21 Δεκεμβρίου 2011).

International Community and its Responsibility to rebuild war-torn societies: Towards a Cosmopolitan Approach to Peacebuilding

Dr. Christos Baxevanis, Adjunct Lecturer at the Democritus University of Thrace/Greece

The serious impact of current globalization can be detected both on national and global level, as it challenges the state sovereignty and territoriality, alters the form and character of political community, and raises serious questions about the proper scope of democracy and the locus of effective political power. Although there is a demand for global governance, the contemporary system of global governance is of limited legitimacy, due to its technocratic nature and the dominance of the powerful states.  Furthermore, despite the changing nature of violent conflicts, international mechanisms for peacebuilding and conflict resolution theory remain state-centric. In particular, the current paradigm of peacebuilding is characterised by the promotion of the liberal market democracy and the reproduction of the Westphalian model of governance. In this light, it is obvious that there is a need for a paradigm shift in international relations and especially to the sub-field of peace research and conflict resolution. This article calls for a cosmopolitan turn in global politics and peace operations. In particular, it proposes a framework within which the existing global governance could be reconceptualised in order to meet the challenges of democratic legitimacy, social justice and cultural sensitivity. Finally, this paper argues in favour of a ‘glo-cal’ architecture for peacebuilding and a more transformative peacebuilding agenda.

Ο δικαστικός έλεγχος των πράξεων του Συμβουλίου Ασφαλείας στο επίκεντρο (ξανά) του Δικαστή της Ένωσης

Χρήστος Α. Μπαξεβάνης, ΔΝ (ΑΠΘ), MA (UK), Ειδικός Επιστήμονας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Μια συνολική θεώρηση με αφορμή την απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Ιουλίου 2013 στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-584/10 P, C-593/10 P και C-595/10 P Επιτροπή, Συμβούλιο και Ηνωμένο Βασίλειο κατά Y. A. Kadi

Η μακρά ιστορία των υποθέσεων Kadi έφερε στο προσκήνιο κρίσιμα νομικά ζήτημα, ιδίως σε ότι αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την άσκηση ενός αποτελεσματικού δικαιοδοτικού ελέγχου της νομιμότητας των πράξεων της Ένωσης που θέτουν σε εφαρμογή Ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας. Οι αποφάσεις του ΔΕΕ που εξεδόθησαν επί των συγκεκριμένων υποθέσεων αποτελούν σημαντικό σταθμό τόσο στο πεδίο της αποτελεσματικής προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όσο και στα ζητήματα υπεροχής ανάμεσα σε δικαιοταξίες με διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες, όπως είναι η διεθνής έννομη τάξη που συστήνουν τα Ηνωμένα Έθνη και αυτή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την απόφαση της 3ης Σεπτεμβρίου 2008 το ΔΕΕ οριοθέτησε το πεδίο των σχέσεων διεθνούς και κοινοτικού δικαίου και καθόρισε τους όρους συνύπαρξης ή/και αλληλεπίδρασης, όπου η σχέση μεταξύ διεθνούς δικαίου και κοινοτικής έννομης τάξης ρυθμίζεται από τη δεύτερη, το δε διεθνές δίκαιο αναπτύσσει αποτελέσματα εντός αυτής της εννόμου τάξεως μόνον υπό τις προϋποθέσεις που θέτουν οι συνταγματικές αρχές της Κοινότητας. Με την τωρινή του απόφαση, της 18ης Ιουλίου 2013, επιβεβαιώνει την προηγούμενη θέση του και μεταφέρει πλέον την συζήτηση από τη δυνατότητα ή μη του δικαστικού ελέγχου στον τρόπο άσκησής του. Ο σεβασμός που οφείλει η Ένωση στους δεσμευτικούς κανόνες του διεθνούς δεν πρέπει να συνεπάγεται δικαστική ασυλία της προσβαλλομένης πράξεως, αλλά προσαρμογή του διενεργούμενου δικαστικού ελέγχου. Ακολουθώντας πλέον ένα σταθερό βηματισμό και μια αταλάντευτη στάση στο ζήτημα του ελέγχου, το Δικαστήριο δεν μπορούσε παρά να επιβεβαιώσει εκ νέου την ικανότητά του να ελέγχει τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσώπων που έχουν εγγραφεί στον κατάλογο της επιτροπής κυρώσεων, καθόσον άλλως θα επέτρεπε σε ορισμένες περιπτώσεις να μπορεί η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης να προσβάλει τα θεμελιώδη δικαιώματα. Εξάλλου, αντίθετη λύση, όπως σημειώνει και ο Γενικός Εισαγγελέας στις προτάσεις του, θα αποτελούσε καθαρή οπισθοχώρηση σε σχέση με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου που αποσκοπεί στη διασφάλιση γενικευμένης προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων όταν μια πράξη της Ένωσης υποβάλλεται στην εκτίμησή του. Με την τωρινή του απόφαση, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε τον ρόλο του στον τομέα της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσώπων που είναι εγγεγραμμένα στον κατάλογο της επιτροπής κυρώσεων και προχώρησε στις αναγκαίες διευκρινίσεις όσον αφορά την έκταση και την ένταση του ελέγχου που τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης θα έπρεπε να ασκούν επί των πράξεων της Ένωσης που θέτουν σε εφαρμογή τις εγγραφές αυτές.