Category Archives: Ευρωπαϊκό Σύνταγμα

Οι τρεις πυλώνες της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, κράτη, πολίτες και λαοί: Θεσμικές καινοτομίες της Συνθήκης της Λισαβόνας

Λίνα Παπαδοπούλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Έδρα Jean Monnet Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου και Πολιτισμού, Νομική Σχολή ΑΠΘ.

Η συζήτηση για την ύπαρξη ή μη ενός ‘δημοκρατικού ελλείμματος’ είναι πλούσια και η βιβλιογραφία πλέον αχανής. Η παρούσα μελέτη δε φιλοδοξεί να είναι τόσο μια συμβολή στη θεωρητική αυτή συζήτηση, όσο μία ‘ανάγνωση’ των οικείων διατάξεων της Συνθήκης της Λισαβόνας που αφορούν στην ειδικότερη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, ως θεμελιώδους συνταγματικής αρχής, όπως αυτή… Read More: Οι τρεις πυλώνες της ευρωπαϊκής δημοκρατίας, κράτη, πολίτες και λαοί:… »

H προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και η σχέση των δύο υπερεθνικών δικαστηρίων

της Ευγενίας Πρεβεδούρου, Αν Καθηγήτριας Διοικητικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Η προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) είναι μια εξέλιξη με μακρά ιστορία. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση του ΔΕΚ 2/94 (28.03.1996), λόγω έλλειψης αρμοδιότητας της Κοινότητας να νομοθετεί στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων ή να συνάπτει διεθνείς συνθήκες, δεν αρκούσε, ως νομιμοποιητική βάση της προσχώρησης,… Read More: H προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ενωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων… »

Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ένωση: Η νέα πρόκληση για τη δημοκρατία στην Ευρώπη

του Γιάννη Αγγέλου, Δικηγόρου, Υπ Διδ Πανεπιστημίου Αθηνών

Η πρόσφατη διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση χαρακτηρίζεται ως η σημαντικότερη που γνώρισε το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα από το «Μεγάλο Κραχ» του 1929. Εξ αρχής, αναζητήθηκαν σε παγκόσμια κλίμακα τρόποι θεσμικής και νομοθετικής αντιμετώπισής της- ωστόσο, δεν αποτελεί novum η προσπάθεια αποφυγής μελλοντικών αστοχιών, μέσω της βελτίωσης των υπαρχόντων θεσμών ή της δημιουργίας νέων, τόσο σε ευρωπαϊκό,… Read More: Ευρωπαϊκή Τραπεζική Ένωση: Η νέα πρόκληση για τη δημοκρατία στην… »

Η σταδιακή συνταγματοποίηση του Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης της ΕΕ

Λίνα Παπαδοπούλου, Αν. Καθ. Νομικής Σχολής ΑΠΘ

Με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ δημιουργήθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση, ως οντότητα διακριτή από την Κοινότητα, στον τρίτο πυλώνα της οποίας εντάχθηκαν οι τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Πριν από τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας, οι αποφάσεις για σημαντικά θέματα στους τομείς αυτούς, που εμπλουτίστηκαν και μετονομάστηκαν «Χώρος Ελευθερίας, Ασφάλειας και… Read More: Η σταδιακή συνταγματοποίηση του Χώρου Ελευθερίας, Ασφάλειας και Δικαιοσύνης της… »

Quod ab initio non valet, in tractu temporis non convalescit: Νομική θεμελίωση της ασυμβατότητας της Οδηγίας 2006/24/ΕΚ προς το άρθρο 8 της ΕΣΔΑ με αναγωγή στα νομολογιακά προηγούμενα (stare decisis) του Δικαστηρίου του Στρασβούργου

Κωνσταντία-Χριστίνα Π. Λαχανά, Υπ. Διδάκτορας Νομικής Σχολής ΑΠΘ, ΜΔΕ Ποινικών & Εγκληματολογικών Επιστημών ΑΠΘ

H μελέτη περιστρέφεται γύρω από την τεκμηρίωση της ασυμφωνίας της Οδηγίας 2006/24/ΕΚ (σχετικά με την υποχρεωτική προληπτική διατήρηση των τηλεπικοινωνιακών δεδομένων για εγκληματοκατασταλτικούς σκοπούς) προς το άρθρο 8 ΕΣΔΑ, εξαιτίας της μη πλήρωσης των τασσόμενων από τη δεύτερη παράγραφο του ίδιου άρθρου κριτηρίων. Με μεθοδολογική πυξίδα τα στάδια μέσα από τα οποία διέρχεται η εκδίπλωση… Read More: Quod ab initio non valet, in tractu temporis non convalescit:… »

ΕΔΔΑ, Eweida και άλλοι κατά Ηνωμένου Βασιλείου (15.01.2013)

Μετάφραση - επιμέλεια - σχόλιο: Αναστασία Πούλου, Υποψ. ΔΝ Χαϊδελβέργης, Υπότροφος Ιδρύματος «Αλ. Σ. Ωνάσης»

Στην υπόθεση Eweida και άλλοι κατά Ηνωμένου Βασιλείου, το ΕΔΔΑ εξέτασε τέσσερις προσφυγές Βρετανών υπηκόων, σχετιζόμενες με εκφάνσεις της θρησκευτικής ελευθερίας και με την απαγόρευση διακρίσεων στο χώρο εργασίας. Η απόφαση αποτελεί μια θετική εξέλιξη ως προς την ερμηνεία του άρθρου 9 της ΕΣΔΑ (θρησκευτική ελευθερία), καθώς εγκαταλείφθηκε η αντίληψη πως η δυνατότητα παραίτησης ενός… Read More: ΕΔΔΑ, Eweida και άλλοι κατά Ηνωμένου Βασιλείου (15.01.2013) »

Ευρωπαϊκή κοινωνική ιθαγένεια – Χαμένη σε δημοσιονομικά ανώδυνους συμβιβασμούς

Άγγελος Στεργίου, Καθηγητής Νομικής Σχολής ΑΠΘ

     Η ιδιότητα του πολίτη, αποδεσμευμένη από την εθνικότητα, έχει μετατοπιστεί εννοιολογικά προς τη συμμετοχή του ατόμου σε μια συλλογικότητα. Με τη σειρά του, το «ανήκειν» σε μια κοινότητα ομοίων ολοκληρώνεται με τη συμπερίληψη και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Πράγματι, ο πυρήνας της ιδιότητας του πολίτη είναι εμπλουτισμένος με μια κοινωνική διάσταση. Δεν περιορίζεται μόνο στα… Read More: Ευρωπαϊκή κοινωνική ιθαγένεια – Χαμένη σε δημοσιονομικά ανώδυνους συμβιβασμούς »

ΔΕΕ Τμήμα Μείζ. Σύνθεσης C 617/10, Åklagaren / Hans Åkerberg Fransson, 26.02.2013 [Η εφαρμογή της αρχής ne bis in idem στις φορολογικές κυρώσεις]

με σχόλιο Στέργιου Κοφίνη, Πάρεδρος Δ.Δ., ΜΔΕ Δημοσίου Δικαίου και Πολιτικής Επιστήμης, Υπ.Δ.Ν.

(αναδημοσίευση από: Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου 2013/1, 93επ) Εθνικό δικαστήριο μπορεί να κρίνει ότι η πρόβλεψη δύο χωριστών διαδικασιών, μιας διοικητικής και μίας ποινικής, για την επιβολή κυρώσεων ποινικής φύσης για την ίδια πράξη φορολογικής παράβασης, που υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ε.Ε., αντίκειται στην αρχή ne bis in idem του άρθρου 50 του Χάρτη… Read More: ΔΕΕ Τμήμα Μείζ. Σύνθεσης C 617/10, Åklagaren / Hans Åkerberg… »

Démocratie et citoyenneté européennes: quel avenir pour les peuples de l’Europe?

Iphigenia Kamtsidou, Professeur Assοciee de Droit Constitutionnel, Departement de Droit -Universite Aristote de Thessalonique

Εισήγηση στο συνέδριο «20Jahre nach den Verträgen von Maastricht. Die Europäische Union in der krise?» που διοργάνωσε το Ίδρυμα Rosa Luxembourg, στις10 και 11 Οκτωβρίου 2013 στο Potsdam. La crise souveraine a déclenché des politiques de l’U. E. qui dépassent largement le cadre juridique européen,  influencent l’exercice du pouvoir dans les États membres endettés et… Read More: Démocratie et citoyenneté européennes: quel avenir pour les peuples de… »

Ευρωπαίοι, άλλη μια προσπάθεια να γίνουμε δημοκράτες

Ανδρέας Τάκης, Eπ Καθηγητής Φιλοσοφίας του Δικαίου, Νομική Σχοή ΑΠΘ

Ό,τι πολίτευμα κι αν είναι αυτό της Ενωμένης Ευρώπης, αυτό πάντως δεν είναι δημοκρατία. Μπορεί να μη γνωρίζουμε ποια ακριβώς πολιτικά συμφέροντα αποτυπώνουν οι αποφάσεις που οι εθνικές κυβερνήσεις μεσιτεύουν στα εθνικά κοινοβούλια ως λίγο-πολύ επιβεβλημένες. Γνωρίζουμε πολύ καλά όμως ότι στον σχηματισμό και τη λήψη των επιβεβλημένων αυτών αποφάσεων εμείς, οι πολίτες των εθνικών… Read More: Ευρωπαίοι, άλλη μια προσπάθεια να γίνουμε δημοκράτες »

Το (δημοσιονομικό) χρέος των κρατών και το (πολιτικό) χρέος της Ένωσης

Λίνα Παπαδοπούλου, Επ Καθηγήτριας Συνταγματικού Δικαίου, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Το ερώτημα ποια είναι η τελεολογία (finalité) της ευρωπαϊκής ενοποίησης, ανοικτό από την αρχή της διαδικασίας αυτής, όπως ανοικτή είναι κάθε ιστορική πορεία, επανέρχεται δραματικότερο σε εποχές κρίσης. Ιδίως τώρα, στην πιο αποφασιστική στροφή της μέχρι σήμερα πορείας της, το κοινό νόμισμα μπορεί να λειτουργήσει ως δίκοπο σπαθί και είτε να δώσει μια δυναμική ώθηση… Read More: Το (δημοσιονομικό) χρέος των κρατών και το (πολιτικό) χρέος της… »

Άσυλο και σεξουαλικός προσανατολισμός: Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζει μια νέα κατηγορία προσφύγων

Αθανάσιος Γ. Τάκης, Δικηγόρος, Διδάκτωρ Ευρωπαϊκού Δικαίου, Επιστημονικός συνεργάτης «Αρμενόπουλου»

Εβδομήντα οκτώ χώρες σε όλο τον κόσμο διώκουν ποινικά τις ερωτικές σχέσεις ατόμων του ιδίου φύλου και χιλιάδες ομοφυλόφιλοι, λεσβίες, αμφιφυλόφιλοι και διαφυλικοί αναζητούν κάθε χρόνο άσυλο μακριά από τις χώρες τους για να αποφύγουν τις διώξεις. Με την απόφαση της 7ης Νοεμβρίου 2013 το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (υποθέσεις C-199/12 έως C-201/12) έκρινε ότι… Read More: Άσυλο και σεξουαλικός προσανατολισμός: Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναγνωρίζει… »

Ασυνόδευτος ανήλικος &προσδιορισμός του «υπεύθυνου» κράτους («Δουβλίνο II») Με αφορμή την απόφαση του ΔΕΕ της 6ης Ιουνίου 2013 στην υπόθεση C-648/11 MA, BT, DA κατά Secretary of State for the Home Department

Δρ Χρήστος Α. Μπαξεβάνης, Πρόεδρος στις Επιτροπές Προσφυγών της Υπηρεσίας Ασύλου και Ειδικός Επιστήμονας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Με την απόφαση της 6ης Ιουνίου 2013 στην υπόθεση C-648/11, το Δικαστήριο της Ένωσης προσδιόρισε ποιο είναι, κατά το άρθρο 6, δεύτερη παράγραφος, του κανονισμού 343/2003, το υπεύθυνο για την εξέταση της αιτήσεως κράτος μέλος, σε περίπτωση που έχουν υποβληθεί διαδοχικές αιτήσεις ασύλου και ο αιτών είναι ασυνόδευτος ανήλικος, πολίτης τρίτης χώρας, κανένα δε από τα… Read More: Ασυνόδευτος ανήλικος &προσδιορισμός του «υπεύθυνου» κράτους («Δουβλίνο II») Με αφορμή… »

Ο δικαστικός έλεγχος των πράξεων του Συμβουλίου Ασφαλείας στο επίκεντρο (ξανά) του Δικαστή της Ένωσης

Χρήστος Α. Μπαξεβάνης, ΔΝ (ΑΠΘ), MA (UK), Ειδικός Επιστήμονας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Μια συνολική θεώρηση με αφορμή την απόφαση του ΔΕΕ της 18ης Ιουλίου 2013 στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-584/10 P, C-593/10 P και C-595/10 P Επιτροπή, Συμβούλιο και Ηνωμένο Βασίλειο κατά Y. A. Kadi – Η μακρά ιστορία των υποθέσεων Kadi έφερε στο προσκήνιο κρίσιμα νομικά ζήτημα, ιδίως σε ότι αφορά την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και… Read More: Ο δικαστικός έλεγχος των πράξεων του Συμβουλίου Ασφαλείας στο επίκεντρο… »

Η Συνθήκη της Λισσαβώνας και η εθνική συνταγματική τάξη, Η εμβάθυνση ενός συνταγματικού δεσμού

Νέδα Αθ. Κανελλοπούλου-Μαλούχου, αναπλ. καθηγ. Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Παν/μίου

[στο: Πρακτικά του ΙΕ’ Επιστημονικού Συμποσίου (2,3 Δεκεμβρίου 2010), Η Συνθήκη της Λισσαβώνας εντός της ελληνικής έννομης τάξης, εκδ. οίκος Επτάλοφος 2011] – Η πορεία προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση είναι μια πορεία κρίσεων, παλινδρομήσεων και συμβιβασμών, μας λέει η Νέδα Κανελλοπούλου, εμπεριέχει όμως ένα βασικό χαρακτηριστικό, τη συνταγματοποίηση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, καθώς η δημιουργία ενός… Read More: Η Συνθήκη της Λισσαβώνας και η εθνική συνταγματική τάξη, Η… »